ثبت حسابداری قرارداد، تضمین و طرح‌های تملک دارایی در دفاتر عامل ذیحساب در دانشگاه‌های علوم پزشکی
وقتی بیمارستان یک طرح تملک دارایی سرمایه‌ای مانند ساخت یا بازسازی بخش، یا خرید و نصب تجهیزات را از محل تنخواه‌گردان پرداخت اجرا می‌کند، عامل ذیحساب علاوه بر ثبت‌های عادی تنخواه (تنخواه‌گردان و پیش‌پرداخت در دفاتر عامل ذیحساب) باید قرارداد، تضمین، پیش‌پرداخت و دارایی در جریان تکمیل را هم ثبت کند. مراحل هزینه در طرح‌های عمرانی (تشخیص، تأمین اعتبار، تعهد، تسجیل و حواله) در حسابداری طرح‌های عمرانی آمده است.
نرخ‌های تضمین و پیش‌پرداخت
طبق پیوست آیین‌نامه مالی و معاملاتی:
| نوع قرارداد | پیش‌پرداخت | حسن انجام تعهدات | حسن انجام کار (از هر پرداخت) |
|---|---|---|---|
| پیمانکاری ساختمانی و تأسیساتی | ۲۵٪ کل قرارداد (طبق شرایط عمومی پیمان) | ۵٪ | ۱۰٪ |
| خرید و ساخت تجهیزات | حداکثر ۲۵٪ | ۱۰٪ | — |
| سایر قراردادها و طرح‌های تحقیقاتی | حداکثر ۲۵٪ | ۱۰٪ | — |
پیش‌پرداخت خرید و ساخت تجهیزات و سایر قراردادها به تشخیص و مسئولیت رئیس مؤسسه قابل افزایش است و وجوه حسن انجام کار با ارائه ضمانت‌نامه معتبر بانکی تا ۸۰٪ قابل استرداد است. طبق نامه ۱۴۰۵/۰۶/۲۸ سازمان تأمین اجتماعی، در قراردادهای مشمول ضوابط طرح‌های عمرانی، اگر حق بیمه همراه هر صورت‌وضعیت کسر و واریز شود، نگهداری ۵٪ سپرده ماده ۳۸ موضوعیت ندارد (کسر ۵٪ سپرده بیمه در طرح‌های عمرانی).
ثبت ۱: انعقاد قرارداد
| حساب | بدهکار | بستانکار |
|---|---|---|
| حساب انتظامی - کنترل قراردادها | ** | |
| طرف حساب انتظامی - کنترل قراردادها | ** |
ثبت ۲: تضمین و پیش‌پرداخت
| حساب | بدهکار | بستانکار |
|---|---|---|
| حساب انتظامی - تضمین‌های دریافتی | ** | |
| طرف حساب انتظامی - تضمین‌های دریافتی | ** | |
| پیش‌پرداخت بابت عملیات سرمایه‌ای | ** | |
| بانک وجوه سایر منابع | ** |
اگر به جای وجه نقد، مواد و کالا از انبار به پیمانکار داده شود، پیش‌پرداخت مواد و کالا بدهکار و موجودی‌ها بستانکار می‌شود.
ثبت ۳: صورت‌وضعیت و دارایی در جریان تکمیل
با تأیید صورت‌وضعیت، دارایی در جریان تکمیل شناسایی می‌شود. مبلغ آن ناخالص تعهدات تأییدشده به علاوه بیمه سهم کارفرما و مالیات و عوارض ارزش افزوده است. پیش‌پرداخت به میزان منقضی‌شده کسر و تضمین به همان میزان کاهش می‌یابد:
| حساب | بدهکار | بستانکار |
|---|---|---|
| دارایی در جریان تکمیل | ** | |
| پیش‌پرداخت بابت عملیات سرمایه‌ای (منقضی‌شده) | ** | |
| حساب‌ها و اسناد پرداختنی - پیمانکار | ** | |
| طرف حساب انتظامی - تضمین‌های دریافتی | ** | |
| حساب انتظامی - تضمین‌های دریافتی | ** |
مخارجی که از محل اعتبار تملک دارایی انجام می‌شود ولی قابل انتساب به بهای یک دارایی نیست، هزینه شناسایی می‌شود. خرید مستقیم دارایی ثابت (مثلا دستگاه) به جای دارایی در جریان تکمیل، به حساب دارایی‌ها به تفکیک شیوه‌نامه دارایی‌ها و کالای انباری به موجودی‌ها منظور می‌شود.
ثبت ۴: پرداخت با کسر بیمه و سپرده
| حساب | بدهکار | بستانکار |
|---|---|---|
| حساب‌ها و اسناد پرداختنی - پیمانکار | ** | |
| بیمه پرداختنی | ** | |
| سپرده‌های پرداختنی | ** | |
| بانک وجوه سایر منابع | ** |
اگر عامل ذیحساب مکلف به کسر مالیات باشد (مثلا مالیات حقوق کارکنان طرح)، مالیات پرداختنی هم بستانکار می‌شود. سپرده به بانک دریافت وجوه سپرده واریز و حساب «جاری بابت سپرده» بدهکار می‌شود (وجوه سپرده). پرداخت علی‌الحساب با کسور متناسب و حساب انتظامی - علی‌الحساب بابت عملیات سرمایه‌ای (معادل مبلغ ناخالص) ثبت می‌شود.
ثبت ۵: تأیید اسناد و پیگیری
پس از ارسال و تأیید اسناد، دارایی در جریان تکمیل، دارایی‌ها، موجودی‌ها، پیش‌پرداخت‌ها و سپرده‌ها در مقابل بدهی به واگذارکننده تنخواه (یا سپرده‌های پرداختنی و جاری بابت سپرده) از دفاتر عامل ذیحساب خارج می‌شوند. پیش‌پرداخت، پیش‌پرداخت مواد و کالا، علی‌الحساب، تضمین‌ها، بدهی‌ها و سپرده‌های باز در حساب‌های انتظامی نگهداری می‌شوند تا تسویه شوند؛ اقلام باز سال قبل نیز در سال جدید از طریق حساب‌های «جاری بابت پیش‌پرداخت»، «جاری بابت علی‌الحساب» و «جاری با واگذارنده تنخواه‌گردان» تسویه می‌شوند.
مثال
بیمارستان «الف» قرارداد بازسازی بخش اورژانس را به مبلغ ۴۰٬۰۰۰ میلیون ریال منعقد می‌کند؛ ۲۵٪ پیش‌پرداخت (۱۰٬۰۰۰) در قبال ضمانت‌نامه داده می‌شود. صورت‌وضعیت اول ۸٬۰۰۰ است و به نسبت، ۲۵٪ آن (۲٬۰۰۰) از پیش‌پرداخت کسر و ۱۰٪ (۸۰۰) سپرده حسن انجام کار نگه داشته می‌شود (ارقام به میلیون ریال؛ بیمه و مالیات برای ساده ماندن در نظر گرفته نشده است):
| رویداد | حساب | بدهکار | بستانکار |
|---|---|---|---|
| قرارداد | حساب انتظامی - کنترل قراردادها | ۴۰٬۰۰۰ | |
| طرف حساب انتظامی - کنترل قراردادها | ۴۰٬۰۰۰ | ||
| پیش‌پرداخت | پیش‌پرداخت بابت عملیات سرمایه‌ای | ۱۰٬۰۰۰ | |
| بانک وجوه سایر منابع | ۱۰٬۰۰۰ | ||
| صورت‌وضعیت | دارایی در جریان تکمیل | ۸٬۰۰۰ | |
| پیش‌پرداخت بابت عملیات سرمایه‌ای | ۲٬۰۰۰ | ||
| حساب‌ها و اسناد پرداختنی - پیمانکار | ۶٬۰۰۰ | ||
| پرداخت | حساب‌ها و اسناد پرداختنی - پیمانکار | ۶٬۰۰۰ | |
| سپرده‌های پرداختنی | ۸۰۰ | ||
| بانک وجوه سایر منابع | ۵٬۲۰۰ |
ضمانت‌نامه پیش‌پرداخت نیز به میزان ۲٬۰۰۰ میلیون ریال مستهلک‌شده، در حساب‌های انتظامی کاهش می‌یابد.
منبع : سایت حسابداری بیمارستان
کانال تلگرام @hospitalaccounting