ثبت‌های حسابداری تسعیر ارز در نظام حسابداری بخش عمومی ۱۴۰۵
یک واحد گزارشگر ممکن است معاملاتی به ارز انجام دهد یا دارای عملیات خارجی باشد. اگر چه معاملات ارزی و عملیات خارجی بر حسب ارز هستند اما در صورت‌های مالی واحد گزارشگر به واحد پول گزارشگری (ریال) انعکاس می‌یابند. واحد گزارشگر برای حسابداری معاملات و مانده حساب‌های ارزی، و همچنین تسعیر عملکرد مالی و وضعیت مالی عملیات خارجی که از طریق تلفیق، روش ارزش ویژه ناخالص یا روش ارزش ویژه در صورت‌های مالی واحد گزارشگر منظور می‌شود، باید الزامات استاندارد حسابداری بخش عمومی شماره (۱۳) را به‌کار گیرد. این دستورالعمل برای معاملات و مانده حساب‌های ارزی تدوین گردیده است.
اقلام پولی: وجه نقد نگهداری شده و دارایی‌ها و بدهی‌هایی که قرار است به مبلغ ثابت یا قابل تعیین از وجه نقد دریافت یا پرداخت شود.
تفاوت تبدیل: تفاوت ناشی از تسعیر میزان معینی از یک واحد پول به واحد پول دیگر با نرخ‌های تبدیل متفاوت.
نرخ تبدیل: نسبت تبدیل دو واحد پول.
واحد پول گزارشگری: واحد پول مورد استفاده در ارایه صورت‌های مالی.
معامله ارزی: معامله ارزی، معاملهای است که بهای آن بر حسب ارز تعیین می‌شود یا مستلزم تسویه به ارز است.
۳-سرفصل حساب‌ها
عملیات مبادله‌ای
عملیات مبادله‌ای
تفاوت تسعیر ارز
۴-حسابداری تسعیر ارز
معامله ارزی در زمان شناخت اولیه به ریال و بر اساس نرخ تبدیل در تاریخ معامله ثبت می‌شود. در هر دوره گزارشگری، اقلام پولی ارزی بایستی با استفاده از نرخ تسعیر در پایان دوره (تاریخ ترازنامه) و اقلام غیر پولی بر حسب نرخ تبدیل در تاریخ معامله یا تاریخ تعیین ارزش منصفانه تسعیر شوند. چنانچه مبلغ مربوط به اقلام پولی (دارایی و یا بدهی) ارزی تا تاریخ تهیه صورت‌های مالی تسویه نشود باید در تاریخ گزارشگری مالی بر حسب نرخ ارز در تاریخ صورت وضعیت مالی تسعیر و گزارش گردد که غالبا به تفاوت تبدیل منجر می‌شود. همچنین، تسویه اقلام پولی نیز غالبا به تفاوت تبدیل منجر می‌شود. تفاوت‌های تبدیل ناشی از تسویه یا تسعیر اقلام پولی ارزی واحد گزارشگر باید به حساب تفاوت تسعیر دارایی‌ها و بدهی‌های ارزی منظور و در صورت بستانکار بودن مانده آن، ضمن انعکاس در صورت تغییرات در ارزش خالص، در صورت وضعیت مالی به عنوان بخش جداگانه‌ای در ارزش خالص طبقه‌بندی شود. چنانچه در پایان دوره مالی، مانده حساب مزبور بدهکار باشد، این مبلغ باید در صورت تغییرات در وضعیت مالی همان دوره شناسایی شود. در صورتی که مبلغ زیان تفاوت تبدیل طی دوره بیش از مانده بستانکار اول دوره حساب تفاوت تسعیر دارایی‌ها و بدهی‌های ارزی باشد، مبلغ زیان تا میزان مانده مزبور در صورت تغییرات در ارزش خالص منعکس و باقیمانده در صورت تغییرات در وضعیت مالی منظور می‌شود.
ثبت شماره (۱)؛ تسعیر حساب دارایی‌های پولی ارزی
| بدهکار — عنوان حساب معین | مبلغ | بستانکار — عنوان حساب معین | مبلغ |
|---|---|---|---|
| بانک ارزی | ** | سپرده‌های پرداختنی ارزی | ** |
ثبت شماره (۱-۱)؛ افزایش نرخ ارز
| بدهکار — عنوان حساب معین | مبلغ | بستانکار — عنوان حساب معین | مبلغ |
|---|---|---|---|
| بان ک ارزی | ** | تفاوت تسعیر دارایی‌ها و بدهی‌های ارزی | ** |
| حساب‌ها و اسناد دریافتنی ارزی | ** | ||
| تسهیلات مالی دریافتنی ارزی بلندمدت | ** |
ثبت شماره (۱-۲)؛ کاهش نرخ ارز
| بدهکار — عنوان حساب معین | مبلغ | بستانکار — عنوان حساب معین | مبلغ |
|---|---|---|---|
| تفاوت تسعیر دارایی‌ها و بدهی‌های ارزی | ** | حساب‌ها و اسناد پرداختنی ارزی | ** |
| سپرده‌های پرداختنی ارزی | ** | ||
| تسهیلات مالی پرداختنی ارزی بلندمدت | ** |
لازم به ذکر است، چنانچه واحدهای گزارشگر علاوه بر سرفصل‌های استفاده شده در ثبت‌های فوق، دارایی‌های ارزی دیگری نیز داشته باشند، برای تسعیر آن‌ها از ثبت‌های مذکور استفاده می‌کنند. برای مثال درصورتی که بخشی از صندوق به‌صورت ارز باشد، لازم است ثبت‌های فوق به‌منظور تسعیر آن مورد استفاده قرار گیرد.
ثبت شماره (۲)؛ تسعیر حساب بدهی‌های پولی ارزی
| بدهکار — عنوان حساب معین | مبلغ | بستانکار — عنوان حساب معین | مبلغ |
|---|---|---|---|
| سپرده‌های پرداختنی ارزی | ** | بانک ارزی | ** |
ثبت شماره (۱-۲)؛ افزایش نرخ ارز
تفاوت تبدیل بدهی‌های ارزی مربوط به دارایی‌های واجد شرایط، به شرط رعایت معیارهای مربوط به احتساب مخارج مالی در بهای تمام شده دارایی‌ها طبق استاندارد حسابداری بخش عمومی شماره (۹) با عنوان ”حسابداری مخارج تامین مالی“، باید به بهای تمام شده آن دارایی منظور شود.
ثبت شماره (۲-۲)؛ کاهش نرخ ارز
| بدهکار — عنوان حساب معین | مبلغ | بستانکار — عنوان حساب معین | مبلغ |
|---|---|---|---|
| حساب‌ها و اسناد پرداختنی ارزی | ** | تفاوت تسعیر دارایی‌ها و بدهی‌های ارزی | ** |
| سپرده‌های پرداختنی ارزی | ** | ||
| تسهیلات مالی پرداختنی ارزی بلندمدت | ** |
لازم به ذکر است، چنانچه واحد گزارشگر علاوه بر سرفصل‌های استفاده شده در ثبت‌های فوق، بدهی‌های ارزی دیگری نیز داشته باشند، برای تسعیر آن‌ها از ثبت‌های مذکور استفاده می‌کنند.
ثبت شماره (۳)؛ بستن حساب‌ها
چنانچه در پایان دوره مالی، مانده حساب تفاوت تسعیر دارایی‌ها و بدهی‌های ارزی بدهکار باشد، این مبلغ باید به‌عنوان زیان تسعیر ارز دوره به حساب "سایر هزینه‌ها " منظور و در صورت تغییرات در وضعیت مالی منعکس شود. در صورتی که مبلغ زیان تفاوت تبدیل طی دوره بیش از مانده بستانکار اول دوره حساب تفاوت تسعیر دارایی‌ها و بدهی‌های ارزی باشد، مبلغ زیان تا میزان مانده مزبور در صورت تغییرات در ارزش خالص منعکس می‌شود و باقیمانده به عنوان زیان تسعیر ارز دوره به حساب "سایر هزینه‌ها " منظور و در صورت تغییرات در وضعیت مالی گزارش می‌گردد. بهعبارتی چنانچه مانده اول دوره حساب تفاوت تسعیر دارایی‌ها و بدهی‌های ارزی بستانکار و مانده پایان دوره آن بدهکار باشد، مانده پایان دوره این حساب به‌عنوان زیان تسعیر ارز به حساب "سایر هزینه‌ها " منظور و در صورت تغییرات در وضعیت مالی گزارش می‌گردد. از طرفی کاهش حساب تفاوت تسعیر دارایی‌ها و بدهی‌های ارزی به میزان مانده بستانکار اول دوره حساب مزبور در صورت تغییرات در ارزش خالص (به‌عنوان کاهش تفاوت تسعیر ارز طی دوره) منعکس می‌شود.
ثبت شماره (۳-۱)؛ به هنگام منظور کردن مانده بدهکار حساب تفاوت تسعیر دارایی‌ها و بدهی‌های ارزی به عنوان زیان تسعیر ارز در
| بدهکار — عنوان حساب معین | مبلغ | بستانکار — عنوان حساب معین | مبلغ |
|---|---|---|---|
| هزینه‌ها به تفکیک طبقه‌بندی اقتصادی دولت | ** | تفاوت تسعیر دارایی‌ها و بدهی‌های ارزی | ** |
| 5- حساب سپرده‌های ارزی | ** |
حساب سایر هزینه‌ها
درصورتی که مانده حساب تفاوت تسعیر دارایی‌ها و بدهی‌های ارزی در پایان دوره مالی بستانکار باشد، ضمن انعکاس در صورت تغییرات در ارزش خالص، در صورت وضعیت مالی به‌عنوان بخش جداگانه‌ای در ارزش خالص طبقه‌بندی می‌شود. مانده بستانکار حساب تفاوت تسعیر دارایی‌ها و بدهی‌های ارزی به عنوان یک حساب دایمی در پایان دوره مالی به همراه سایر حساب‌های دایمی صورت وضعیت مالی بسته و در ابتدای دوره بعد نیز افتتاح می‌شود. درضمن مانده کلیه حساب‌های دایمی مربوط به عملیات ارزی در پایان سال به همراه سایر حساب‌های دایمی بسته و در ابتدای سال بعد نیز افتتاح می‌شوند.
۵- حساب سپرده‌های ارزی
اعمال حساب عملیات سپرده‌های ارزی (برای مثال وجوه ارزی توقیفی دادگستری استان‌ها) به‌صورت زیر خواهد بود.
ثبت شماره (۱)؛ به هنگام دریافت وجوه ارزی
بانک ارزی
ثبت شماره (۲)؛ به هنگام استرداد وجوه ارزی
سپرده‌های پرداختنی ارزی
ذکر این نکته ضروری است که دارایی و بدهی پولی ارزی این موضوع مانند سایر دارایی‌ها و بدهی‌های پولی ارزی تسعیر و اعمال حساب می‌شوند.
منبع : نسخه سال ۱۴۰۵ نظام حسابداری بخش عمومی — وزارت امور اقتصادی و دارایی
منبع : سایت حسابداری بیمارستان
کانال تلگرام @hospitalaccounting