حسابداری و امور مالی بیمارستانبخشنامه، تعرفه و محاسبات حقوق
جست‌وجوخبرنامه
قوانین و مقررات

تضمین‌ها در شرایط عمومی پیمان؛ انجام تعهدات ۵ درصد، حسن انجام کار ۱۰ درصد، آزادسازی و ضبط

زمان مطالعه: ۱۶ دقیقه۷ بازدید

در پیمان‌های عمرانی سه تضمین از پیمانکار گرفته می‌شود: تضمین انجام تعهدات هنگام امضای پیمان، سپرده حسن انجام کار از هر پرداخت، و تضمین پیش‌پرداخت در برابر هر قسط. زمان آزادشدن هر کدام به تحویل موقت، صورت‌وضعیت قطعی و تحویل قطعی گره خورده و در فسخ پیمان ضبط می‌شوند. احکام از شرایط عمومی پیمان و ماده ۶ آیین‌نامه تضمین معاملات دولتی است.

سه تضمین در یک نگاه

تضمین انجام تعهداتسپرده حسن انجام کارتضمین پیش‌پرداخت
مبلغ۵ درصد مبلغ اولیه پیمان در پیمانکاری احداث؛ ۱۰ درصد در تعمیر، نگهداری، بهره‌برداری و خدمات پشتیبانی۱۰ درصد هر پرداخت، به جز پیش‌پرداختبرابر قسط پیش‌پرداخت
زمان اخذهنگام امضای پیماناز هر صورت‌وضعیت کسر می‌شودپیش از پرداخت هر قسط
اعتبارتا یک ماه پس از تحویل موقت؛ تمدید با پیمانکارنزد کارفرما یا در حساب سپردهتا استهلاک کامل پیش‌پرداخت
آزادسازیپس از تصویب صورت‌مجلس تحویل موقت، با شرط تبصره ۱ ماده ۳۴نصف پس از تصویب صورت‌وضعیت قطعی، نصف پس از تحویل قطعیپس از مستهلک‌شدن پیش‌پرداخت
جایگزیننقد یا اوراق بهادار، با همان شرایط ضمانت‌نامهتا ۱۰۰ درصد با ضمانت‌نامه (حداکثر نیمی از بند ث ماده ۴)سفته، در حالت تبصره ۲ بند پ ماده ۶
در فسخ پیمانضبط و واریز به خزانهضبط و واریز به خزانهتا تسویه بدهی پیش‌پرداخت می‌ماند
مستندماده ۳۴؛ بند ب ماده ۶ماده ۳۵؛ بند ت ماده ۶ماده ۳۶؛ بند پ ماده ۶

نکته‌هایی که در عمل اشتباه می‌شود

  • اگر پیمانکار تا ۱۵ روز پیش از انقضای ضمانت‌نامه انجام تعهدات آن را تمدید نکند، کارفرما وجه آن را از بانک می‌گیرد و به‌جای ضمانت‌نامه نگه می‌دارد (ماده ۳۴).
  • آزادشدن ضمانت‌نامه انجام تعهدات به آخرین صورت‌وضعیت موقت بستگی دارد که تا یک ماه پس از تحویل موقت و بدون مصالح پای‌کار تهیه می‌شود (تبصره ۱ ماده ۳۴).
  • اگر بخشی از کار به علت تأخیر در تحویل کارگاه حذف شود، تضمین انجام تعهدات هم به همان نسبت کم می‌شود (بند د ماده ۲۸).
  • در تحویل موقت قسمت‌های مستقل کار، آزادسازی تضمین انجام تعهدات و استرداد حسن انجام کار هم به تناسب همان قسمت انجام می‌شود (بند ب ماده ۳۹).
  • اگر پیمانکار عیب دوره تضمین را رفع نکند، کارفرما هزینه رفع آن را به اضافه ۱۵ درصد از تضمین یا مطالبات او برمی‌دارد (ماده ۴۲).
  • اگر آزادکردن هر تضمین به علت تأخیر کارفرما بیش از سه ماه طول بکشد، کارفرما باید آن را آزاد کند و هزینه تمدید ضمانت‌نامه را بپردازد (تبصره ۱ و ۲ ماده ۵۱).
  • در تسویه حساب، به جز نصف حسن انجام کار که تا تحویل قطعی می‌ماند، بقیه تضمین‌ها بی‌درنگ آزاد می‌شوند؛ اگر پیمانکار بدهکار باشد و نپردازد، کارفرما بدون تشریفات قضایی از محل تضمین‌ها وصول می‌کند (ماده ۵۲).

مثال عددی

مبلغ اولیه پیمان ۱۰۰٬۰۰۰ میلیون ریال و جمع پرداخت‌ها تا صورت‌وضعیت قطعی، بدون پیش‌پرداخت، ۱۰۰٬۰۰۰ میلیون ریال است. ارقام به میلیون ریال است.

قلممحاسبهمبلغ
تضمین انجام تعهدات۵ درصد × ۱۰۰٬۰۰۰۵٬۰۰۰
سپرده حسن انجام کار۱۰ درصد × ۱۰۰٬۰۰۰۱۰٬۰۰۰
آزادسازی پس از تصویب صورت‌وضعیت قطعینصف سپرده۵٬۰۰۰
آزادسازی پس از تحویل قطعینصف دیگر۵٬۰۰۰

آزادشدن ضمانت‌نامه انجام تعهدات پس از تحویل موقت به بدهی پیمانکار در آخرین صورت‌وضعیت موقت بستگی دارد و معیار آن نصف کسور حسن انجام کار، یعنی ۵٬۰۰۰ میلیون ریال است: اگر بدهی ۳٬۰۰۰ میلیون ریال باشد، کمتر از ۵٬۰۰۰ است و ضمانت‌نامه ۵٬۰۰۰ میلیونی بی‌درنگ آزاد می‌شود؛ اگر ۷٬۰۰۰ میلیون ریال باشد، آزادشدن آن به صورت‌وضعیت قطعی و تسویه حساب طبق ماده ۴۰ یا ۵۲ می‌ماند (تبصره ۱ ماده ۳۴).

مهلت‌های صورت‌وضعیت قطعی و صورت‌حساب نهایی که زمان آزادسازی را تعیین می‌کنند، در صورت‌وضعیت در شرایط عمومی پیمان آمده است.

آنچه ذیحساب کنترل می‌کند

ثبت حسابداری تضمین‌ها و سپرده‌ها: ثبت حسابداری وجوه سپرده و سپرده حسن انجام کار در دانشگاه‌های علوم پزشکی، سپرده حسن انجام کار پیمانکار؛ بدهی است یا درآمد؟ و ثبت حسابداری قرارداد، تضمین و طرح‌های تملک دارایی در دفاتر عامل ذیحساب در دانشگاه‌های علوم پزشکی. دانشگاه‌های علوم پزشکی: دستورالعمل تضمین معاملات دانشگاه‌های علوم پزشکی؛ پیوست ماده ۹۵ آیین‌نامه مالی و معاملاتی.

متن مواد مرتبط شرایط عمومی پیمان

ماده ۳۴- تضمین انجام تعهدات

موقع امضای پیمان، برای تضمین انجام تعهدات ناشی از آن، پیمانکار باید ضمانت‌نامه‌ای معادل ۵ درصد مبلغ اولیه پیمان، صادر شده از طرف بانک مورد قبول کارفرما و طبق نمونه‌ای که ضمیمه اسناد مناقصه بوده است، تسلیم کارفرما کند. ضمانت‌نامه یاد شده باید تا یک ماه پس از تاریخ تحویل موقت موضوع پیمان معتبر باشد. تا هنگامی که تحویل موقت انجام نشده است، پیمانکار مکلف است برای تمدید ضمانت‌نامه یاد شده اقدام کند و اگر تا ۱۵ روز پیش از انقضای مدت اعتبار ضمانت‌نامه پیمانکار موجبات تمدید آن را فراهم نکرده و ضمانت‌نامه تمدید نشود، کارفرما حق دارد که مبلغ ضمانت‌نامه را از بانک ضامن دریافت کند و وجه آن را بجای ضمانت‌نامه، به رسم وثیقه نزد خود نگه دارد. کارفرما تضمین انجام تعهدات را پس از تصویب صورت‌مجلس تحویل موقت، با توجه به تبصره یک این ماده آزاد می‌کند.

تبصره ۱- حداکثر تا یک ماه پس از تحویل موقت، آخرین صورت‌وضعیت موقت طبق ماده ۳۷ بدون منظور داشتن مصالح پای‌کار تنظیم می‌شود. هرگاه براساس این صورت‌وضعیت پیمانکار بدهکار نباشد یا جمع بدهی او از نصف کسور تضمین حسن‌انجام کار کمتر باشد ضمانت‌نامه انجام تعهدات بی‌درنگ آزاد می‌شود. ولی هرگاه میزان بدهی پیمانکار از نصف کسور تضمین حسن‌انجام کار بیشتر باشد، ضمانت‌نامه انجام تعهدات، بر حسب مورد طبق شرایط تعیین شده در ماده ۴۰ یا ۵۲ آزاد می‌شود.

تبصره ۲- در صورتیکه تمام یا قسمتی از تضمین انجام تعهدات، به صورت نقد نزد کارفرما باشد یا با رعایت مقررات، به جای ضمانت‌نامه بانکی از انواع دیگر اوراق بهادار استفاده شود، چگونگی گرفتن تضمین و استرداد آن در هر مورد، طبق شرایطی است که در این پیمان برای ضمانت‌نامه بانکی تعیین شده است.

ماده ۳۵- تضمین حسن‌انجام کار

از مبلغ هر پرداخت به پیمانکار، معادل ۱۰ درصد به عنوان تضمین حسن‌انجام کار کسر و در حساب سپرده نزد کارفرما نگاهداری می‌شود. نصف این مبلغ پس از تصویب صورت‌وضعیت قطعی طبق ماده ۴۰ و نصف دیگر آن پس از تحویل قطعی، با رعایت مواد ۴۲ و ۵۲ مسترد می‌گردد.

تبصره - پیمانکار می‌تواند وجوه سپرده تضمین حسن‌انجام کار را طبق دستورالعمل نافذ در زمان ارجاع کار که شماره و تاریخ آن در اسناد و مدارک پیمان درج شده است، دریافت کند.

ماده ۲۸- تحویل کارگاه

د) در مواردی که به استناد این ماده، قسمتی از تعهدات پیمانکار حذف شود، تضمین انجام تعهدات پیمانکار نیز به تناسب کاهش داده می‌شود.

ماده ۳۹- تحویل موقت

ب) در صورتیکه در اسناد و مدارک پیمان، برای تکمیل و تحویل موقت قسمت‌های مستقلی از کار، زمان‌های مجزایی پیش‌بینی شده باشد، یا به نظر کارفرما، بهره‌برداری از قسمت‌های مستقلی از کار پیش از تکمیل کل کار مورد نیاز باشد، کارفرما با رعایت این ماده، قسمت‌های پیش‌گفته را تحویل موقت گرفته و اقدام‌های پس از تحویل موقت مانند آزاد نمودن تضمین انجام تعهدات، شروع دوره تضمین، تحویل قطعی، استرداد کسور تضمین حسن‌انجام کار، را به تناسب آن قسمت از کار را که تحویل موقت گردیده است، طبق اسناد و مدارک پیمان، به صورت مستقل انجام می‌دهد.

ماده ۴۱- تحویل قطعی

در پایان دوره تضمین تعیین شده در ماده ۵ موافقت‌نامه، کارفرما بنا به تقاضای پیمانکار و تأیید مهندس مشاور، اعضای هیأت تحویل قطعی و تاریخ تشکیل هیأت را، به همانگونه که در ماده ۳۹ برای تحویل موقت پیش‌بینی شده است، معین و به پیمانکار ابلاغ می‌کند. هیأت تحویل قطعی، پس از بازدید کارها هرگاه عیب و نقصی که ناشی از کار پیمانکار باشد، مشاهده ننماید موضوع پیمان را تحویل قطعی می‌گیرد و بی‌درنگ صورت‌مجلس آن را تنظیم و برای کارفرما ارسال می‌کند و نسخه‌ای از آن را تا ابلاغ از سوی کارفرما، به پیمانکار می‌دهد و سپس کارفرما تصویب تحویل قطعی کار را به پیمانکار ابلاغ می‌نماید.

تبصره ۱- هرگاه هیأت تحویل قطعی، عیب و نقصی ناشی از کار پیمانکار مشاهده کند، برای رفع آن‌‌‌ها طبق ماده ۴۲ رفتار می‌شود.

تبصره ۲- اگر پیمانکار، در پایان دوره تضمین تعیین یادشده در ماده ۵ موافقت‌نامه تقاضای تحویل قطعی کار را ننماید، مکلف به رفع نواقص ناشی از کار خود که تا تاریخ تقاضای تحویل قطعی بروز کرده است می‌باشد و تاریخ تقاضای پیمانکار، ملاک اقدامات مربوط به تحویل قطعی است.

تبصره ۳- اگر کارفرما با وجود تقاضای پیمانکار، اقدام به اعزام هیأت تحویل نکند و این تأخیر بیش از دو ماه بطول انجامد و پس از درخواست مجدد پیمانکار و انقضای یک ماه از تاریخ تقاضای مجدد، کارفرما در این زمینه اقدامی نکند، عملیات موضوع پیمان تحویل قطعی شده تلقی می‌گردد و باید اقدامات پس از تحویل قطعی در مورد آن انجام شود.

ماده ۴۲- مسئولیت‌های دوره تضمین

اگر در دوره تضمین، معایب و نواقصی در کار ببینند که ناشی از کار پیمانکار باشد، پیمانکار مکلف است که آن معایب و نقایص را به هزینه خود رفع کند. برای این منظور، کارفرما مراتب را با ذکر معایب و نقایص و محل آن‌‌‌ها به پیمانکار ابلاغ می‌کند و پیمانکار باید حداکثر ۱۵ روز پس از ابلاغ کارفرما، شروع به رفع معایب‌ و نواقص کند و‌ آن‌‌‌ها را طی مدتی که مورد قبول کارفرماست، رفع نماید.

هرگاه پیمانکار در انجام این تعهد قصور ورزد یا مسامحه کند، کارفرما حق دارد آن معایب و نقایص را خودش یا به ترتیبی که مقتضی بداند رفع نماید و هزینه آنرا به اضافه ۱۵ درصد، از محل تضمین پیمانکار یا هر نوع مطالبات و سپرده‌ای که پیمانکار نزد او دارد، برداشت نماید.

هزینه‌های حفاظت، نگهداری و بهره‌برداری کارهای تحویل شده در دوره تضمین به‌عهده کارفرماست.

ماده ۴۷- اقدامات فسخ پیمان

ب) کارفرما تضمین انجام تعهدات و تضمین حسن‌انجام کار کسر شده را ضبط و به حساب خزانه واریز می‌کند و بی‌درنگ کارگاه، تأسیسات و ساختمان‌های موقت، مصالح و تجهیزات ماشین‌آلات و ابزار و تمام تدارکات موجود در آن را در اختیار می‌گیرد و برای حفاظت آن اقدام معمول می‌دارد. سپس بی‌درنگ از پیمانکار دعوت می‌کند که ظرف یک هفته نماینده‌ای برای صورت‌برداری و تهیه صورت‌مجلس کارهای انجام شده و تمام مصالح و تجهیزات ماشین‌آلات و ابزار و تمام تدارکات دیگر که در کارگاه موجود است، معرفی نماید. هرگاه پیمانکار از معرفی نماینده ظرف مدت تعیین شده خودداری کند یا نماینده معرفی شده از جانب او در موعد مقرر برای صورت‌برداری حاضر نشود، کارفرما به منظور تأمین دلیل، با حضور نماینده دادگاه محل، برای صورت‌برداری اقدام می‌نماید و پیمانکار حق هیچ‌گونه اعتراضی در این مورد را ندارد. پس از صورت‌برداری، پیمانکار بی‌درنگ، طبق ماده ۴۰، اقدام به تهیه صورت‌وضعیت قطعی از کارهای انجام شده می‌کند.

ماده ۵۱- صورت حساب نهایی

تبصره ۱- در صورتیکه بعلت تأخیر در رسیدگی آخرین صورت‌وضعیت موقت یا صورت‌وضعیت قطعی یا تأخیر در تهیه صورت حساب نهایی، هزینه‌های اضافی بابت تمدید ضمانت‌نامه‌های پیمانکار ایجاد شود، کارفرما این هزینه‌های اضافی را که از سوی پیمانکار تأمین شده است، به او پرداخت می‌کند و اگر مدت تاخیر در آزاد کردن هر یک از تضمین‌ها از سه ماه بیشتر شود، کارفرما تضمین مربوط را آزاد می‌نماید.

تبصره ۲- هرگاه بر اساس صورت‌وضعیت قطعی، معلوم شود که در آخرین صورت‌وضعیت موقت، پیمانکار بدهکار نبوده یا بدهی او کمتر از نصف کسور تضمین حسن‌انجام کار بوده است، یا طبق صورت حساب نهایی، مشخص شود که در زمان تصویب صورت‌وضعیت قطعی پیمانکار بدهکار نبوده است، کارفرما باید بی‌درنگ تضمین آزاد نشده مربوط به هریک از مدارک یادشده را آزاد کرده و هزینه تمدید آن‌‌‌ها را که از سوی پیمانکار تأمین شده است برای مدتی که در آزاد نمودن آن‌‌‌ها تاخیر ایجاد گردیده پرداخت کند.

ماده ۵۲- تسویه حساب

الف) هرگاه براساس صورت حساب نهایی که به شرح ماده ۵۱ تهیه شده است، پیمانکار بستانکار شود، طلب او حداکثر در مدت یک ماه از تاریخ امضای صورت‌حساب نهایی یا اعلام کارفرما پرداخت می‌گردد و به غیر از نصف تضمین حسن‌انجام کار، که تا تحویل قطعی باید نزد کارفرما باقی بماند، دیگر تضمین‌های پیمانکار، از هر نوع که باشد، بی‌درنگ آزاد می‌شود.

ب) هرگاه براساس صورت حساب نهایی، پیمانکار بدهکار شود، مکلف است که در مدت یک ماه از تاریخ امضای صورت‌حساب نهایی ‌یا اعلام کارفرما، به شرح بالا طلب ‌کارفرما را بپردازد و اگر از این پرداخت استنکاف ورزد یا تاخیر نماید، کارفرما حق دارد بدون انجام تشریفات قضایی طلب خود را از محل سپرده‌ها و تضمین‌های پیمانکار (در صورتیکه طبق ماده ۴۷ ضبط نشده باشد)، وصول نماید و اگر مبالغ این تضمین‌ها تکافو ننماید، با رعایت قوانین جاری کشور از دیگر دارایی‌های او وصول کند.

هرگاه پیمانکار در مهلت مقرر در بالا، طلب کارفرما را پرداخت کند، بغیر از نصف کسور تضمین حسن‌انجام کار، که تا تحویل قطعی نزد کارفرما باقی می‌ماند، بقیه ضمانت‌نامه‌ها و سپرده‌های او، به هر عنوان که باشد، بی‌درنگ آزاد می‌شود.

متن بندهای ب و ت ماده ۶ آیین‌نامه تضمین معاملات دولتی

ب (اصلاحی 18/01/1400)- تضمین انجام تعهدات: مبلغ تضمین انجام تعهدات در معاملاتی که موضوع آن پیمانکاری احداث (انجام امور ساختمانی) یا استخراج و فرآوری معادن، حمل و نقل کالا (باربری)، نصب، ساخت یا ساخت و نصب است پنج درصد و در معاملاتی با موضوع پیمانکاری تعمیر، نگهداری و بهره برداری، خدمات پشتیبانی، حمل و نقل مسافر و سایر معاملاتی که در آیین نامه تصریح نشده است ده درصد مبلغ معامله می باشد. تضمین معتبر برای انجام تعهدات در این معاملات برحسب درصدی از مبلغ معامله به شرح جداول شماره (5) و (6) باشد:

جدول شماره (5) - مبلغ تضمین انجام تعهدات در معاملات پیمانکاری احداث (امور ساختمانی)، استخراج و فرآوری معادن، حمل و نقل کالا (باربری)، نصب ساخت یا ساخت و نصب

مبلغ برآوردتا (20) برابر سقف معاملات متوسطمازاد بر (20) برابر سقف معاملات متوسط
درصد55 /25 /2
نوع تضمین(الف)، (ب)، (پ)، (ج)، (چ) و (ح)و (خ)(الف)، (ب)، (پ)، (ج)، (چ)، (ح)و (خ)(الف)، (ب)، (پ)، (ت)، (ج)، (چ) و (ح)و (خ)

جدول شماره (6) - مبلغ تضمین انجام تعهدات در معاملات پیمانکاری تعمیر، نگهداری و بهره برداری، خدمات پشتیبانی، حمل و نقل مسافر و باربر

مبلغ برآوردتا (20) برابر سقف معاملات متوسطمازاد بر (20) برابر سقف معاملات متوسط
درصد1055
نوع تضمین(الف)، (ب)، (پ)، (ج)، (چ) و (ح)و (خ)(الف)، (ب)، (پ)، (ج)، (چ) و (ح)و (خ)(الف)، (ب)، (پ)، (ت)، (ج)،(چ) و (ح)و (خ)

مهلت های مناقصه گر برای ارایه تضمین انجام تعهدات و امضای قرارداد باید در اسناد ارجاع کار تصریح شود. مهلت مناقصه گزار در امضا و ابلاغ قرارداد حداکثر تا پایان مدت اعتبار پیشنهادها است.

ت (اصلاحی 31/04/1405)– سپرده حسن اجرای کار: بابت تضمین حسن اجرای کار معادل ده درصد از هر پرداخت به استثنای پیش پرداخت، کسر می شود و حسب مورد توسط کارفرما نگهداری و یا به حساب سپرده واریز می گردد.

تا صد درصد مبلغ سپرده حسن اجرای کار در ازای ضمانت نامه های موضوع بندهای (الف) و (پ)، ( ث)، (ج)، (چ) و (ح) و (خ) ماده (4) که می تواند حداکثر پنجاه درصد آن از تضمین موضوع بند (ث) ماده (4) باشد به پیمانکار بازگردانده می شود.

تبصره (اصلاحی 31/04/1405)- در مواردی که پیمانکار مطابق قوانین و مقررات مربوط در پروژه های تملک دارایی های سرمایه ای، مشارکت و سرمایه گذاری نماید، اموال و دارایی های ایجاد شده به نسبت سهم پیمانکار به عنوان تضمین قابل قبول بوده و دستگاه اجرایی مربوط می تواند به تشخیص و برآورد خود، اموال و دارایی های مذکور را به عنوان تضامین این ماده پذیرفته یا جایگزین سایر تضمین های سپرده شده قبلی پروژه نماید.

منبع : سایت حسابداری بیمارستان
کانال تلگرام @hospitalaccounting

نظر شما

نظر شما پس از بررسی منتشر می‌شود. ایمیل‌تان هرگز روی سایت نمایش داده نمی‌شود.