ثبت حسابداری استرداد وجوه اضافه دریافتی در دانشگاه‌های علوم پزشکی

طبق ماده ۹۷ آیین‌نامه مالی و معاملاتی، وجوهی که بدون مجوز و زاید بر میزان مقرر وصول شود، خواه منشأ آن اشتباه پرداخت‌کننده یا مأمور وصول باشد، خواه عدم انطباق مبلغ وصولی با مورد، یا اینکه اضافه‌دریافتی بر اثر رسیدگی دستگاه ذی‌ربط یا مقامات قضایی مشخص شود، توسط واحد مربوط به نحوی که در ادای حق ذی‌نفع تأخیری صورت نگیرد قابل برگشت است. طبق تبصره همین ماده، به مطالبات اشخاص از مؤسسه خسارت تأخیر تعلق نمی‌گیرد.

در بیمارستان این وجوه معمولا از این موارد ایجاد می‌شود: پرداخت دوباره سهم بیمار با کارت‌خوان، ودیعه بیمار بستری بیشتر از صورتحساب، اشتباه در قیمت دارو یا خدمت در صورتحساب، و پرداخت بیشتر سازمان بیمه‌گر. این وجه درآمد نیست؛ باید به عنوان بدهی به اشخاص شناسایی و مسترد شود.

ثبت ۱: شناسایی بدهی به اشخاص

بر اساس اسناد و مدارک، مبلغ اضافه دریافتی از درآمد کم و به عنوان بدهی ثبت می‌شود. حساب بدهی به اشخاص بابت وجوه اضافه دریافتی به تفکیک سال، اشخاص و موضوع بدهی نگهداری می‌شود:

حساب	بدهکار	بستانکار
درآمدهای واحد به تفکیک طبقه‌بندی مربوط	**
بدهی به اشخاص بابت وجوه اضافه دریافتی		**

• اگر اضافه دریافتی مربوط به سال‌های قبل باشد، به جای درآمد، تعدیلات سنواتی بدهکار و درآمد سال‌های مربوط تجدید ارائه می‌شود.
• اگر مربوط به پیش‌دریافت درآمد (مثل ودیعه بیمار بستری) باشد، به جای درآمد، پیش‌دریافت درآمد بدهکار می‌شود (ثبت حسابداری درآمد بیمارستان).

ثبت ۲: تعدیل حساب‌های انتظامی

خزانه تأییدیه درآمد اختصاصی و تأییدیه دریافتی اعتبارات اختصاصی را اصلاح می‌کند؛ واحد نیز حساب‌های انتظامی را بر اساس آخرین اصلاحیه تأییدیه خزانه تعدیل می‌کند:

حساب	بدهکار	بستانکار
طرف حساب انتظامی - کنترل منابع بودجه‌ای	**
حساب انتظامی - کنترل منابع بودجه‌ای		**
طرف حساب انتظامی - کنترل دریافتی‌ها بابت اعتبار	**
حساب انتظامی - کنترل دریافتی‌ها بابت اعتبار		**

اگر وجوه استردادی از محل اعتبارات اختصاصی سال‌های قبل باشد، این ثبت لازم نیست.

ثبت ۳: استرداد به ذی‌نفع

حساب	بدهکار	بستانکار
بدهی به اشخاص بابت وجوه اضافه دریافتی	**
بانک پرداخت اختصاصی		**

وجوه اضافه دریافتی از محل درآمد عمومی

در دستگاه‌هایی که درآمد عمومی وصول می‌کنند، استرداد از دو راه انجام می‌شود: یا خزانه وجه لازم را به صورت تنخواه‌گردان رد وجوه اضافه دریافتی (به نسبت مبالغ مسترد شده سال قبل) در اختیار واحد می‌گذارد و استرداد از بانک رد وجوه اضافه دریافتی انجام و مانده آن در پایان سال به خزانه برگردانده می‌شود؛ یا خزانه معین استان پس از درخواست ذیحسابی و تطبیق مدارک، وجه را مستقیما از حساب درآمد واحد به ذی‌نفع می‌پردازد و واحد پس از دریافت اعلامیه خزانه، بدهی به اشخاص را می‌بندد. حساب دریافتی بابت رد وجوه اضافه دریافتی کاهنده مطالبات از خزانه است.

مثال با تعرفه واقعی

بیماری سهم خود از ویزیت متخصص را که طبق تعرفه ۱۴۰۵ برابر ۵۳۸٬۲۹۰ ریال است، به اشتباه دو بار با کارت‌خوان پرداخت می‌کند. پس از بررسی و درخواست بیمار، مبلغ اضافه به او برگردانده می‌شود:

رویداد	حساب	بدهکار	بستانکار
شناسایی اضافه دریافتی	درآمدهای واحد - ویزیت سرپایی	۵۳۸٬۲۹۰
	بدهی به اشخاص بابت وجوه اضافه دریافتی		۵۳۸٬۲۹۰
استرداد	بدهی به اشخاص بابت وجوه اضافه دریافتی	۵۳۸٬۲۹۰
	بانک پرداخت اختصاصی		۵۳۸٬۲۹۰

اگر واریزکننده وجه مشخص نباشد، موضوع وجوه نامشخص است نه اضافه دریافتی (ثبت حسابداری وجوه واریزی نامشخص).

منبع : سایت حسابداری بیمارستان
کانال تلگرام @hospitalaccounting