سپرده حسن انجام کار پیمانکار؛ بدهی است یا درآمد؟

فرض کنید دانشگاه علوم پزشکی بابت یک قرارداد خدماتی، صورت‌وضعیت ۱۰ میلیارد ریالی پیمانکار را تأیید کرده است.

طبق شرایط پیمان، ۱۰ درصد از هر پرداخت به‌عنوان تضمین حسن انجام کار کسر و در حساب سپرده نزد کارفرما نگهداری می‌شود. این سازوکار در راهنمای پرداخت نیز تصریح شده است.

بنابراین از مبلغ ۱۰ میلیارد ریال:

شرح	مبلغ
صورت‌وضعیت تأییدشده	۱۰ میلیارد ریال
سپرده حسن انجام کار (۱۰ درصد)	۱ میلیارد ریال
مبلغ باقی‌مانده قبل از سایر کسورات	۹ میلیارد ریال

سؤال این است: آیا آن یک میلیارد ریالی که فعلاً به پیمانکار پرداخت نمی‌شود، درآمد دانشگاه است؟

خیر.

این مبلغ به دلیل تضمین حسن انجام کار نزد دانشگاه نگهداری می‌شود و تا زمانی که مطابق مقررات تعیین تکلیف نشده، ماهیت آن بدهی است.

در منابع آموزشی حسابداری نیز «سپرده حسن انجام کار» در گروه بدهی‌های جاری و سایر حساب‌ها و اسناد پرداختنی قرار گرفته است.

همین موضوع در ساختار کدینگ هم دیده می‌شود: حساب «سپرده حسن انجام کار» با کد ۳۴۰۱۰۱ در گروه بدهی‌ها طبقه‌بندی شده است، در کنار حساب‌هایی مانند سپرده تعهدات پیمانکاران، سپرده بیمه پیمانکاران و سپرده دریافتی مناقصه. یعنی خودِ فهرست حساب‌ها این مبلغ را بدهی می‌داند، نه درآمد.

بنابراین در زمان ثبت صورت‌وضعیت، مبلغ سپرده از طلب پیمانکار تفکیک می‌شود؛ اما به درآمد تبدیل نمی‌شود.

ثبت تسویه صورت‌وضعیت

مثلاً اگر بعد از اعمال سایر کسورات، فقط همین سپرده را در نظر بگیریم، بخشی از ثبت تسویه می‌تواند چنین باشد:

طرف	کد	عنوان حساب	مبلغ
بدهکار	۳۱۰۲۰۲	حساب پرداختنی پیمانکار	۱۰ میلیارد ریال
بستانکار	۳۴۰۱۰۱	سپرده حسن انجام کار	۱ میلیارد ریال
بستانکار	—	بانک	۹ میلیارد ریال

در نتیجه، یک میلیارد ریال در حساب سپرده باقی می‌ماند تا در موعد مقرر تعیین تکلیف شود.

ثبت استرداد سپرده

در راهنمای پرداخت آمده است که از هر پرداخت به پیمانکار معادل ۱۰ درصد بابت تضمین حسن انجام کار کسر می‌شود و در شرایط بیان‌شده، بخشی پس از تصویب صورت‌وضعیت قطعی و بخش دیگر پس از تحویل قطعی مسترد می‌شود.

پس وقتی شرایط استرداد فراهم شد، پرداخت سپرده به پیمانکار هزینه جدیدی برای دانشگاه نیست؛ بلکه تسویه بدهی قبلی است:

طرف	کد	عنوان حساب	مبلغ
بدهکار	۳۴۰۱۰۱	سپرده حسن انجام کار	۱ میلیارد ریال
بستانکار	—	بانک	۱ میلیارد ریال

نکته مهم

نکته مهم اینجاست که «کسر از پرداخت پیمانکار» با «درآمد دانشگاه» یکی نیست.

دانشگاه این مبلغ را برای خودش کسب نکرده است؛ بلکه آن را به‌عنوان تضمین نزد خود نگه داشته و در صورت تحقق شرایط مقرر، باید به پیمانکار مسترد کند.

حتی در منابع عملیاتی نیز آزادسازی سپرده حسن انجام کار به‌عنوان یک رویداد مستقل در نظر گرفته شده است. بنابراین سپرده حسن انجام کار کسرشده از پیمانکار بدهی است و استرداد سپرده، تسویه بدهی.

و فقط اگر طبق مفاد قرارداد و مقررات، شرایط قانونی برای ضبط سپرده تحقق پیدا کند، موضوع حسابداری آن باید بر مبنای همان رویداد جدید بررسی شود. پس تا قبل از آن، باقی‌ماندن وجه در حساب دانشگاه به معنی تحقق درآمد نیست.

منبع : سایت حسابداری بیمارستان
کانال تلگرام @hospitalaccounting