ماده ۱۵ آیین‌نامه مالی و معاملاتی؛ برنامه اجرایی و عملیاتی سالانه مؤسسه
متن ماده ۱۵
ماده ۱۵ — مؤسسه موظف به تهیه برنامه اجرایی و عملیاتی سالانه خود در قالب برنامه استراتژیک مؤسسه که شامل کلیه فعالیت‌های هزینه‌ای و طرح‌های تملک دارایی سرمایه‌ای و سرمایه‌گذاری در جهت تجهیز، بهبود و یا گسترش فعالیت‌های هزینه‌ای در راستای دستیابی به اهداف تعیین‌شده صورت می‌پذیرد، می‌باشد و لازم است به نحو مناسب در بودجه تفصیلی مؤسسه منعکس گردد.
از برنامه استراتژیک تا بودجه تفصیلی
ماده ۱۵ ارتباط میان برنامه استراتژیک، برنامه عملیاتی و بودجه تفصیلی را برقرار می‌کند. مصوبات هیأت امنا نیز برنامه عملیاتی مصوب را جزء پیوست‌های بودجه دانسته‌اند. مسیر کلی را می‌توان چنین دید:
- برنامه استراتژیک
- عملکرد سال قبل
- اهداف سال آینده
- برنامه عملیاتی
- فعالیت و حجم خدمت
- قیمت تمام‌شده و منابع موردنیاز
- بودجه تفصیلی
- تخصیص و اجرا
- سنجش عملکرد
عملکرد سال قبل خط پایه است، نه تنها مبنا
هزینه و عملکرد واقعی سال قبل می‌تواند خط پایه برآورد سال آینده باشد، اما تنها مبنا نیست. تبصره ۱ ماده ۱۹ آیین‌نامه در تعیین اعتبارات موردنیاز به قیمت تمام‌شده خدمات و کسری منابع نیز توجه دارد. همچنین ماده ۲۲ تخصیص منابع به واحدهای اجرایی را براساس تفاهم‌نامه داخلی، قیمت تمام‌شده، عملکرد و حجم عملیات و خدمات قرار داده است.
در متمم ماده ۵۵ آیین‌نامه نیز تعیین قیمت تمام‌شده، شاخص‌های هدف‌گرا و نتیجه‌گرا، استانداردهای کمی و کیفی و انعقاد تفاهم‌نامه با مدیران واحدها پیش‌بینی شده و مدیر واحد در برابر تحقق اهداف و نتایج پاسخگوست. گزارش عملکرد نیز باید پیش از تصویب بودجه سالانه به هیأت امنا ارائه شود.
بودجه‌ریزی مبتنی بر عملکرد در قوانین برنامه
این رویکرد در قوانین برنامه توسعه نیز دیده می‌شود. ماده ۲۱۹ قانون برنامه پنجم توسعه بر استقرار بودجه‌ریزی عملیاتی و تخصیص اعتبار براساس قیمت تمام‌شده تأکید داشت. در حال حاضر نیز بند «الف» ماده ۱۸ قانون برنامه هفتم پیشرفت استقرار تدریجی بودجه‌ریزی مبتنی بر عملکرد را مقرر کرده تا پیش‌بینی و پرداخت اعتبارات براساس فعالیت، محصول یا خدمت و متناسب با قیمت تمام‌شده و حجم فعالیت صورت گیرد.
آیین‌نامه اجرایی بند «الف» ماده ۱۸ برنامه هفتم، برنامه راهبردی سه‌ساله غلتان و برنامه عملیاتی سالانه را در کنار یکدیگر قرار داده است؛ به‌گونه‌ای که اهداف، شاخص‌های عملکرد، منابع موردنیاز، تأمین مالی و عملکرد سال گذشته در برنامه‌ریزی لحاظ شوند. در چک‌لیست کنترلی خزانه‌داری کل کشور نیز رعایت مفاد این آیین‌نامه و قرارگرفتن هزینه تفاهم‌نامه‌های عملکردی در سقف اعتبارات مصوب مورد کنترل قرار گرفته است.
طرح‌های سرمایه‌ای و تفکیک هزینه جاری از مخارج سرمایه‌ای
در بخش طرح‌های سرمایه‌ای، ماده ۱۷ آیین‌نامه طرح تملک دارایی سرمایه‌ای را دارای مدت و اعتبار مشخص و مبتنی بر مطالعات توجیهی فنی، اقتصادی و اجتماعی می‌داند. مصوبات هیأت امنا نیز بر اولویت تکمیل پروژه‌های موجود و نیمه‌تمام نسبت به آغاز پروژه‌های جدید تأکید دارند. اگر اعتبار برای اجرای همه طرح‌ها کافی نباشد، ماده ۲۸ اجازه می‌دهد با تصویب هیأت امنا طرح‌های اولویت‌دار انتخاب و بودجه تفصیلی تملک دارایی سرمایه‌ای متناسب با آن اصلاح شود.
از نظر ثبت مالی نیز مواد ۳۶ و ۳۷ آیین‌نامه اهمیت دارند. ماده ۳۶ هزینه‌های مرتبط با عملیات و خدمات جاری مؤسسه را مشخص می‌کند، درحالی‌که ماده ۳۷ خرید دارایی، ماشین‌آلات و تجهیزات و مخارجی را که موجب تکمیل دارایی یا افزایش عمر مفید آن می‌شود، در بهای تمام‌شده دارایی قرار می‌دهد. بنابراین در تنظیم برنامه عملیاتی باید از ابتدا بین هزینه جاری و مخارج سرمایه‌ای تفکیک شود.
منبع : سایت حسابداری بیمارستان
کانال تلگرام @hospitalaccounting