صورت مغایرت بانکی در نظام حسابداری بخش عمومی ۱۴۰۵؛ آموزش ساده، مدارک پیوست و نمونه فرم قابل قبول
این مطلب بازنویسی آموزشی پیوست ۱ «نظام حسابداری بخش عمومی (نسخه سال ۱۴۰۵)» است: نمونه فرم قابل قبول و مدارک پیوست صورت مغایرت بانکی.
برای تهیه آنلاین همین صورت می‌توانید از ابزار تهیه آنلاین صورت مغایرت بانکی سایت استفاده کنید.
صورت مغایرت بانکی چیست و چرا مهم است؟
هر حساب بانکی واحد گزارشگر دو «مانده» دارد: مانده طبق دفتر ذیحسابی (آنچه ما ثبت کرده‌ایم) و مانده طبق صورتحساب بانک (آنچه بانک ثبت کرده است). این دو عدد تقریبا هیچ‌وقت در یک تاریخ دقیقا برابر نیستند؛ چون بعضی رویدادها را ما زودتر از بانک ثبت می‌کنیم و بعضی را بانک زودتر از ما.
مغایرت‌گیری یعنی این دو مانده را کنار هم بگذاریم، علت هر اختلاف را پیدا کنیم و نشان دهیم که هر دو، بعد از اصلاح، به یک عدد می‌رسند: موجودی واقعی بانک.
به گفته نظام حسابداری بخش عمومی، این کار:
- عملیات اثرگذار بر حساب‌های بانکی را بررسی می‌کند؛
- زمینه کنترل بر وجوه نقد را فراهم می‌کند؛
- انضباط مالی را بالا می‌برد.
در واحدهای بخش عمومی (مثل دانشگاه‌ها و بیمارستان‌های دولتی) به خاطر حجم بالای عملیات مالی و تعداد زیاد حساب‌های بانکی، اهمیت آن بیشتر است؛ به همین دلیل خزانه‌داری کل برای یکسان شدن کار در همه واحدها، یک فرم واحد ابلاغ کرده است.
چهار علت اصلی اختلاف، به زبان ساده
فرم مغایرت چهار ردیف اصلاحی دارد. کلید فهمیدن فرم این است که بپرسیم: «این رویداد را چه کسی هنوز ثبت نکرده؟»
۱. بانک ثبت کرده، ما نه ← به موجودی دفتر ذیحسابی اضافه می‌شود
وجوهی که به حساب بانک واریز شده ولی هنوز در دفتر ذیحسابی ثبت نشده:
- وجوه مربوط به منابع (مثل واریز اعتبار یا درآمد)؛
- اضافه واریزی؛
- وجوه فاقد مشخصات (وجوه نامشخص)؛
- اشتباه عددی ما، با ارجاع به سند مربوط.
مانده دفتر ما از واقعیت کمتر است؛ پس این مبالغ را به آن اضافه می‌کنیم. (ثبت وجوه نامشخص را در ثبت‌های حسابداری وجوه نامشخص ببینید.)
۲. بانک برداشت کرده، ما نه ← از موجودی دفتر ذیحسابی کسر می‌شود
مبالغی که از حساب بانک کسر شده ولی در دفتر ذیحسابی ثبت نشده:
- کارمزد بانکی؛
- برداشت به موجب احکام (مثلا توقیف قضایی)؛
- برداشت تأمین اجتماعی و سایر برداشت‌های قانونی؛
- اشتباه عددی ما، با ارجاع به سند مربوط.
مانده دفتر ما از واقعیت بیشتر است؛ پس این مبالغ را از آن کسر می‌کنیم.
۳. ما واریز را ثبت کرده‌ایم، بانک هنوز نه ← به موجودی صورتحساب بانک اضافه می‌شود
وجوه بین‌راهی: وجوهی که در دفتر ذیحسابی ثبت شده‌اند ولی هنوز به حساب بانک واریز نشده‌اند، و نیز اشتباه بانک. صورتحساب بانک از واقعیت عقب است؛ پس این مبالغ را به مانده بانک اضافه می‌کنیم.
۴. ما چک را صادر و ثبت کرده‌ایم، بانک هنوز پرداخت نکرده ← از موجودی صورتحساب بانک کسر می‌شود
چک‌های بین‌راهی: چک‌هایی که در دفتر ذیحسابی ثبت شده‌اند ولی هنوز از حساب بانک برداشت نشده‌اند (گیرنده هنوز نقد نکرده)، و نیز اشتباه بانک. این پول در عمل متعلق به ما نیست؛ پس از مانده بانک کسر می‌شود. (ثبت آن را در ثبت‌های حسابداری وجوه چک‌های بین راهی ببینید.)
قاعده طلایی: ردیف‌های ۱ و ۲ ستون «دفتر ذیحسابی» را اصلاح می‌کنند و ردیف‌های ۳ و ۴ ستون «صورتحساب بانک» را. اگر همه چیز درست باشد، هر دو ستون به یک عدد می‌رسند: موجودی واقعی بانک.
یک مثال ساده (اعداد فرضی، به میلیون ریال)
| شرح | طبق دفتر ذیحسابی | طبق صورتحساب بانکی |
|---|---|---|
| موجودی بانک | ۱٬۰۰۰ | ۱٬۲۰۰ |
| اضافه: واریز بانک که ما ثبت نکرده‌ایم | ۵۰ | |
| کسر: کارمزد بانکی ثبت‌نشده در دفتر | (۱۰) | |
| اضافه: وجوه بین‌راهی (ثبت ما، واریز‌نشده در بانک) | ۴۰ | |
| کسر: چک‌های بین‌راهی (صادرشده، نقدنشده) | (۲۰۰) | |
| موجودی واقعی بانک | ۱٬۰۴۰ | ۱٬۰۴۰ |
دو ستون به عدد یکسان ۱٬۰۴۰ رسیده‌اند؛ یعنی مغایرت کامل توضیح داده شده است. اگر به عدد یکسان نرسند، یک اختلاف هنوز پیدا نشده و باید پیگیری شود.
بعد از مغایرت‌گیری چه باید کرد؟
اقلام ردیف‌های ۱ و ۲ نشان می‌دهند دفتر ما ناقص است؛ باید برای آنها سند حسابداری صادر شود. اقلام ردیف‌های ۳ و ۴ معمولا در روزهای بعد خودبه‌خود در صورتحساب بانک ظاهر می‌شوند و باید پیگیری شوند تا طولانی نمانند.
مدارکی که باید همراه صورت مغایرت باشد
طبق پیوست ۱ نظام حسابداری بخش عمومی، ارائه این ضمائم برای هر حساب بانکی الزامی است:
- صورتحساب بانکی؛
- لیست چک‌های بین‌راهی با شماره، تاریخ، گیرنده، مبلغ و شرح چک، و شماره و تاریخ سند حسابداری؛
- لیست وجوه نامشخص با مبلغ و تاریخ واریز؛
- لیست‌های تفصیلی به تفکیک وجوه واریزی، کارمزد بانکی و برداشت از حساب، با ماهیت، مبلغ و تاریخ؛
- صورت ریز وجوه بین‌راهی که در حساب بانک اعمال نشده است.
دو نکته مهم دیگر:
- اگر واحد چند حساب بانکی دارد، برای هر حساب جداگانه صورت مغایرت تهیه می‌شود؛ به طوری که جمع موجودی بانک طبق دفتر ذیحسابی در همه صورت مغایرت‌ها با مانده حساب‌های بانک در دفاتر برابر باشد.
- اگر پرداخت‌ها با سیستم‌های الکترونیکی انجام می‌شود، کنترل‌های داخلی مناسب برای آن ضروری است.
نمونه فرم قابل قبول صورت مغایرت بانکی (پیوست ۱)
عنوان واحد گزارشگر:
صورت مغایرت بانکی حساب ___________ به شماره _____________ نزد بانک _______ شعبه _______
تاریخ تهیه گزارش:
| شرح | طبق دفتر ذیحسابی | طبق صورتحساب بانکی |
|---|---|---|
| موجودی بانک (۱) | ||
| اضافه می‌شود به موجودی دفتر ذیحسابی؛ وجوه مربوط به منابع که به حساب بانک واریز شده‌اند ولی در دفتر ذیحسابی عمل نشده‌اند، اضافه واریزی و وجوه فاقد مشخصات و اشتباه عددی با ارجاع به سند مربوط | ||
| اضافه می‌شود به موجودی صورتحساب بانک؛ وجوه بین‌راهی که در دفتر ذیحسابی عمل شده‌اند ولی به حساب بانک واریز نشده‌اند و اشتباه بانک | ||
| کسر می‌شود از موجودی صورتحساب بانک؛ وجوه چک‌های بین‌راهی که در دفتر ذیحسابی عمل شده‌اند ولی از حساب بانک برداشت نشده‌اند و اشتباه بانک | ||
| کسر می‌شود از موجودی دفتر ذیحسابی؛ وجوه مربوط به کارمزد بانکی، برداشت به موجب احکام و تأمین اجتماعی و سایر برداشت‌های قانونی که از حساب بانک کسر شده‌اند ولی در دفتر ذیحسابی عمل نشده‌اند و اشتباه عددی با ارجاع به سند مربوط | ||
| موجودی واقعی بانک |
(۱) موجودی بانک شامل اعتبار بانکی نیز می‌شود.
| تنظیم کننده | دفترداری و تنظیم حساب‌ها | ذیحساب و مدیرکل امور مالی |
|---|---|---|
فرم را سه نفر امضا می‌کنند: تنظیم‌کننده، مسئول دفترداری و تنظیم حساب‌ها و ذیحساب و مدیرکل امور مالی.
منبع : سایت حسابداری بیمارستان
کانال تلگرام @hospitalaccounting