محاسبه آنلاین تعداد واحد و ساعت قابل پرداخت حق‌التدریس در دانشگاه‌های علوم پزشکی

نحوه محاسبه واحد و ساعت قابل پرداخت حق التدریس

مبنای این محاسبه، سه قاعده ثابتی است که در گزارش های کارکرد حق التدریس اساتید هیات علمی و غیرهیات علمی دانشگاه های علوم پزشکی به کار می رود.

تبدیل ساعت تدریس به واحد

واحد نظری از تقسیم ساعت نظری تدریس شده بر ۱۷ به دست می آید؛ یعنی هر واحد نظری معادل ۱۷ ساعت تدریس در طول نیمسال است (تبصره ۱ ماده ۲۲). واحد عملی نیز بر حسب تئوری با ضریب ۲۴ محاسبه می شود؛ یعنی هر ۲۴ ساعت تدریس عملی، آزمایشگاهی، پراتیکی، کارگاهی یا حل تمرین معادل یک واحد تئوری در نظر گرفته می شود (تبصره ۲ ماده ۲۲). کارآموزی از این قاعده جداست: طبق تبصره ۳ ماده ۲۲، سرپرستی کارآموزی برای اساتیدی که در هر جلسه کارآموزی از شروع تا پایان حضور فیزیکی دارند، با نرخ جداگانه محاسبه می شود؛ هر ۳۴ ساعت کارآموزی معادل ۱.۵ واحد است، نه ۱ واحد طبق ضریب ۲۴ تبصره ۲. این دو ضریب یکی نیستند و در ماشین حساب بالا در دو کادر جداگانه («ساعت عملی» و «ساعت سرپرستی کارآموزی») وارد و محاسبه می شوند.

واحد قابل پرداخت؛ کسر واحد موظفی از کل واحد

کل واحد هر مدرس از جمع واحد نظری، واحد عملی، واحد سرپرستی کارآموزی، واحد رساله دکترای تخصصی (ماده ۱۵) و مجموع معادل‌سازی فعالیت‌های دیگر (در صورت وجود) به دست می آید. واحد قابل پرداخت، مازاد این مجموع بر واحد موظفی فرد است: واحد قابل پرداخت = کل واحد − واحد موظفی (ماده ۱۱). واحد موظفی بر اساس حکم کارگزینی و درصد فعالیت هر فرد تعیین می شود و برای اعضای غیرهیات علمی معمولا صفر است، یعنی کل واحد تدریس آنها قابل پرداخت است.

طبق دستورالعمل محاسبه حق التدریس وزارت بهداشت (اجرا از ۱۴۰۴/۰۷/۰۱)، سقف واحد قابل پرداخت بر حسب وضعیت مدرس متفاوت است. در نیمسال تابستان، سقف مجموع تدریس ۶ واحد نظری یا معادل آن است (تبصره ۳). برای مدرس مدعو، سقف پس از اعمال ضرایب، برای مدرک کارشناسی ارشد ۱۸ واحد و برای دکترای تخصصی ۱۶ واحد در هر نیمسال است (تبصره ۶). برای غیرهیات علمی شاغل در موسسه، سقف ساعات غیراداری ۸ واحد در ترم است و در موارد خاص تا ۲ واحد دیگر در ساعات اداری با تایید شورای آموزشی موسسه امکان پذیر است (تبصره ۷). برای دانشجوی دکتری، سقف تا ۳ واحد مازاد بر واحد موظف دوره دکترا است (تبصره ۸). ماشین حساب بالا، وضعیت انتخاب شده در کادر «وضعیت» و کادر «نیمسال تابستان» را می خواند و سقف مربوط به همان گروه را به صورت خودکار تشخیص می دهد؛ این سقف به صورت خودکار اعمال یا واحد را قطع نمی کند، فقط اگر واحد قابل پرداخت محاسبه شده از سقف همان گروه بیشتر شود، یک هشدار اطلاعاتی نمایش می دهد. طبق ماده ۱۰ بند الف آیین نامه ۱۳۹۸، اگر عضو هیات علمی برای تدریس تابستان از مرخصی استحقاقی خود استفاده کند، کل کارکرد او به عنوان حق التدریس محاسبه می شود، یعنی در این حالت واقعی کسر موظفی معنا ندارد؛ چون این حالت به تصمیم فرد و تایید دانشکده بستگی دارد و ماشین حساب نمی تواند آن را خودکار تشخیص دهد، برای این حالت خاص کافی است کاربر عدد «واحد موظفی» را در بالا موقتا صفر وارد کند.

تبدیل واحد قابل پرداخت به ساعت قابل پرداخت

ساعت قابل پرداخت نهایی از ضرب واحد قابل پرداخت در ۱۷ به دست می آید: ساعت قابل پرداخت = واحد قابل پرداخت × ۱۷. این عدد همان تعداد ساعت تدریسی است که برای محاسبه مبلغ نهایی حق التدریس، در محاسبه گر مبلغ حق التدریس وارد می شود.

واحد موظفی پایه بر اساس رتبه علمی

واحد موظف تدریس اعضای هیات علمی به استناد ماده ۱۰۴ آیین نامه اداری و استخدامی اعضای هیات علمی دانشگاه های علوم پزشکی، بر حسب رتبه علمی فرد در هر نیمسال به شرح جدول زیر است (ماده ۲۲). رتبه خود را در کادر «رتبه علمی» در ماشین حساب بالا انتخاب کنید تا فیلد «واحد موظفی» به صورت خودکار با این عدد پر شود؛ چون موظفی واقعی هر فرد ممکن است بر اساس حکم کارگزینی، درصد تمام وقتی جغرافیایی یا داشتن سمت اجرایی با این عدد پایه تفاوت داشته باشد، این فیلد پس از پر شدن خودکار همچنان قابل ویرایش دستی است.

به استناد تبصره ۲ ماده ۲۴ (نه ماده ۲۲؛ این استناد در نسخه قبلی این صفحه اشتباه درج شده بود و اصلاح شد)، به واحد موظف اعضای هیات علمی فول تایم (تمام وقت جغرافیایی) ۲۰ درصد موظفی در همان پایه و مرتبه اضافه می شود. عبارت دقیق آیین نامه: «به واحد موظف اعضای هیات علمی فول تایم (تمام وقت جغرافیایی) به استناد تبصره ۳ ماده ۱۰۴ آیین نامه اداری و استخدامی اعضای هیات علمی دانشگاه های علوم پزشکی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ویرایش نهایی اردیبهشت ۹۱، ۲۰ درصد موظفی در همان پایه و مرتبه اضافه می شود». در ماشین حساب بالا این افزایش دیگر دستی نیست؛ با فعال کردن گزینه «عضو هیات علمی تمام وقت جغرافیایی (فول تایم)» به صورت خودکار ۲۰ درصد به واحد موظفی وارد شده اضافه می شود و مراحل محاسبه آن به صورت جداگانه نمایش داده می شود. این افزایش پیش از کسر سمت اجرایی اعمال می شود؛ آیین نامه ترتیب اعمال نسبت به کسر سمت اجرایی را صریحا مشخص نکرده است.

کسر واحد موظفی بابت سمت اجرایی

به استناد بخش سوم آیین نامه (ماده ۳۰)، دارندگان سمت های اجرایی زیر از واحد موظفی خود مقدار مشخصی کسر دارند؛ این کسر باعث می شود واحد قابل پرداخت تدریس آنها بیشتر شود. هر ۴۷ ردیف ماده ۳۰ در کادر «سمت اجرایی» ماشین حساب بالا قابل انتخاب است. ردیف های ۱ تا ۹ و ۱۱ تا ۱۳ عددی ثابت دارند و به همان صورت در فیلد «کسر موظفی» پر می شود. ردیف های ۱۴ تا ۴۷ به صورت «تا سقف N واحد» بیان شده اند (رقم دقیق منوط به تایید مسئول مافوق یا مدیریت EDC دانشگاه است)؛ برای این ردیف ها ماشین حساب همان سقف N را پیش‌فرض در فیلد می گذارد و به صراحت به عنوان سقف قابل ویرایش نمایش می دهد، نه یک رقم قطعی. ردیف ۱۰ (مدیران گروه های آموزشی) تنها به صورت بازه ۵ تا ۹ واحد بیان شده و به نظر کمیته حق التدریس دانشگاه بستگی دارد؛ برای این یک ردیف، ماشین حساب عددی پیش فرض نمی گذارد و از کاربر می خواهد عدد را خودش وارد کند. طبق تبصره ۳ ماده ۳۰، هر فرد معمولا فقط باید یک ردیف از این جدول را داشته باشد؛ به همین دلیل کادر «سمت اجرایی» در ماشین حساب بالا تک‌انتخابی است. در موارد استثنا، با پیشنهاد دانشکده و تایید معاون آموزشی دانشگاه، داشتن یک سمت اضافه فقط از ردیف ۱۴ به بعد (علاوه بر مسئولیت قبلی) بلامانع است؛ چون این حالت نادر و استثنا است، ماشین حساب برای آن ردیف جداگانه ندارد و کاربر باید در همین حالت خاص، مجموع کسر هر دو سمت را دستی در فیلد «کسر موظفی بابت سمت اجرایی» جمع بزند.

ماده ۳۲ ویرایش ششم، به استناد ماده ۶ آیین نامه هیات ممتحنه و ارزشیابی و برنامه ریزی: برای دبیران بوردهای تخصصی معادل مدیر گروه و برای اعضای بوردهای تخصصی معادل دو سوم مدیر گروه لحاظ می شود. این ردیف در ماشین حساب نیامده است، چون واحد مدیر گروه خود بازه ۵ تا ۹ واحد است و عدد پایه آن باید توسط کمیته حق التدریس تعیین شود.

علامت * یعنی تشخیص میزان واحد تا همین سقف به تایید مسئول مافوق فرد است و علامت ** یعنی این تشخیص به تایید مدیریت EDC دانشگاه است؛ ردیف های بدون علامت، در متن آیین نامه با پانویس مشخص نشده اند. برای همه ردیف های «تا سقف»، عدد نمایش داده شده حداکثر مجاز است، نه رقم قطعی؛ رقم نهایی می تواند کمتر باشد و باید بر همان اساس در فیلد «کسر موظفی بابت سمت اجرایی» ویرایش شود. طبق تبصره ۳ ماده ۳۰ ویرایش ششم، هر فرد فقط باید یک ردیف از مسئولیت های جداول را دارا باشد، ولی در موارد استثناء با پیشنهاد دانشکده و تایید معاون آموزشی دانشگاه، داشتن حداکثر یک مسئولیت از جدول ۳۰-۲ علاوه بر یک مسئولیت از جدول ۳۰-۱ بلامانع است؛ طبق تبصره ۲ همان ماده، مجموع واحد معادل سازی شده هر فرد نباید مساوی یا بیشتر از واحد معادل تعلق گرفته به مسئول مافوق او باشد (این محدودیت در ماشین حساب اعمال نمی شود و باید توسط کمیته حق التدریس بررسی شود).

تبصره ۱ ماده ۳۰ — اختیار معاون آموزشی برای موارد خارج از جدول. برای جبران حق الزحمه مواردی که در جداول ۳۰-۱ و ۳۰-۲ نیامده است، معاون آموزشی دانشگاه طبق صلاحدید اجازه دارد تا سقف ۵۰ واحد در ترم تخصیص دهد. این تبصره سمت مشخصی را نام نمی برد و عدد ثابتی هم ندارد؛ مبلغ آن در هر مورد به تشخیص معاون آموزشی دانشگاه تعیین می شود، پس در ماشین حساب بالا ردیف خودکاری برای آن وجود ندارد. این تبصره در ویرایش ششم منتظر تصویب هیأت امناء است، بنابراین تا زمان تصویب، واحدی از این محل قابل پرداخت نیست و حسابدار موقع کنترل حکم باید مستند تصویب آن را ببیند.

معادل‌سازی فعالیت‌های غیرتدریس

آیین نامه، برخی فعالیت های آموزشی، بالینی و پژوهشی غیر از تدریس مستقیم کلاسی را نیز به ساعت یا واحد نظری معادل سازی می کند. این فعالیت ها را می توان در کادر «معادل‌سازی فعالیت‌های غیرتدریس» ماشین حساب بالا انتخاب کرد تا واحد معادل آن به صورت خودکار محاسبه و به کل واحد اضافه شود؛ این کادر چندردیفی است، یعنی اگر فردی همزمان چند فعالیت جداگانه دارد (مثلا هم سرپرستی پایان‌نامه و هم داوری) با دکمه «افزودن فعالیت دیگر» می‌تواند هرکدام را در ردیف جدا وارد کند و همه با هم جمع می‌شوند.

ردیف های علامت گذاری شده با «منتظر تصویب هیات امنا»، در متن آیین نامه با عدد مشخص ذکر شده اند اما اجرای نهایی آنها منوط به تصویب هیات امنای دانشگاه است؛ ماشین حساب بالا نیز همین وضعیت را با یک یادداشت زرد رنگ کنار محاسبه نمایش می دهد. ردیف های آنکالی (کشیک شب جراحی و کشیک شب داخلی) اگر همزمان در دو ردیف جدا وارد شوند، ماشین حساب مجموع آنها را طبق تبصره ۱ ماده ۲۸ در ۴ واحد سقف می زند. برای ردیف «افزایش واحد بابت تراکم دانشجویی کلاس»، فقط بخش مازاد بر ضریب پایه محاسبه و اضافه می شود تا با واحد نظری حاصل از ساعت تدریس دوبار شمرده نشود؛ پیش از استفاده از این ردیف با آموزش دانشکده هماهنگ کنید که آیا واحد رسمی مصوب درس از قبل این ضریب را لحاظ کرده یا نه.

آیین نامه، سازوکارهای معادل‌سازی دیگری نیز دارد که چون رقم آنها به صورت بازه، امتیاز نسبی یا صلاحدید مسئول مافوق بیان شده و عدد ثابتی در متن ندارد، در این ماشین حساب پیاده نشده و باید توسط کمیته حق التدریس دانشگاه تعیین شود؛ از جمله: واحد معادل رساله دکترای تخصصی (ماده ۱۵، نسبت ۱ به ۱ با واحد رساله، اما سقف ۲۰ واحد آن «در کل دوره دکتری» است و نیازمند سابقه چند نیمسال است که این ابزار نیمسالی آن را ندارد؛ همان فیلد «واحد رساله دکترای تخصصی» در ماشین حساب بالا برای ورود دستی آن در نظر گرفته شده و باید جدا از ردیف‌های ماده ۱۳ و ۱۴ در کادر معادل‌سازی، فقط برای رساله دکترای تخصصی وارد شود)، واحد معادل استاد مشاور رساله (ماده ۱۵ تبصره ۲، بین یک‌ششم تا یک‌دوم واحد راهنما بسته به میزان مشارکت)، سقف پایان‌نامه دکترای تخصصی و فوق‌تخصصی پزشکی (ماده ۱۷، فقط سقف است نه فرمول)، امتیاز فعالیت های EDC و EDO (ماده ۲۵، بدون نرخ مشخص در متن)، کسر موظفی به تشخیص معاون آموزشی برای موارد خارج از جداول ماده ۳۰ (تبصره ۱ همان ماده، تا سقف ۵۰ واحد در ترم، بدون سمت مشخص و بدون عدد ثابت، و منتظر تصویب هیأت امناء)، کسر موظفی بابت مرخصی استعلاجی (ماده ۲۹، بدون فرمول یا ضریب مشخص در متن و منوط به تایید کمیسیون پزشکی دانشگاه)، و ردیف مدیران گروه های آموزشی در جدول ماده ۳۰ (بازه ۵ تا ۹ واحد به نظر کمیته).