پیشپرداخت در شرایط عمومی پیمان؛ اقساط ۴۰، ۳۰ و ۳۰ درصد، تضمین و استهلاک در صورتوضعیتها
پیشپرداخت پیش از انجام کار و بدون کسر کسور قانونی پرداخت میشود و باید تا آخرین صورتوضعیت موقت از طلب پیمانکار برگردد. ماده ۳۶ شرایط عمومی پیمان میزان، اقساط و استهلاک را به دستورالعمل نافذ در زمان ارجاع کار میسپارد. برای کارهایی که امروز ارجاع میشود، این ضوابط در بند پ ماده ۶ آییننامه تضمین معاملات دولتی با اصلاحیه ۱۴۰۵/۰۴/۳۱ آمده است.
پیشپرداخت در یک نگاه
| موضوع | حکم | مستند |
|---|---|---|
| میزان | ۱۵ تا ۲۵ درصد مبلغ اولیه پیمان؛ مقدار دقیق در اسناد ارجاع کار و پیمان قید میشود | بند پ ماده ۶ آییننامه تضمین |
| قسط اول | ۴۰ درصد مبلغ پیشپرداخت، پس از تحویل کارگاه | تبصره ۱ بند پ؛ بند ب ماده ۲۸ شرایط عمومی پیمان |
| قسط دوم | ۳۰ درصد مبلغ پیشپرداخت، پس از تجهیز کارگاه لازم برای شروع عملیات | تبصره ۱ بند پ؛ بند ج ماده ۱۲ |
| قسط سوم | ۳۰ درصد مبلغ پیشپرداخت، پس از انجام ۳۰ درصد مبلغ اولیه پیمان طبق صورتوضعیتهای موقت، بدون مصالح پایکار | تبصره ۱ بند پ |
| کسور | هر قسط بدون کسر کسور قانونی پرداخت میشود؛ سپرده ۱۰ درصد حسن اجرای کار هم از پیشپرداخت کسر نمیشود | ماده ۳۶؛ تبصره ۱ و بند ت ماده ۶ |
| مهلت پرداخت هر قسط | ۲۰ روز از درخواست پیمانکار که مهندس مشاور تأیید کرده، یا ۱۰ روز از ارائه تضمین؛ هر کدام بیشتر باشد | ماده ۳۶ |
| تضمین | ضمانتنامههای بندهای الف، پ، ث، ج، چ، ح و خ ماده ۴ آییننامه | بند پ ماده ۶ |
| سفته به جای ضمانتنامه | فقط اگر پیشپرداخت به حساب مشترک دستگاه و پیمانکار برود و با نظارت دستگاه خرج شود؛ ماشینآلات خریداریشده در رهن دستگاه میماند | تبصره ۲ بند پ |
| استهلاک | پس از قسط اول و دوم: نسبت کل پیشپرداخت به مبلغ اولیه پیمان از ناخالص هر صورتوضعیت موقت؛ پس از قسط سوم: ۱۱۴ درصد همان نسبت | تبصره ۱ بند پ |
| پایه استهلاک | ناخالص صورتوضعیت موقت، به استثنای تعدیل، مابهالتفاوت نرخ مصالح و پرداختهای مشابه | تبصره ۱ بند پ |
| قراردادهای غیر احداث | اقساط و بازپرداخت طبق برنامه زمانی، در اسناد مناقصه و قرارداد | تبصره ۳ بند پ |
| فسخ به علت تأخیر در تجهیز کارگاه | فقط وقتی مجاز است که کارفرما قسط پس از تحویل کارگاه را پرداخت کرده باشد | بند الف-۳ ماده ۴۶ |
مثال عددی استهلاک پیشپرداخت
مبلغ اولیه پیمان ۱۰۰٬۰۰۰ میلیون ریال و پیشپرداخت ۲۰ درصد، یعنی ۲۰٬۰۰۰ میلیون ریال. قسط اول ۸٬۰۰۰، قسط دوم ۶٬۰۰۰ و قسط سوم ۶٬۰۰۰ میلیون ریال است. نرخ استهلاک تا پیش از قسط سوم ۲۰ درصد و پس از آن ۲۰ × ۱۱۴ درصد = ۲۲/
| صورتوضعیت موقت | کارکرد تجمعی | کارکرد دوره | نرخ استهلاک | استهلاک دوره | استهلاک تجمعی | مانده پیشپرداخت |
|---|---|---|---|---|---|---|
| ۱ | ۱۰٬۰۰۰ | ۱۰٬۰۰۰ | ۲۰ درصد | ۲٬۰۰۰ | ۲٬۰۰۰ | ۱۲٬۰۰۰ |
| ۲ | ۲۰٬۰۰۰ | ۱۰٬۰۰۰ | ۲۰ درصد | ۲٬۰۰۰ | ۴٬۰۰۰ | ۱۰٬۰۰۰ |
| ۳ | ۳۰٬۰۰۰ | ۱۰٬۰۰۰ | ۲۰ درصد | ۲٬۰۰۰ | ۶٬۰۰۰ | ۸٬۰۰۰ |
| — | — | — | واریز قسط سوم | ۶٬۰۰۰ | — | ۱۴٬۰۰۰ |
| ۴ | ۵۰٬۰۰۰ | ۲۰٬۰۰۰ | ۲۲/ | ۴٬۵۶۰ | ۱۰٬۵۶۰ | ۹٬۴۴۰ |
| ۵ | ۷۰٬۰۰۰ | ۲۰٬۰۰۰ | ۲۲/ | ۴٬۵۶۰ | ۱۵٬۱۲۰ | ۴٬۸۸۰ |
| ۶ | ۹۰٬۰۰۰ | ۲۰٬۰۰۰ | ۲۲/ | ۴٬۵۶۰ | ۱۹٬۶۸۰ | ۳۲۰ |
| ۷ | ۱۰۰٬۰۰۰ | ۱۰٬۰۰۰ | ۲۲/ | ۳۲۰ | ۲۰٬۰۰۰ | ۰ |
نرخ ۱۱۴ درصد برای این است که مانده پیشپرداخت پیش از آخرین صورتوضعیت موقت صفر شود؛ در این مثال استهلاک در صورتوضعیت هفتم فقط به اندازه مانده (۳۲۰ میلیون ریال) کسر میشود. تعدیل و مابهالتفاوت نرخ مصالح در پایه استهلاک نمیآیند.
آنچه ذیحساب کنترل میکند
- راهنمای کنترل پیشپرداخت قسط اول پیمان ۱۴۰۵، کنترل ۲: آیا درصد پرداخت قسط اول معادل ۴۰ درصد مبلغ پیشپرداخت بر اساس درصد تعیین شده پیشپرداخت در اسناد و مدارک پیمان کنترل شده است؟
- راهنمای کنترل پیشپرداخت قسط اول پیمان ۱۴۰۵، کنترل ۳: آیا اصل صورتمجلس تحویل کارگاه (بند (ب) ماده (۲۸) شرایط عمومی پیمان) کنترل شده است؟
- راهنمای کنترل پیشپرداخت قسط اول پیمان ۱۴۰۵، کنترل ۴: آیا اصل ضمانتنامه پیشپرداخت بر اساس بند (پ) ماده (۶) آییننامه تضمین معاملات دولتی و اخذ استعلام صحت و اصالت ضمانتنامه
- راهنمای کنترل پیشپرداخت قسط اول پیمان ۱۴۰۵، کنترل ۸: آیا انطباق مبلغ ضمانتنامه دریافتی با مبلغ پیشپرداخت بررسی شده است؟
- راهنمای کنترل پیشپرداخت قسط دوم پیمان ۱۴۰۵، کنترل ۳: آیا صورتجلسه تجهیز کارگاه (بند (ج) ماده (۱۲) شرایط عمومی پیمان) ارائه شده است؟
- راهنمای کنترل پیشپرداخت قسط دوم پیمان ۱۴۰۵، کنترل ۱۱: آیا اطمینان از پرداخت کامل قسط اول حاصل شده است؟
- راهنمای کنترل پیشپرداخت قسط سوم پیمان ۱۴۰۵، کنترل ۳: آیا شرایط پرداخت قسط سوم پیشپرداخت بر اساس ۳۰% پیشرفت ریالی قرارداد بدون لحاظ مصالح پای کار و آییننامه تضمین برای معاملات دولتی یا شرایط عمومی پیمان قرارداد کنترل شده است؟
- راهنمای کنترل پیشپرداخت قسط سوم پیمان ۱۴۰۵، کنترل ۱۱: آیا از پرداخت کامل قسط اول و دوم اطمینان حاصل شده است؟
- راهنمای کنترل پرداخت صورتوضعیت کارکرد موقت ۱۴۰۵، کنترل ۲۲: آیا در صورت پرداخت پیش پرداخت، استهلاک آن به طور صحیح محاسبه و در سند لحاظ گردیده است؟
- راهنمای کنترل صورتوضعیت پرداخت در قراردادهای تأمین یا خرید کالا، تجهیزات و مصالح ۱۴۰۵، کنترل ۴: در صورتیکه پیشپرداخت پرداخت شده به تناسب مستهلک شده است؟
- راهنمای کنترل اخذ و آزادسازی تضمینات ۱۴۰۵، کنترل ۱۴: آیا پیشپرداخت کاملا مستهلک شده است؟
برای قراردادهای خرید کالا و تجهیزات، راهنمای کنترل پیشپرداخت قراردادهای تأمین یا خرید کالا، تجهیزات و مصالح ۱۴۰۵؛ ۸ نکته برای ذیحساب را ببینید.
کسور دیگر صورتوضعیت و مهلتهای پرداخت در صورتوضعیت در شرایط عمومی پیمان و آزادسازی تضمینها در تضمینها در شرایط عمومی پیمان آمده است.
متن مواد مرتبط شرایط عمومی پیمان
ماده ۳۶- پیشپرداخت
کارفرما موافقت دارد که بمنظور تقویت بنیه مالی پیمانکار، مبلغی بهعنوان پیشپرداخت به پیمانکار پرداخت کند. میزان، روش پرداخت و چگونگی واریز پیشپرداخت و دیگر ضوابط آن، بر اساس دستورالعمل مربوط است که در زمان ارجاع کار نافذ بوده و شماره و تاریخ آن در اسناد و مدارک پیمان درج شده است.
پیمانکار در موعدهای مقرر در دستورالعمل پیشگفته، برای دریافت هریک از اقساط پیش پرداخت، درخواست خود را به مهندس مشاور مینویسد. کارفرما پس از تأیید مهندس مشاور هر قسط پیشپرداخت را در مقابل تضمین تعیین شده در دستورالعمل، بدون اینکه وجوهی از آن کسر شود، پرداخت مینماید. مهلت پرداخت هر قسط پیشپرداخت ۲۰ روز از تاریخ درخواست پیمانکار که به تأیید مهندس مشاور رسیده است، یا ۱۰ روز از تاریخ ارائه تضمین از سوی پیمانکار، هر کدام که بیشتر است، میباشد.
ماده ۱۲- کار، کارگاه، تجهیز و برچیدن کارگاه
ج) تجهیز کارگاه، عبارت از عملیات، اقدامها و تدارکاتی است که باید به صورت موقت برای دوره اجرا انجام شود، تا آغاز کردن و انجام دادن عملیات موضوع پیمان، طبق اسناد و مدارک پیمان میسر شود.
ماده ۲۸- تحویل کارگاه
ب) کارفرما پس از مبادله پیمان، تاریخ تحویل کارگاه را که نباید بیشتر از ۳۰ روز از تاریخ مبادله پیمان باشد، به پیمانکار اعلام میکند. پیمانکار باید در تاریخ تعیین شده در محل کار حاضر شود و طی صورتمجلسهایی، اقدام به تحویل گرفتن کارگاه نماید. در صورتیکه حداکثر ۳۰ روز از تاریخ تعیین شده برای تحویل کارگاه حاضر نشود، کارفرما حق دارد که طبق ماده ۴۶، پیمان را فسخ کند.
ماده ۴۶- موارد فسخ پیمان
الف) کارفرما میتواند در صورت تحقق هر یک از موارد زیر، پیمان را طبق ماده ۴۷ فسخ کند.
الف-۳) تأخیر در تجهیز کارگاه برای شروع عملیات موضوع پیمان، بیش از نصف مدت تعیین شده در بند “ج” ماده ۴ موافقتنامه. فسخ پیمان در این حالت، در صورتی مجاز است که کارفرما قسمتی از پیشپرداخت را که باید بعد از تحویل کارگاه پرداخت کند، پرداخت کرده باشد.
متن بند پ ماده ۶ آییننامه تضمین معاملات دولتی
پ (اصلاحی 31/04/1405)- تضمین پیش پرداخت: میزان پیش پرداخت از پانزده درصد تا بیست و پنج درصد مبلغ اولیه پیمان است که مقدار دقیق آن باید در اسناد فرآیند ارجاع کار و پیمان از سوی کارفرما پیش بینی و قید شود. تضمین معتبر برای پیش پرداخت شامل ضمانت نامه های موضوع بندهای (الف)، (پ)، (ث)، (ج) ،(چ) ، (ح) و (خ) ماده (4) می باشد.
تبصره ۱ - در قراردادهای پیمانکاری احداث، مبلغ پیش پرداخت در سه قسط به شرح زیر در ازای ارایه ضمانت نامه به نفع دستگاه اجرایی بدون کسر کسورات قانونی پرداخت می شود:
قسط اول معادل چهل درصد مبلغ پیش پرداخت، پس از تحویل کارگاه، قسط دوم معادل سی درصد مبلغ پیش پرداخت، پس از تجهیز کارگاه که طبق شرایط تعیین شده در اسناد ارجاع کار و قرارداد برای شروع عملیات لازم است و قسط سوم معادل سی درصد مبلغ پیش پرداخت، پس از انجام سی درصد مبلغ اولیه پیمان طبق صورت وضعیت های موقت بدون محاسبه مصالح پای کار.
پس از واریز اقساط اول و دوم پیش پرداخت (معادل هفتاد درصد پیش پرداخت) نسبت مبلغ کل پیش پرداخت به مبلغ اولیه پیمان از مبلغ ناخالص تمام صورت وضعیت های موقت (به استثنای تعدیل، مابه التفاوت نرخ مصالح و پرداخت های مشابه) کسر می شود و بعد از واریز قسط سوم، معادل یکصد و چهارده درصد نسبت کل پیش پرداخت به مبلغ اولیه پیمان از صورت وضعیت ها کسر می شود به نحوی که مبلغ پیش پرداخت تا آخرین صورت وضعیت موقت مستهلک شود.
تبصره ۲ - چنانچه مبلغ پیش پرداخت به حساب مشترک دستگاه اجرایی و پیمانکار واریز شود و با نظارت دستگاه اجرایی به مصرف تجهیز کارگاه، تکمیل ناوگان، ماشین آلات و خرید تجهیزات و مصالح برسد، دستگاه های اجرایی مجازند به جای تضمین های تأدیه پیش پرداخت، تا هر مبلغ سفته دریافت کنند. پیمانکار باید ماشین آلات خریداری شده از این محل را به عنوان وثیقه دریافت پیش پرداخت در رهن دستگاه اجرایی قرار دهد و تا تصفیه بدهی خود بابت پیش پرداخت، حق خارج کردن آنها از کارگاه بدون اجازه دستگاه اجرایی را ندارد.
تبصره ۳ - اقساط پیش پرداخت و چگونگی بازپرداخت در سایر قراردادهای پیمانکاری باید با توجه به برنامه زمان بندی انجام کار در اسناد مناقصه و شرایط قراردادی درج شود.
منبع : سایت حسابداری بیمارستان
کانال تلگرام @hospitalaccounting