ثبت حسابداری درآمد بیمارستان در دانشگاه‌های علوم پزشکی
درآمد بیمارستان در زمان ارائه خدمت شناسایی می‌شود، نه در زمان دریافت پول. بخشی از بهای خدمت را بیمار (فرانشیز) همان موقع می‌پردازد و بقیه، طلب بیمارستان از سازمان بیمه‌گر است که ماه‌ها بعد وصول می‌شود. درآمد حاصل از عملیات مبادله‌ای به ارزش منصفانه مابه‌ازای دریافتی یا دریافتنی اندازه‌گیری می‌شود و طبق اصل تطابق، درآمد و هزینه‌های مرتبط با یک رویداد همزمان شناسایی می‌شوند؛ به همین دلیل دارو و ملزومات مصرفی بیمار زمانی هزینه می‌شود که خدمت ارائه یا صورتحساب صادر شده باشد.
مسیر درآمد اختصاصی
طبق ماده ۷ آیین‌نامه مالی و معاملاتی، مؤسسه و واحدهای اجرایی برای تمرکز درآمدهای اختصاصی، حساب‌های بانکی غیرقابل برداشت (از طریق خزانه یا خزانه معین استان) افتتاح می‌کنند و درآمدهای اختصاصی خود را با ذکر شناسه واحد به این حساب‌ها واریز می‌کنند. خزانه عین آن را عودت می‌دهد و مؤسسه پس از دریافت، آن را بین واحدهای ذی‌ربط توزیع می‌کند (ماده ۷؛ درآمد اختصاصی واحد). وجوهی که از دستگاه‌های پوز و درگاه‌های پرداخت بیمارستان وصول می‌شود، به همین حساب‌ها می‌رود.
ثبت ۱: شناسایی درآمد خدمات
با ارائه خدمت، سهم بیمار که نقدا یا با پوز دریافت شده به بانک و سهم بیمه به حساب‌ها و اسناد دریافتنی (به تفکیک سازمان بیمه‌گر) منظور و کل آن درآمد واحد شناسایی می‌شود:
| حساب | بدهکار | بستانکار |
|---|---|---|
| بانک دریافت (سهم بیمار) | ** | |
| حساب‌ها و اسناد دریافتنی - سازمان بیمه‌گر | ** | |
| درآمدهای واحد به تفکیک طبقه‌بندی مربوط | ** |
واحدی که طبق مقررات مجاز به دریافت درآمد اختصاصی است، از حساب «درآمدهای واحد» استفاده می‌کند. مبلغ مازاد درآمد اختصاصی که به درآمد عمومی منتقل می‌شود، از «درآمدهای واحد» به «درآمدهای دولت» منتقل می‌گردد.
ثبت ۲: وصول طلب از بیمه
| حساب | بدهکار | بستانکار |
|---|---|---|
| بانک دریافت | ** | |
| حساب‌ها و اسناد دریافتنی - سازمان بیمه‌گر | ** |
مطالبات وصول‌نشده بر اساس وضعیت اسناد به اسناد نزد صندوق، اسناد در جریان وصول، اسناد نکول‌شده و اجرا و دعاوی حقوقی تفکیک می‌شوند. طبق ماده ۹۸ آیین‌نامه مالی و معاملاتی، مطالبات قطعی‌شده از اشخاص بر اساس مقررات اجرای احکام و آیین‌نامه اجرای اسناد رسمی وصول می‌شود و طبق ماده ۹۹، تقسیط بدهی اشخاص، دادن مهلت و بخشودن جریمه دیرکرد به موجب دستورالعمل ابلاغی است.
ثبت ۳: کسورات و مطالبات مشکوک‌الوصول
در پایان سال، بخشی از مطالبات بیمه که احتمال وصول آن کم است (مانند کسورات احتمالی) به صورت ذخیره مطالبات مشکوک‌الوصول شناسایی می‌شود؛ اگر بر اساس درصدی از مطالبات محاسبه شود، مانده ذخیره سال قبل هم در نظر گرفته می‌شود. برای این هزینه تأمین اعتبار انجام نمی‌شود:
| حساب | بدهکار | بستانکار |
|---|---|---|
| هزینه مطالبات مشکوک‌الوصول | ** | |
| ذخیره مطالبات مشکوک‌الوصول | ** |
مطالبه‌ای که قطعا غیرقابل وصول تشخیص داده شود، مانند کسورات قطعی‌شده بیمه، از ذخیره کسر می‌شود:
| حساب | بدهکار | بستانکار |
|---|---|---|
| ذخیره مطالبات مشکوک‌الوصول | ** | |
| حساب‌ها و اسناد دریافتنی - سازمان بیمه‌گر | ** |
اگر مطالبه سوخت‌شده بعدا وصول شود، ابتدا حساب دریافتنی در مقابل ذخیره برگردانده و سپس وصول آن ثبت می‌شود. روش کاهش کسورات را در کسورات بیمه و مستندسازی پرونده پزشکی ببینید.
ثبت ۴: ودیعه بیمار بستری
وجهی که هنگام پذیرش از بیمار بستری گرفته می‌شود، پیش از ارائه خدمت درآمد نیست و بدهی است:
| حساب | بدهکار | بستانکار |
|---|---|---|
| بانک دریافت | ** | |
| پیش‌دریافت درآمد | ** |
هنگام ترخیص و صدور صورتحساب، پیش‌دریافت به درآمد تبدیل می‌شود. اگر ودیعه بیشتر از صورتحساب باشد، مازاد در سایر حساب‌ها و اسناد پرداختنی شناسایی و به بیمار برگردانده می‌شود (برگشت آن با معکوس همین ثبت است). جزئیات در ثبت حسابداری وجوه اضافه دریافتی آمده است.
ثبت ۵: تخفیف و بخشودگی
تخفیف یا بخشودگی بدهی بیمار (با رعایت دستورالعمل مربوط) در حساب تخفیفات و بخشودگی ثبت می‌شود. این حساب کاهنده درآمد است و درآمد در صورت تغییرات در وضعیت مالی به صورت خالص گزارش می‌شود:
| حساب | بدهکار | بستانکار |
|---|---|---|
| تخفیفات و بخشودگی | ** | |
| حساب‌ها و اسناد دریافتنی | ** |
ثبت ۶: واریز درآمد اختصاصی به خزانه
با واریز درآمد اختصاصی به حساب خزانه و دریافت تأییدیه، واحد به همان میزان از خزانه طلبکار می‌شود و حساب انتظامی کنترل منابع بودجه‌ای نیز ثبت می‌گردد:
| حساب | بدهکار | بستانکار |
|---|---|---|
| مطالبات از خزانه | ** | |
| بانک دریافت | ** | |
| حساب انتظامی - کنترل منابع بودجه‌ای | ** | |
| طرف حساب انتظامی - کنترل منابع بودجه‌ای | ** |
اگر ضمانت‌نامه‌ای طبق مقررات ضبط شود، حساب‌های انتظامی تضمین کاهش می‌یابد و مبلغ آن درآمد واحد شناسایی می‌شود.
مثال با تعرفه واقعی ۱۴۰۵
طبق تعرفه خدمات تشخیصی و درمانی بخش دولتی ۱۴۰۵، ضریب ریالی جزء حرفه‌ای ۵۵۳٬۵۰۰ و جزء فنی ۱٬۱۴۰٬۰۰۰ ریال است و ویزیت پزشک متخصص ۱٫۸ واحد حرفه‌ای و ۰٫۷ واحد فنی دارد:
- ویزیت متخصص = ۱٫۸ × ۵۵۳٬۵۰۰ + ۰٫۷ × ۱٬۱۴۰٬۰۰۰ = ۹۹۶٬۳۰۰ + ۷۹۸٬۰۰۰ = ۱٬۷۹۴٬۳۰۰ ریال
- فرانشیز سرپایی بیمار دهک ۴ تا ۶: ۳۰٪ = ۵۳۸٬۲۹۰ ریال؛ سهم بیمه ۱٬۲۵۶٬۰۱۰ ریال
درمانگاه بیمارستان «الف» در یک ماه ۱٬۰۰۰ ویزیت متخصص بیماران این دهک‌ها را انجام می‌دهد (ارقام به ریال):
| رویداد | حساب | بدهکار | بستانکار |
|---|---|---|---|
| ارائه خدمت | بانک دریافت (سهم بیمار) | ۵۳۸٬۲۹۰٬۰۰۰ | |
| حساب‌ها و اسناد دریافتنی - سازمان بیمه‌گر | ۱٬۲۵۶٬۰۱۰٬۰۰۰ | ||
| درآمدهای واحد - ویزیت سرپایی | ۱٬۷۹۴٬۳۰۰٬۰۰۰ |
اگر سازمان بیمه‌گر پس از رسیدگی، فرضا ۲٪ اسناد (۲۵٬۱۲۰٬۲۰۰ ریال) را کسور بزند و مابقی را بپردازد، وصول ۱٬۲۳۰٬۸۸۹٬۸۰۰ ریال ثبت و کسور قطعی از ذخیره مطالبات مشکوک‌الوصول کسر می‌شود.
راهنمای کنترل این مراحل در راهنمای کنترل درآمدهای عمومی و اختصاصی ۱۴۰۵ آمده است.
منبع : سایت حسابداری بیمارستان
کانال تلگرام @hospitalaccounting