بدهی‌ها و ذخایر در نظام حسابداری بخش عمومی ۱۴۰۵ (۳): وجوه نامشخص، چک بین‌راهی، اضافه دریافتی، سپرده‌ها و کسور
این مطلب یکی از چهار بخش رهنمود «شناخت، اندازه‌گیری و گزارشگری بدهی‌ها و ذخایر» نظام حسابداری بخش عمومی ۱۴۰۵ است:
- بخش ۱: شناخت و اندازه‌گیری بدهی‌ها و حساب‌های پرداختنی
- بخش ۲: ذخایر؛ مرخصی، پایان خدمت، احکام و دعاوی
- بخش ۳: وجوه نامشخص، چک بین‌راهی، اضافه دریافتی، سپرده‌ها و کسور
- بخش ۴: بدهی‌های ارزی، تسهیلات، اوراق و افشا
وجوه نامشخص
هر وجه نامشخص واریزی به حساب بانکی واحد، «بدهی بابت وجوه نامشخص» است. اگر پس از پیگیری و گذشت سه ماه ماهیتش معلوم نشد، به حساب مخصوص نزد خزانه واریز می‌شود.
| رویداد | بدهکار | بستانکار |
|---|---|---|
| ۱. شناسایی وجه واریزی | بانک | بدهی بابت وجوه نامشخص |
| ۲. واریز به خزانه پس از سه ماه | مطالبات از خزانه | بانک |
| ۳. دریافت از خزانه برای استرداد | بانک | مطالبات از خزانه |
| ۴. استرداد به صاحب وجه | بدهی بابت وجوه نامشخص | بانک |
چک‌های بین‌راهی
چکی که در وجه ذینفع صادر و تحویل شده ولی تا تاریخ صورت مغایرت به بانک ارائه نشده است، چک بین‌راهی است. پس از سه ماه از صدور و ابطال آن (از طریق مراجع قضایی یا ذیحسابی) و تأیید بانک عامل، بدهی بابت آن شناسایی می‌شود. مبلغ به حساب خزانه منتقل و در صورت نیاز مسترد می‌شود. ثبت‌های کامل در ثبت‌های چک‌های بین‌راهی و صورت مغایرت بانکی آمده است.
وجوه اضافه دریافتی
وجهی که بدون مجوز یا زاید بر مقرر وصول شده (به اشتباه پرداخت‌کننده یا مأمور وصول، یا بر اثر رسیدگی یا حکم قضایی)، بر اساس مدارک بدهی به اشخاص است.
| رویداد | بدهکار | بستانکار |
|---|---|---|
| ۱. شناسایی بدهی | درآمدهای دولت (یا تعدیلات سنواتی اگر مربوط به سال قبل باشد) | بدهی به اشخاص بابت وجوه اضافه دریافتی |
| ۲. شناسایی طلب از خزانه | مطالبات از خزانه | وجوه ارسالی بابت درآمد عمومی (یا تعدیلات سنواتی) |
| ۳. دریافت از خزانه | بانک رد وجوه اضافه دریافتی | دریافتی بابت رد وجوه اضافه دریافتی |
| ۴. استرداد به ذینفع | بدهی به اشخاص بابت وجوه اضافه دریافتی و دریافتی بابت رد وجوه اضافه دریافتی | بانک رد وجوه اضافه دریافتی و مطالبات از خزانه |
پیش‌دریافت درآمد و اوراق بهادار
مبلغی که برای تحویل کالا یا خدمت آینده دریافت می‌شود، تا تحویل یا ارائه خدمت «پیش‌دریافت درآمد» و بدهی جاری است. درآمد مالیات، عوارض و جرایم هم پیش از وقوع رویداد مشمول، پیش‌دریافت است. پیش‌دریافت‌های سال‌های قبل که به درآمد منظور شده ولی تسویه نشده‌اند، در مقابل تعدیلات سنواتی اصلاح می‌شوند و مانده آن‌ها باید مستمر بررسی شود. هنگام دریافت اوراق بهادار موضوع ماده ۴۶ قانون محاسبات عمومی هم «بدهی بابت اوراق بهادار» بستانکار می‌شود.
سپرده‌ها و وجه‌الضمان
مبالغی که به عنوان سپرده از دیگران دریافت می‌شود، بدهی است. طبقه‌بندی آن بر حسب نوع، موضوع و سررسید تسویه در یادداشت‌ها افشا می‌شود.
| رویداد | بدهکار | بستانکار |
|---|---|---|
| دریافت تضمین به صورت سپرده نقدی | بانک دریافت وجوه سپرده | سپرده‌های پرداختنی |
| استرداد سپرده | سپرده‌های پرداختنی | بانک رد وجوه سپرده (یا تنخواه‌گردان رد وجوه سپرده عاملین ذیحساب) |
| ضبط سپرده (فسخ، تعلیق، خسارت تأخیر و…) | سپرده‌های پرداختنی | درآمدهای دولت (همراه با ثبت‌های واریز به خزانه) |
وقتی مطالبات پیمانکار به عنوان تضمین احتساب می‌شود، «بدهی بابت وجه‌الضمان» جایگزین حساب‌ها و اسناد پرداختنی می‌شود و ماهیتش باید افشا شود (ثبت‌های مطالبات تأییدشده پیمانکاران). ودایع پرداختی واحد در ثبت‌های ودایع آمده است.
کسور تکلیفی و حقوق بازنشستگان
حق بیمه، مالیات و سایر کسوری که باید در مهلت مقرر به تأمین اجتماعی، امور مالیاتی و دیگران پرداخت شود، بدهی جاری است. هنگام پرداخت سایر کسور حقوق (ثبت ۳ فصل حقوق)، سایر کسور پرداختنی بدهکار و بانک پرداخت هزینه بستانکار می‌شود. این ثبت همراه با ثبت‌های بودجه‌ای انجام می‌شود. اگر حقوق بازنشستگان و موظفین از طریق واحد پرداخت شود، واحد فقط مسئول دریافت از صندوق و واریز به حساب اعضاست. تعیین مبلغ با صندوق است. حساب‌های پرداختنی حقوق و دستمزد بدهی جاری‌اند.
منبع: نظام حسابداری بخش عمومی نسخه ۱۴۰۵، رهنمود شناخت، اندازه‌گیری و گزارشگری بدهی‌ها و ذخایر — وزارت امور اقتصادی و دارایی
منبع : سایت حسابداری بیمارستان
کانال تلگرام @hospitalaccounting