بدهی‌ها و ذخایر در نظام حسابداری بخش عمومی ۱۴۰۵ (۴): بدهی‌های ارزی، تسهیلات، اوراق و افشا
این مطلب یکی از چهار بخش رهنمود «شناخت، اندازه‌گیری و گزارشگری بدهی‌ها و ذخایر» نظام حسابداری بخش عمومی ۱۴۰۵ است:
- بخش ۱: شناخت و اندازه‌گیری بدهی‌ها و حساب‌های پرداختنی
- بخش ۲: ذخایر؛ مرخصی، پایان خدمت، احکام و دعاوی
- بخش ۳: وجوه نامشخص، چک بین‌راهی، اضافه دریافتی، سپرده‌ها و کسور
- بخش ۴: بدهی‌های ارزی، تسهیلات، اوراق و افشا
بدهی‌های ارزی
بدهی ارزی در شناخت اولیه با نرخ تاریخ معامله به ریال ثبت می‌شود. نرخ میانگین هفتگی یا ماهانه هم مجاز است، مگر نوسان بیش از ۱۰ درصد باشد. در هر دوره، بدهی‌های پولی ارزی با نرخ پایان دوره تسعیر می‌شوند. تفاوت تبدیل ناشی از تسعیر یا تسویه به حساب «تفاوت تسعیر ارز» می‌رود:
- مانده بستانکار در صورت تغییرات در ارزش خالص و بخش جداگانه ارزش خالص گزارش می‌شود.
- مانده بدهکار در صورت تغییرات در وضعیت مالی همان دوره شناسایی می‌شود.
- زیانی که از مانده بستانکار اول دوره بیشتر باشد، تا میزان آن مانده در ارزش خالص و مازادش در صورت تغییرات در وضعیت مالی می‌آید.
شعبه یا واحد خارج از کشور همه اقلام را با نرخ زمان گزارشگری به ریال تسعیر می‌کند. بدهی‌های ارزی سال‌های قبل که الزام پرداختشان باقی است، با نرخ تاریخ شناسایی ثبت می‌شوند و بدهی غیرپولی بدون اطلاعات به ارزش منصفانه ارزیاب مستقل. تعهدات اعتبار اسنادی سال جاری و سال‌های قبل هم باید شناسایی و گزارش شوند. ثبت‌ها در ثبت‌های تسعیر ارز و اعتبار اسنادی و فاینانس آمده است.
تسهیلات مالی دریافتی
واحدها اصولا مجاز به دریافت وام نیستند، مگر به حکم قانون. تسهیلات به ارزش اسمی ثبت می‌شود و نیازی به تنزیل ندارد، چون هزینه مالی مشخص دارد. اما اسناد پرداختنی یا وام کوتاه‌مدتی که سود ضمنی دارد، به ارزش فعلی ثبت می‌شود. به میزان تسهیلات دریافتی، تخصیص اعتبار طرح باید اخذ شده باشد. کارمزدی که از محل خود وام برداشت می‌شود، در مقابل حساب تسهیلات شناسایی می‌شود؛ وگرنه از محل اعتبار و به عنوان هزینه دوره (یا بهای تمام‌شده دارایی واجد شرایط) ثبت می‌شود.
| رویداد | بدهکار | بستانکار |
|---|---|---|
| دریافت تسهیلات بلندمدت | بانک | تسهیلات مالی دریافتی بلندمدت |
| سود تحقق‌یافته پایان سال | هزینه‌ها (یا دارایی در جریان تکمیل اگر قابل انتساب باشد) | سود تضمین‌شده پرداختنی |
| بازپرداخت اقساط و سود | تسهیلات مالی دریافتی بلندمدت و سود تضمین‌شده پرداختنی | بانک |
تضمین‌هایی که واحد برای تسهیلات می‌سپارد، در «حساب انتظامی - تضمین‌های واگذارشده» ثبت می‌شود. اگر تسهیلات مستقیم در قبال تعهدات به طرف قرارداد واگذار شود، تسهیلات جایگزین حساب‌ها و اسناد پرداختنی می‌شود. منابع تحقق‌یافته بدون گردش وجه هم با تأییدیه خزانه در حساب‌های انتظامی نگهداری می‌شود. در وام خارجی که بازپرداختش در بودجه سازمان سرمایه‌گذاری و کمک‌های اقتصادی و فنی پیش‌بینی می‌شود، آن سازمان اطلاعات اصل، سود و کارمزد را به واحد می‌فرستد تا ثبت شود.
تجدید بدهی و حال شدن
اگر بدهی جاری با بدهی بلندمدت جایگزین شود، از بدهی‌های جاری خارج می‌شود. اگر تخلف از شرایط قرارداد وام کل بدهی بلندمدت را حال کند، آن بدهی در بدهی‌های جاری نشان داده می‌شود. هر دو باید افشا شوند. یادداشت‌ها باید جزئیات بدهی، نرخ سود، سررسید و وثیقه تسهیلات را داشته باشند.
اوراق تسویه، اجاره، اسناد خزانه و اوراق مشارکت
- اوراق تسویه خزانه (ماده ۲ قانون رفع موانع تولید): بدهی و مطالبات متقابل اشخاص از دفاتر حذف و نحوه تسویه افشا می‌شود (ثبت‌ها).
- اوراق اجاره: دارنده مالک مشاع دارایی است و بانی اجاره‌بها را می‌پردازد (ثبت‌ها).
- انتقال بدهی شرکت‌های دولتی به دولت (ماده ۶): این بدهی در مرکز مدیریت بدهی‌های عمومی ثبت می‌شود.
- اسناد خزانه: واحد گزارشگر تعهدی به تسویه ندارد. اسناد در مرکز مدیریت بدهی‌ها ثبت می‌شوند و در دستگاه «دریافتی بابت اعتبارات تخصیص‌یافته» است (ثبت‌ها).
- اوراق مشارکت: اگر واحد خودش مسئول تسویه باشد، به ارزش اسمی بدهی بلندمدت است. اگر دولت منتشر کرده باشد، در مرکز مدیریت بدهی‌ها ثبت می‌شود و در واحد دریافتی از محل اعتبار است. بدهی سنوات گذشته‌ای که واحد مسئول تسویه‌اش نیست، با تأییدیه مرکز در مقابل تعدیلات سنواتی حذف می‌شود (ثبت‌ها).
ارائه، افشا و گزارش بدهی‌ها
ارائه بدهی‌ها و ذخایر باید حداقل اقلام استاندارد شماره ۱ را داشته باشد. برای هر طبقه از ذخایر این موارد افشا می‌شود: مبلغ ابتدا و پایان دوره، افزایش و مبالغ استفاده‌شده، ماهیت تعهد، زمان‌بندی خروج منافع، ابهامات و مفروضات اصلی. بدهی‌های جاری بر اساس سررسید گزارش می‌شوند. بدهی بلندمدت معمولا در سه طبقه می‌آید: تسهیلات مالی دریافتی، حساب‌ها و اسناد پرداختنی بلندمدت و ذخیره پایان خدمت. هزینه مالی آتی از مبلغ اسمی کسر و حصه جاری جدا می‌شود. گزارش‌های بدهی‌ها و مطالبات (ماده ۱ قانون رفع موانع تولید و آیین‌نامه آن، تصویب‌نامه ۶۱۲۴۰/
منبع: نظام حسابداری بخش عمومی نسخه ۱۴۰۵، رهنمود شناخت، اندازه‌گیری و گزارشگری بدهی‌ها و ذخایر — وزارت امور اقتصادی و دارایی
منبع : سایت حسابداری بیمارستان
کانال تلگرام @hospitalaccounting