راهنمای کنترل اخذ و آزادسازی تضمینات ۱۴۰۵؛ ۱۴ نکته برای ذیحساب در پیمان‌ها و قراردادهای تملک دارایی‌های سرمایه‌ای
چک‌لیست اخذ و آزادسازی تضمینات — فصل دوم «چک‌لیست‌های اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای» از مجموعه کنترل‌های مالی در حسابرسی داخلی بخش عمومی، وزارت امور اقتصادی و دارایی — خزانه‌داری کل کشور (ابلاغ ۱۴۰۵/۰۵/۱۷)
این چک‌لیست از فصل دوم چک‌لیست حسابرسی خزانه‌داری ۱۴۰۵ است. زیر هر کنترل، مستند قانونی آن آمده است.
کنترل ۱
آیا نامه پیمانکار بابت ارسال تضمین وجود دارد؟
نوع تضمین: پیش‌پرداخت، حسن انجام کار، انجام تعهدات
مستند: ماده (۳۶) شرایط عمومی پیمان
ماده ۳۶- پیش‌پرداخت
کارفرما موافقت دارد که بمنظور تقویت بنیه مالی پیمانکار، مبلغی به‌عنوان پیش‌پرداخت به پیمانکار پرداخت کند. میزان، روش پرداخت و چگونگی واریز پیش‌پرداخت و دیگر ضوابط آن، بر اساس دستورالعمل مربوط است که در زمان ارجاع کار نافذ بوده و شماره و تاریخ آن در اسناد و مدارک پیمان درج شده است.
پیمانکار در موعدهای مقرر در دستورالعمل پیش‌گفته، برای دریافت هریک از اقساط پیش پرداخت، درخواست خود را به مهندس مشاور می‌نویسد. کارفرما پس از تأیید مهندس مشاور هر قسط پیش‌پرداخت را در مقابل تضمین تعیین شده در دستورالعمل، بدون اینکه وجوهی از آن کسر شود، پرداخت می‌نماید. مهلت پرداخت هر قسط پیش‌پرداخت ۲۰ روز از تاریخ درخواست پیمانکار که به تأیید مهندس مشاور رسیده است، یا ۱۰ روز از تاریخ ارائه تضمین از سوی پیمانکار، هر کدام که بیشتر است، می‌باشد.
مستند: ماده (۲) آیین‌نامه تضمین معاملات دولتی
ماده ۲ - در این آیین نامه، اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می روند:
الف – تضمین: سپردن مال یا وجه نقد یا به عهده گرفتن تعهد فرعی یا مضاعف به منظور پایبندی به یک تعهد اصلی و شروط مربوط به آن.
ب – ضمانت نامه: سندی برای توثیق تعهدات متعهد که شخص ثالثی (ضامن) بر اساس درخواست متعهد (مضمون عنه) و با رعایت ضوابط مربوط تعهد می کند که در سررسید یا شرایط معین مبلغ معینی را بابت موضوع خاصی که مربوط به تعهد اصلی متعهد (مضمون عنه) است به ذی نفع تعهد اصلی (مضمون له) یا به حواله کرد او بپردازد.
پ – سپردن تضمین: انجام مجموعه اقدامات متعهد اصلی برای تأمین و تسلیم تضمین به مضمون له به نحوی که تضمین با رعایت تمام مقررات و ضوابط مربوط در دسترس ذی نفع تعهد (مضمون له) قرار گیرد و وی بتواند هر زمان که طبق مقررات خواست وجه مربوط به آن را ضبط یا مبلغ ضمانت نامه را از ضامن دریافت کند.
ت – آزادسازی تضمین: انجام کلیه اقدامات در اختیار مضمون له (دستگاه مناقصه گزار یا کارفرما) به منظور آنکه تضمین یا ضمانت نامه از دسترس وی خارج گردد و مضمون عنه (مناقصه گر یا طرف قرارداد متعهد به تعهدات قراردادی) قادر باشد تضمین را به خود برگرداند. این اقدامات شامل اقدامات خارج از اختیار مضمون له نمی باشد.
ث – کارفرما: دستگاه های موضوع بند (ب) ماده (۱) قانون برگزاری مناقصات - مصوب - ۱۳۸۳ -، ماده (۵) قانون مدیریت خدمات کشوری - مصوب ۱۳۸۶ - و نیز مواد (۲) تا (۵) قانون محاسبات عمومی کشور - مصوب ۱۳۶۶-.
ج – اشخاص: هر شخص حقیقی یا حقوقی که در فرآیند ارجاع کار، داوطلب شرکت در معامله و یا طرف قرارداد دولت قرار می گیرد و نیز دارای شرایط لازم باشد.
چ - فرآیند ارجاع کار: مجموعه اقدامات قانونی برای انعقاد قرارداد کارفرما با اشخاص مانند مناقصه، مزایده و ترک تشریفات یا عدم الزام به آن.
ح - تضمین شرکت در فرآیند ارجاع کار: تضمینی که اشخاص، برای اثبات قصد و حداقلی از توان خود، به نفع کارفرما می سپارند تا کارفرما آنان را در مراحل بعدی فرایند ارجاع کار شرکت دهد.
خ - تضمین انجام تعهدات: تضمینی است که اشخاص پس از فرآیند ارجاع کار و انتخاب شدن برای معامله، به منظور اثبات پایبندی به انجام تعهدات خود باید قبل از انعقاد قرارداد به کارفرما بسپارند.
د - تضمین پیش پرداخت: تضمینی که اشخاص پس از انعقاد قرارداد، در قبال دریافت پیش پرداخت بر اساس اسناد ارجاع کار، به کارفرما می سپارند.
ذ (اصلاحی 09/05/1401)- سپرده حسن اجرای کار: مبلغی که بابت تضمین حسن اجرای کار از هر پرداخت کارفرما به طرف قرارداد در قالب وجه نقد یا اوراق مالی اسلامی دولت کسر و پس از دوره مقرر تعیین شده در قرارداد توسط کارفرما نگهداری و پس از حصول شرایط مندرج در قرارداد (از حیث زمان و کم و کیف اجرای تعهدات قراردادی) آزاد می شود. در مواردی که سپرده حسن اجرای کار به صورت نقدی کسر می شود وجه مذکور باید در دوره مورد اشاره در حساب سپرده کارفرما نزد خزانه نگهداری شود. همچنین در صورت عدم آزادسازی /استرداد سپرده های حسن اجرای کار مکسوره در قالب اوراق مالی اسلامی تا زمان سررسید، وجوه مربوط با آن در زمان سررسید باید به حساب سپرده کارفرما واریز شود.
ر - تضمین حسن اجرای کار: تعهدی که اشخاص در قبال آزادسازی سپرده حسن اجرای کار به کارفرما می سپارند.
ز – کالا: محصولی که فرایند مصرف آن از فرایند تولیدش قابل تفکیک است و مالکیت آن می تواند از یک شخص به شخص دیگری منتقل شود.
ژ - خدمت: محصولی که فرآیند مصرف آن از فرایند تولید یا ایجاد آن قابل تفکیک نباشد، شامل انواع تغییرات سفارشی و خاص که به درخواست مشتری در وضعیت، شکل، موقعیت و مکان اشیا یا اشخاص صورت پذیرد و شامل انواع خدمات مشاوره، آموزشی و درمانی یا انواع پیمانکاری از جمله پیمانکاری احداث، پیمانکاری ترابری، پیمانکاری تعمیر، نگهداری یا بهره برداری می شود.
س - تأمین کالا: تحویل انواع کالا (که ممکن است تأمین کننده کالا تولیدکننده یا فقط فروشنده آن باشد) با مشخصات و نیز در مکان، زمان و شرایط مقرر به مشتری کالا تحویل می دهد.
ش - تولید: مجموعه فعالیت هایی که مستقل از درخواست سفارش دهنده خاص، به ایجاد کالا بیانجامد، تولیدکننده ، مواد و مصالح مورد نیاز تولید را تهیه و محصول تولید شده را برای انتقال عین یا منفعت آن به متقاضیان احتمالی آینده آماده می سازد.
ص - پیمانکاری: هر نوع خدمت که بر اساس فعالیت مشخص و قیمت کل یا قیمت واحد کار مشخص و به صورت حجمی قابل واگذاری به اشخاص باشد از قبیل پیمانکاری احداث، پیمانکاری باربری و ترابری، پیمانکاری ساخت، پیمانکاری امور اداری و تایپ، پیمانکاری تنظیف، پیمانکاری طبخ غذا.
ض - ساخت: خدماتی که به ایجاد کالایی اعم از سازه های پیش ساخته، تأسیسات قابل حمل یا ماشین آلات و تجهیزات طبق سفارش کارفرما و برای استفاده در محلی دیگر (محلی غیر از محل ساخت) بیانجامد. معمولا تهیه مواد و مصالح مورد نیاز ساخت با سازنده است.
ط - احداث: خدماتی که به ایجاد سازه، ساختمان، تأسیسات یا مستحدثاتی از قبیل خطوط لوله، سد، کانال، فرودگاه، نیروگاه، راه، راه آهن، بارانداز، بندر، پل، تونل، انواع کارخانه های صنعتی و معدنی در ساختگاه مربوط به کارفرما بیانجامد. خدمات احداث ممکن است همراه با تعهد تهیه مواد و مصالح مورد نیاز برای احداث بوده یا نباشد در ترکیبات سنتی مانند «طرح و ساخت» (صنعتی یا غیرصنعتی) «ساخت» در همین معنای «احداث» به کار رفته است.
ظ - نصب: خدمتی به منظور برپا کردن، جای دادن یا پیوند دادن هر سامانه یا بخش کارکردی مستقل آن، در بخش هایی دیگر یا با بخش های دیگر به نحوی که امکان بهره برداری مناسب آن فراهم گردد.
ع - امور ساختمانی: انواع اقدامات لازم برای احداث پروژه های عمرانی یا صنعتی از قبیل انواع ساختمان، ابنیه، خطوط لوله، سد، کانال، فرودگاه، نیروگاه، راه و راه ریلی (راه آهن)، بندر و بارانداز، پل و تونل و انواع کارخانه از جمله کارخانه های صنعتی، معدنی، شیمیایی و کشاورزی.
غ - بهره برداری: خدمت مستمری که جهت استفاده اقتصادی و ایمن از مستحدثات یا تأسیسات برای تأمین اهداف مقرر با کیفیت و کمیت مقرر که باید بر مبنای برنامه مدون و بر اساس دستورالعمل ها و راهنمایی های فنی مناسب صورت پذیرد.
ف - نگهداری: خدمتی شامل مجموعه فعالیت هایی که به طور مشخص و معمولا برنامه ریزی شده و با هدف جلوگیری از خرابی ناگهانی مستحدثات، سامانه ها، ماشین آلات، تجهیزات یا تأسیسات انجام می گیرد تا با این کار قابلیت اطمینان و در دسترس بودن آنها افزایش یابد.
ق - تعمیرات: خدمتی شامل مجموعه ای از فعالیت ها که بر روی مستحدثات، سامانه ها، ماشین آلات، تجهیزات یا تأسیسات یا وسیله ای که دچار افت کارآیی یا از کارافتادگی شده است انجام می شود تا به حالت قابل بهره برداری بازگردند و برای انجام وظیفه ای که به آن محول شده است، دوباره آماده شوند.
ک – ماشین آلات: مجموعه ای از قطعات، تجهیزات یا اجزای مرتبط که حداقل یکی از آنها متحرک بوده و دارای محرک و مهارکننده مناسب است و به منظور کاربرد مخصوصی به ویژه فرآوری، پردازش، عمل آوری، حرکت، ساخت، تولید، احداث یا نصب به یکدیگر متصل شده اند.
گ - ماشین آلات سفارشی: ماشین آلاتی که سازنده طبق سفارش کارفرما برای کاربرد خاصی می سازد یا از طریق اعمال تغییراتی طبق سفارش کارفرما آن را آماده ی استفاده ی خاص می سازد.
ل - ماشین آلات آماده: ماشین آلاتی که به صورت آماده قبلا تولید شده و برای استفاده های عمومی آماده عرضه یا تحویل می شود.
م – اعتبار اسنادی: سندی الزام آوری که با تنظیم و مبادله آن، کارفرما (خریدار) از بانک درخواست می کند تا انجام مراحل پرداخت به فروشنده بابت کالای ارسالی یا خدمت انجام شده را طبق قرارداد و پس از تایید وی تعهد کند.
ن (الحاقی 18/01/1400)- اوراق مالی اسلامی دولت: اوراق بهادار اسلامی با نام منتشرشده توسط وزارت امور اقتصادی و دارایی به نیابت از دولت نظیر اوراق مشارکت، انواع صکوک اسلامی (از جمله اجاره، وکالت و منفعت) و اسناد خزانه اسلامی که در چهارچوب عقود اسلامی و به موجب قانون و مقررات مربوط، به قیمت اسمی مشخص برای مدت معین به صورت ریالی یا ارزی منتشر می شود.
ملاحظات چک‌لیست:
طبق شرایط و مفاد قرارداد
کنترل ۲
آیا دستور مقام مجاز وجود دارد؟
نوع تضمین: پیش‌پرداخت، حسن انجام کار، انجام تعهدات
مستند: ماده (۵۳) قانون محاسبات عمومی
ماده ۵۳ - اختیار و مسئولیت تشخیص و انجام تعهد و تسجیل و حواله به عهده وزیر یا رئیس موسسه و مسئولیت تامین اعتبار و تطبیق پرداخت با قوانین و مقررات به عهده ذیحساب می‌باشد.
تبصره ۱ - اختیارات و مسئولیت‌های موضوع این ماده حسب مورد مستقیما و بدون واسطه از طرف مقامات فوق به سایر مقامات دستگاه مربوط کلا یا بعضا قابل تفویض خواهد بود لکن در هیچ مورد تفویض اختیار و مسئولیت سلب اختیار و مسئولیت از تفویض‌کننده نخواهد کرد.
تبصره ۲ - در اجرای این ماده تفویض اختیارات و مسئولیت‌های مربوط به وزیر یا رئیس موسسه و ذیحساب به شخص واحد و نیز تفویض اختیار و مسئولیت‌های وزیر یا رئیس موسسه به ذیحساب و یا کارکنان تحت نظر او مجاز نخواهد بود.
کنترل ۳
آیا اعتبار سنجی از طریق سامانه برخط بانکی انجام شده است؟
نوع تضمین: پیش‌پرداخت، حسن انجام کار، انجام تعهدات
مستند: ماده (۸) آیین‌نامه نحوه فعالیت دستگاه‌های اجرایی در سامانه تدارکات الکترونیکی دولت (ستاد) بانکی
ماده 8 - بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران (در خصوص ضمانتنامه بانکی و غیربانکی و سفته)، سازمان ثبت اسناد و املاک کشور (در خصوص وثیقه ملکی) و سازمان بورس و اوراق بهادار (در خصوص اوراق مشارکت) مکلفند ظرف سه ماه پس از ابلاغ این تصویب نامه، امکان استعلام سامانه ای (سیستمی) اصالت ضمانتنامه های مذکور در ماده (4) آیین نامه تضمین معاملات دولتی را فراهم نموده و در اختیار مرکز توسعه تجارت الکترونیکی قرار دهند.
کنترل ۴
آیا مبلغ تضمین استرداد حسن‌انجام کار معادل مبلغ درخواست شده جهت آزاد سازی است؟
نوع تضمین: حسن انجام کار
مستند: مواد (۵) و (۶) آیین‌نامه تضمین معاملات دولتی
ماده ۵ - در معاملات خرید انواع کالا و ماشین آلات، تضمین ها شامل تضمین شرکت در فرآیند ارجاع کار و حسب مورد تضمین انجام تعهدات، تضمین پیش پرداخت و تضمین حسن اجرای کاراست که مبلغ آنها به شرح زیر تعیین می شود:
الف (اصلاحی 18/01/1400)– تضمین شرکت در فرآیند ارجاع کار: مبلغ تضمین برحسب درصدی از برآورد خرید به شرح جدول شماره (1) تعیین می شود:
جدول شماره (1) - مبلغ تضمین شرکت در فرآیند ارجاع کار خرید کالا و ماشین آلات آماده سفارشی
| مبلغ برآورد | تا (20) برابر سقف معاملات متوسط | مازاد بر (20) تا (200) برابر سقف معاملات متوسط | مازاد بر (200) برابر سقف معاملات متوسط |
| درصد | 5 | 2 | 1 |
| نوع تضمین | تضمین معتبر شرکت در فرآیند ارجاع کار، به صورت یک یا ترکیبی از تضمین های موضوع بندهای (الف)، (ب)، (پ)،(ج)،(چ) و (ح) و (خ) ماده (4) می باشد. |
ب (اصلاحی 18/01/1400)- تضمین انجام تعهدات: مبلغ تضمین انجام تعهدات در معاملات خرید کالا و ماشین آلات آماده ده درصد مبلغ معامله و در معاملاتی که موضوع آن خرید ماشین آلات سفارشی (از اشخاصی که تعهد ساخت و فروش را می پذیرند) است به میزان حداقل پنج درصد مبلغ معامله می باشد. تضمین معتبر برای انجام تعهدات برحسب درصدی از مبلغ معامله به شرح جداول شماره (2) و (3) می باشد:
جدول شماره (2) - مبلغ تضمین انجام تعهدات در معاملات خرید کالا و ماشین آلات آماده
| مبلغ برآورد | تا (20) برابر سقف معاملات متوسط | مازاد بر (20) برابر سقف معاملات متوسط | |
| درصد | 10 | 5 | 5 |
| نوع تضمین | (الف)،(ب)، (پ)، (ج)، (چ) و(ح)و (خ) | (الف)، (ب)، (پ)، (ج)، (چ) و(ح) و (خ) | (الف)، (ب)، (پ)، (ت)، (ج)، (چ) و (ح)و (خ) |
جدول شماره (3) - مبلغ تضمین انجام تعهدات در معاملات خرید ماشین آلات سفارشی (ساخت ماشین آلات)
| مبلغ برآورد | تا (20) برابر سقف معاملات متوسط | مازاد بر (20) برابر سقف معاملات متوسط | |
| درصد | 5 | 5 /2 | 5 /2 |
| نوع تضمین | (الف)، (ب)، (پ)، (ج) ، (چ)، (ح)و (خ) | (الف)، (ب)، (پ)، (ج)، (چ) و (ح)و (خ) | (الف)، (ب)، (پ)، (ت)، (ج)، (چ) و (ح) و (خ) |
مهلت های مناقصه گر برای ارایه تضمین انجام تعهدات و امضای قرارداد باید در اسناد ارجاع کار تصریح شود. مهلت مناقصه گزار در امضا و ابلاغ قرارداد حداکثر تا پایان مدت اعتبار پیشنهادها است.
تبصره ۱ - در خرید کالا و ماشین آلات آماده، چنانچه تحویل کل موضوع معامله به کارفرما طبق مشخصات فنی به صورت یکجا در قبال دریافت مبلغ و با ارایه تضامین کیفیت (گارانتی) لازم صورت پذیرد، ارایه تضمین انجام تعهدات ضرورت ندارد.
تبصره ۲ - در معاملات خرید کالا و ماشین آلات آماده به میزان تضمین انجام تعهدات، از کالای مورد معامله به عنوان تضمین انجام تعهدات دریافت می شود. عدم پذیرش این موضوع باید در اسناد ارجاع کار قید گردد.
پ (اصلاحی 31/04/1405)- تضمین معتبر برای پیش پرداخت: معادل مبلغ پیش پرداخت که شامل ضمانت نامه های موضوع بندهای (الف)، (پ)، (ث)، (ج)، (چ) و (ح) و (خ) ماده (4) می باشد.
ت - نگهداری و آزادسازی تضمین انجام تعهدات: تضمین انجام تعهدات درمعامله ماشین آلات، تجهیزات و انواع کالاهایی که احراز عملکرد مطلوب آن کالاها در دوره زمانی مشخص شده در هنگام ارجاع کار یا انعقاد قرارداد لازم است، باید تا پایان آن دوره زمانی باقی مانده و آزاد نشود مگر آنکه در قرارداد مربوط، تضمین کیفیت (گارانتی) مناسبی جایگزین آن شود.
تبصره ۱ - تسری این تضمین به کالاهای مصرفی به تشخیص کارفرما و اعلام آن در اسناد فرآیند ارجاع کار می باشد.
تبصره ۲ - صد درصد مبلغ سپرده حسن اجرای کار در ازای ضمانت نامه های موضوع بندهای (الف)، (پ)، (ث)، (ج)، (چ)، (ح) ماده (۴) به پیمانکار بازگردانده می شود. حداکثر پنجاه درصد ضمانت نامه ها می تواند از نوع موضوعات بند (ث) ماده (۴) باشد.
ماده ۶ - در فرآیند ارجاع کار و معاملات خدمات پیمانکاری از جمله پیمانکاری احداث (امور ساختمانی)، پیمانکاری های نصب، ساخت، ساخت و نصب، استخراج و فرآوری معادن، حمل و نقل کالا (باربری)، حمل و نقل مسافر، تعمیر، نگهداری، بهره برداری و انواع خدمات پشتیبانی، تضمین ها شامل تضمین شرکت در فرآیند ارجاع کار، تضمین انجام تعهدات، تضمین پیش پرداخت و حسن اجرای کار است که مبلغ آنها به شرح زیر تعیین می شود:
الف (اصلاحی 18/01/1400)- تضمین شرکت در فرآیند ارجاع کار: مبلغ تضمین برحسب درصدی از برآورد هزینه اجرای کار به شرح جدول شماره (4) تعیین شود:
جدول شماره (4) – مبلغ تضمین شرکت در فرآیند ارجاع کار پیمانکاری
| برآورد هزینه اجرای کار | تا (20) برابر سقف معاملات متوسط | مازاد بر (20) تا (200) برابر سقف معاملات | مازاد بر (200) تا (2000) برابر سقف معاملات متوسط | مازاد بر (200) برابر سقف معاملات متوسط |
| درصد | 5 | 2 | 1 | 5 /0 |
| نوع تضمین | تضمین معتبر شرکت در فرآیند ارجاع کار به صورت یک تا ترکیبی از ضمانت نامه های موضوع بندهای (الف)، (ب)، (پ)، (ج)، (چ) و (ح)و (خ) ماده (4) است. |
ب (اصلاحی 18/01/1400)- تضمین انجام تعهدات: مبلغ تضمین انجام تعهدات در معاملاتی که موضوع آن پیمانکاری احداث (انجام امور ساختمانی) یا استخراج و فرآوری معادن، حمل و نقل کالا (باربری)، نصب، ساخت یا ساخت و نصب است پنج درصد و در معاملاتی با موضوع پیمانکاری تعمیر، نگهداری و بهره برداری، خدمات پشتیبانی، حمل و نقل مسافر و سایر معاملاتی که در آیین نامه تصریح نشده است ده درصد مبلغ معامله می باشد. تضمین معتبر برای انجام تعهدات در این معاملات برحسب درصدی از مبلغ معامله به شرح جداول شماره (5) و (6) باشد:
جدول شماره (5) - مبلغ تضمین انجام تعهدات در معاملات پیمانکاری احداث (امور ساختمانی)، استخراج و فرآوری معادن، حمل و نقل کالا (باربری)، نصب ساخت یا ساخت و نصب
| مبلغ برآورد | تا (20) برابر سقف معاملات متوسط | مازاد بر (20) برابر سقف معاملات متوسط | |
| درصد | 5 | 5 /2 | 5 /2 |
| نوع تضمین | (الف)، (ب)، (پ)، (ج)، (چ) و (ح)و (خ) | (الف)، (ب)، (پ)، (ج)، (چ)، (ح)و (خ) | (الف)، (ب)، (پ)، (ت)، (ج)، (چ) و (ح)و (خ) |
جدول شماره (6) - مبلغ تضمین انجام تعهدات در معاملات پیمانکاری تعمیر، نگهداری و بهره برداری، خدمات پشتیبانی، حمل و نقل مسافر و باربر
| مبلغ برآورد | تا (20) برابر سقف معاملات متوسط | مازاد بر (20) برابر سقف معاملات متوسط | |
| درصد | 10 | 5 | 5 |
| نوع تضمین | (الف)، (ب)، (پ)، (ج)، (چ) و (ح)و (خ) | (الف)، (ب)، (پ)، (ج)، (چ) و (ح)و (خ) | (الف)، (ب)، (پ)، (ت)، (ج)،(چ) و (ح)و (خ) |
مهلت های مناقصه گر برای ارایه تضمین انجام تعهدات و امضای قرارداد باید در اسناد ارجاع کار تصریح شود. مهلت مناقصه گزار در امضا و ابلاغ قرارداد حداکثر تا پایان مدت اعتبار پیشنهادها است.
پ (اصلاحی 31/04/1405)- تضمین پیش پرداخت: میزان پیش پرداخت از پانزده درصد تا بیست و پنج درصد مبلغ اولیه پیمان است که مقدار دقیق آن باید در اسناد فرآیند ارجاع کار و پیمان از سوی کارفرما پیش بینی و قید شود. تضمین معتبر برای پیش پرداخت شامل ضمانت نامه های موضوع بندهای (الف)، (پ)، (ث)، (ج) ،(چ) ، (ح) و (خ) ماده (4) می باشد.
تبصره ۱ - در قراردادهای پیمانکاری احداث، مبلغ پیش پرداخت در سه قسط به شرح زیر در ازای ارایه ضمانت نامه به نفع دستگاه اجرایی بدون کسر کسورات قانونی پرداخت می شود:
قسط اول معادل چهل درصد مبلغ پیش پرداخت، پس از تحویل کارگاه، قسط دوم معادل سی درصد مبلغ پیش پرداخت، پس از تجهیز کارگاه که طبق شرایط تعیین شده در اسناد ارجاع کار و قرارداد برای شروع عملیات لازم است و قسط سوم معادل سی درصد مبلغ پیش پرداخت، پس از انجام سی درصد مبلغ اولیه پیمان طبق صورت وضعیت های موقت بدون محاسبه مصالح پای کار.
پس از واریز اقساط اول و دوم پیش پرداخت (معادل هفتاد درصد پیش پرداخت) نسبت مبلغ کل پیش پرداخت به مبلغ اولیه پیمان از مبلغ ناخالص تمام صورت وضعیت های موقت (به استثنای تعدیل، مابه التفاوت نرخ مصالح و پرداخت های مشابه) کسر می شود و بعد از واریز قسط سوم، معادل یکصد و چهارده درصد نسبت کل پیش پرداخت به مبلغ اولیه پیمان از صورت وضعیت ها کسر می شود به نحوی که مبلغ پیش پرداخت تا آخرین صورت وضعیت موقت مستهلک شود.
تبصره ۲ - چنانچه مبلغ پیش پرداخت به حساب مشترک دستگاه اجرایی و پیمانکار واریز شود و با نظارت دستگاه اجرایی به مصرف تجهیز کارگاه، تکمیل ناوگان، ماشین آلات و خرید تجهیزات و مصالح برسد، دستگاه های اجرایی مجازند به جای تضمین های تأدیه پیش پرداخت، تا هر مبلغ سفته دریافت کنند. پیمانکار باید ماشین آلات خریداری شده از این محل را به عنوان وثیقه دریافت پیش پرداخت در رهن دستگاه اجرایی قرار دهد و تا تصفیه بدهی خود بابت پیش پرداخت، حق خارج کردن آنها از کارگاه بدون اجازه دستگاه اجرایی را ندارد.
تبصره ۳ - اقساط پیش پرداخت و چگونگی بازپرداخت در سایر قراردادهای پیمانکاری باید با توجه به برنامه زمان بندی انجام کار در اسناد مناقصه و شرایط قراردادی درج شود.
ت (اصلاحی 31/04/1405)– سپرده حسن اجرای کار: بابت تضمین حسن اجرای کار معادل ده درصد از هر پرداخت به استثنای پیش پرداخت، کسر می شود و حسب مورد توسط کارفرما نگهداری و یا به حساب سپرده واریز می گردد.
تا صد درصد مبلغ سپرده حسن اجرای کار در ازای ضمانت نامه های موضوع بندهای (الف) و (پ)، ( ث)، (ج)، (چ) و (ح) و (خ) ماده (4) که می تواند حداکثر پنجاه درصد آن از تضمین موضوع بند (ث) ماده (4) باشد به پیمانکار بازگردانده می شود.
تبصره (اصلاحی 31/04/1405)- در مواردی که پیمانکار مطابق قوانین و مقررات مربوط در پروژه های تملک دارایی های سرمایه ای، مشارکت و سرمایه گذاری نماید، اموال و دارایی های ایجاد شده به نسبت سهم پیمانکار به عنوان تضمین قابل قبول بوده و دستگاه اجرایی مربوط می تواند به تشخیص و برآورد خود، اموال و دارایی های مذکور را به عنوان تضامین این ماده پذیرفته یا جایگزین سایر تضمین های سپرده شده قبلی پروژه نماید.
کنترل ۵
آیا مبلغ ضمانتنامه بر اساس قوانین مالی و محاسباتی درست محاسبه گردیده است؟
نوع تضمین: پیش‌پرداخت، حسن انجام کار، انجام تعهدات
مستند: آیین‌نامه تضمین معاملات دولتی
متن کامل این مستند در سایت هست: آیین‌نامه تضمین معاملات دولتی با آخرین اصلاحات؛ ضمانتنامه شرکت در فرایند ارجاع کار، انجام تعهدات و پیش‌پرداخت
کنترل ۶
آیا کنترل مبلغ تضمین بر اساس آیین‌نامه تضمین معاملات دولتی و اسناد مناقصه صورت گرفت است؟
نوع تضمین: انجام تعهدات
مستند: آیین‌نامه تضمین معاملات دولتی
متن کامل این مستند در سایت هست: آیین‌نامه تضمین معاملات دولتی با آخرین اصلاحات؛ ضمانتنامه شرکت در فرایند ارجاع کار، انجام تعهدات و پیش‌پرداخت
کنترل ۷
آیا کنترل نوع تضمین بر اساس اسناد مناقصه صورت گرفته است؟
نوع تضمین: انجام تعهدات
مستند: آیین‌نامه تضمین معاملات دولتی
متن کامل این مستند در سایت هست: آیین‌نامه تضمین معاملات دولتی با آخرین اصلاحات؛ ضمانتنامه شرکت در فرایند ارجاع کار، انجام تعهدات و پیش‌پرداخت
کنترل ۸
آیا درخواست پیمانکار وجود دارد؟
نوع تضمین: پیش‌پرداخت، حسن انجام کار، انجام تعهدات
مستند: ماده (۶) آیین‌نامه وجوه در آمد و سپرده موضوع ماده (۴۳) قانون محاسبات عمومی کشور
ملاحظات چک‌لیست:
تابع شرایط قرارداد
کنترل ۹
آیا مقامات مجازبلامانع بودن آزادسازی را تایید کرده‌اند؟
نوع تضمین: پیش‌پرداخت، حسن انجام کار، انجام تعهدات
مستند: مواد (۵۲) و (۵۳) قانون محاسبات عمومی
ماده ۵۲ - پرداخت هزینه‌ها به ترتیب پس از طی مراحل تشخیص و تامین اعتبار و تعهد و تسجیل و حواله و با اعمال نظارت مالی به عمل خواهد آمد.
متن ماده ۵۳ زیر کنترل ۲ آمده است.
مستند: آیین‌نامه ماده (۴۳) قانون محاسبات
مستند: مواد (۳۴) و (۳۵) شرایط عمومی پیمان
ماده ۳۴- تضمین انجام تعهدات
موقع امضای پیمان، برای تضمین انجام تعهدات ناشی از آن، پیمانکار باید ضمانت‌نامه‌ای معادل ۵ درصد مبلغ اولیه پیمان، صادر شده از طرف بانک مورد قبول کارفرما و طبق نمونه‌ای که ضمیمه اسناد مناقصه بوده است، تسلیم کارفرما کند. ضمانتنامه یاد شده باید تا یک ماه پس از تاریخ تحویل موقت موضوع پیمان معتبر باشد. تا هنگامی که تحویل موقت انجام نشده است، پیمانکار مکلف است برای تمدید ضمانتنامه یاد شده اقدام کند و اگر تا ۱۵ روز پیش از انقضای مدت اعتبار ضمانتنامه پیمانکار موجبات تمدید آن را فراهم نکرده و ضمانتنامه تمدید نشود، کارفرما حق دارد که مبلغ ضمانتنامه را از بانک ضامن دریافت کند و وجه آن را بجای ضمانتنامه، به رسم وثیقه نزد خود نگه دارد. کارفرما تضمین انجام تعهدات را پس از تصویب صورت‌مجلس تحویل موقت، با توجه به تبصره یک این ماده آزاد میکند.
تبصره ۱- حداکثر تا یک ماه پس از تحویل موقت، آخرین صورت‌وضعیت موقت طبق ماده ۳۷ بدون منظور داشتن مصالح پای‌کار تنظیم میشود. هرگاه براساس این صورت‌وضعیت پیمانکار بدهکار نباشد یا جمع بدهی او از نصف کسور تضمین حسن‌انجام کار کمتر باشد ضمانتنامه انجام تعهدات بی‌درنگ آزاد میشود. ولی هرگاه میزان بدهی پیمانکار از نصف کسور تضمین حسن‌انجام کار بیشتر باشد، ضمانتنامه انجام تعهدات، بر حسب مورد طبق شرایط تعیین شده در ماده ۴۰ یا ۵۲ آزاد میشود.
تبصره ۲- در صورتیکه تمام یا قسمتی از تضمین انجام تعهدات، به صورت نقد نزد کارفرما باشد یا با رعایت مقررات، به جای ضمانتنامه بانکی از انواع دیگر اوراق بهادار استفاده شود، چگونگی گرفتن تضمین و استرداد آن در هر مورد، طبق شرایطی است که در این پیمان برای ضمانتنامه بانکی تعیین شده است.
ماده ۳۵- تضمین حسن‌انجام کار
از مبلغ هر پرداخت به پیمانکار، معادل ۱۰ درصد به عنوان تضمین حسن‌انجام کار کسر و در حساب سپرده نزد کارفرما نگاهداری میشود. نصف این مبلغ پس از تصویب صورت‌وضعیت قطعی طبق ماده ۴۰ و نصف دیگر آن پس از تحویل قطعی، با رعایت مواد ۴۲ و ۵۲ مسترد می‌گردد.
تبصره - پیمانکار می‌تواند وجوه سپرده تضمین حسن‌انجام کار را طبق دستورالعمل نافذ در زمان ارجاع کار که شماره و تاریخ آن در اسناد و مدارک پیمان درج شده است، دریافت کند.
ملاحظات چک‌لیست:
تبصره (۲) بند (ت) ماده (۵) آیین‌نامه تضمین معاملات دولتی ذیل ماده (۴۰) شرایط عمومی پیمان
کنترل ۱۰
آیا صورت‌جلسه تحویل موقت قرارداد (با امضا‌های کامل) و ابلاغ آن بدون خط خوردگی و بدون منظور نمودن مصالح پای کار وجود دارد؟ درصورت نقص؛ آیا صورت‌جلسه رفع نقص وجود دارد؟
نوع تضمین: انجام تعهدات
مستند: ماده (۳۴) شرایط عمومی پیمان
متن این ماده زیر کنترل ۹ آمده است.
ملاحظات چک‌لیست:
در قراردادهای خرید مواد اولیه، تجهیزات و ماشین آلات طبق قرارداد نسبت به آزاد سازی انجام تعهدات اقدام میشود.
کنترل ۱۱
آیا کنترل‌های لازم در خصوص کد‌های تفضیلی مربوطه (شامل نوع تضمین، سال مالی، نام پیمانکار، و پروژه) صورت پذیرفته است؟
نوع تضمین: پیش‌پرداخت، حسن انجام کار، انجام تعهدات
در چک‌لیست برای این کنترل مستند قانونی درج نشده است.
ملاحظات چک‌لیست:
این موارد کنترلی می‌باشد.
کنترل ۱۲
آیا صورت‌وضعیت قطعی یا صورت‌جلسه تحویل قطعی برای آزادسازی ۵۰% اول سپرده حسن‌انجام کار ارائه شده است؟
نوع تضمین: حسن انجام کار
مستند: ماده (۳۵) شرایط عمومی پیمان
متن این ماده زیر کنترل ۹ آمده است.
کنترل ۱۳
آیا صورت‌وضعیت قطعی و صورت‌جلسه تحویل قطعی و مفاصا حساب بیمه برای آزاد سازی ۵۰% دوم سپرده حسن‌انجام کار ارائه شده است؟
ابلاغیه مرتبط تأمین اجتماعی (۱۴۰۵): ابلاغیه سازمان تأمین اجتماعی شماره ۵۰۰۰/۱۴۰۵/۲۱۰۲ مورخ ۱۴۰۵/۰۷/۱۳؛ جرائم تأخیر حق‌بیمه پیمانکاران و مهندسان مشاور طرح‌های عمرانی بر عهده دستگاه اجرایی
نوع تضمین: حسن انجام کار
مستند: ماده (۳۵) شرایط عمومی پیمان
متن این ماده زیر کنترل ۹ آمده است.
مستند: ماده (۳۸) قانون تأمین اجتماعی
ماده 38- در مواردیکه انجام کار بطور مقاطعه باشخاص حقیقی یا حقوقی واگذار میشود کارفرما باید در قراردادی که منعقد میکند مقاطعه کار را متعهد نماید که کارکنان خود همچنین کارکنان مقاطعه کاران فرعی را نزد سازمان بیمه نماید و کل حق بیمه را بترتیب مقرر در ماده 28 این قانون بپردازد. پرداخت پنج درصد بهای کل کار مقاطعه کار از طرف کارفرما موکول بارائه مفاصاحساب از طرف سازمان خواهد بود. در مورد مقاطعه کارانی که صورت مزد و حق بیمه کارکنان خود را در موعد مقرر بسازمان تسلیم و پرداخت میکنند معادل حق بیمه پرداختی بنا بدرخواست سازمان از مبلغ مذکور آزاد خواهد شد.هرگاه کارفرما آخرین قسط مقاطعه کار را بدون مطالبه مفاصاحساب سازمان بپردازد مسئول پرداخت حق بیمه مقرر و خسارات مربوط خواهد بود و حق دارد وجوهی را که از این بابت بسازمان پرداخته است از مقاطعه کار مطالبه و وصول نماید. کلیه وزارتخانه ها و مؤسسات و شرکتهای دولتی - همچنین شهرداریها و اتاق اصناف و مؤسسات غیردولتی و مؤسسات خیریه و عام‌المنفعه مشمول مقررات این ماده میباشند.
تبصره 1(الحاقی 26/02/1372)- کلیه کارفرمایان موضوع این ماده و ماده 29 قانون بیمه‌های اجتماعی سابق مکلفند، مطالبات سازمان تأمین اجتماعی از مقاطعه کاران و‌مهندسین مشاوری که حداقل یکسال از تاریخ خاتمه، تعلیق و یا فسخ قرارداد آنان گذشته و در این فاصله جهت پرداخت حق بیمه کارکنان شاغل در‌اجرای قرارداد و ارائه مفاصا حساب سازمان تأمین اجتماعی مراجعه ننموده‌اند را ضمن اعلام فهرست مشخصات مقاطعه کاران و مهندسین مشاور از‌محل پنج درصد کل کار و آخرین قسط نگهداری شده به این سازمان پرداخت نمایند.
میزان حق بیمه پس از قطعی شدن طبق قانون و بر اساس آراء هیأت تجدید نظر موضوع ماده 44 قانون تأمین اجتماعی و ابلاغ مجدد به پیمانکار جهت‌پرداخت بدهی حق بیمه ظرف 20 روز از تاریخ ابلاغ توسط سازمان تأمین اجتماعی اعلام خواهد شد.
نحوه اجرای تبصره به موجب آیین نامه‌ای خواهد بود که توسط سازمان تأمین اجتماعی تهیه و به تصویب هیأت وزیران می‌رسد.
تبصره2(الحاقی 01/02/1394)- مبنای مطالبه حق بیمه در مورد پیمان‌هایی که دارای کارگاههای صنعتی و خدمات تولیدی یا فنی مهندسی ثابت میباشند و موضوع اجرای پیمان توسط افراد شاغل در همان کارگاه انجام میشود، بر اساس فهرست ارسالی و بازرسی کارگاه است و از اعمال ضریب حق بیمه جهت قرارداد پیمان معاف میباشند و سازمان تأمین اجتماعی باید مفاصاحساب این‌گونه قراردادهای پیمان را صادر کند.
کنترل ۱۴
آیا پیش‌پرداخت کاملا مستهلک شده است؟
نوع تضمین: پیش‌پرداخت
مستند: بند (پ) ماده (۱۰) آیین‌نامه تضمین معاملات دولتی
ماده ۱۰ - نحوه آزادسازی و ضبط تضمین ها به شرح زیر می باشد:
الف – پس از تعیین برندگان اول و دوم، تضمین شرکت در فرآیند ارجاع کار سایر شرکت کنندگان باید حداکثر ظرف هفت روز کاری آزاد شود.
ب - در صورت امتناع برنده اول از انعقاد قرارداد یا عدم ارایه تضمین انجام تعهدات، تضمین شرکت در فرآیند ارجاع کار وی ضبط و قرارداد با برنده دوم منعقد می گردد. در صورت امتناع نفر دوم یا عدم انعقاد قرارداد، تضمین شرکت در فرآیند ارجاع کار وی نیز ضبط و فرایند ارجاع کار تجدید می شود.
پ - تضمین پیش پرداخت به تناسب استهلاک آن بنا به درخواست سپارنده، آزاد می شود.
ت - آزادسازی و ضبط تضامین در سایر موارد طبق مفاد قرارداد است.
ث - در صورت وقوع شرایط ضبط تضمین (مطابق قرارداد) و اقدام کارفرما برای ضبط، وی موظف است این موضوع را طی ابلاغیه ای با ذکر مستندات و دلایل به مضمون عنه اعلام نماید.
ج - دستگاه های اجرایی و بانک ها باید از کاربرگ های پیوست این آیین نامه که تأیید شده به مهر دفتر هیأت دولت است برای تضامین موضوع بندهای (الف)، (ث) و (ح) ماده (۴) حسب مورد استفاده کنند. شرایطی که در کاربرگ های یاد شده برای آزادسازی یا ابطال ضمانت نامه های بانکی تعیین شده است برای انواع دیگر تضمین باید رعایت شود.
متن کامل قوانین در سایت
- شرایط عمومی پیمان (نشریه ۴۳۱۱، بخشنامه ۱۰۲/۱۰۸۸-۵۴/۸۴۲ مورخ ۱۳۷۸/۰۳/۰۳)؛ متن کامل ۵۴ ماده با اصلاحیه ماده ۴۷
- آیین‌نامه تضمین معاملات دولتی با آخرین اصلاحات؛ ضمانتنامه شرکت در فرایند ارجاع کار، انجام تعهدات و پیش‌پرداخت
- قانون محاسبات عمومی کشور (مصوب ۱۳۶۶)
- آیین‌نامه نحوه فعالیت دستگاه‌های اجرایی در سامانه ستاد (۱۳۹۹)؛ متن کامل با اصلاحات
- قانون تأمین اجتماعی مصوب ۱۳۵۴/۰۴/۰۳
منبع : سایت حسابداری بیمارستان
کانال تلگرام @hospitalaccounting