ماده ۱۳ آیین‌نامه مالی و معاملاتی؛ ثبت و نگهداری عملیات مالی مؤسسه
متن ماده ۱۳
مؤسسه موظف است کلیه عملیات مالی خود اعم از وجوه، دارایی‌ها، بدهی‌ها، هزینه‌ها و تعهدهای مالی در مقابل دیگران و دیگران در مقابل مؤسسه را بر اساس دستورالعمل‌های نظام نوین مالی و برمبنای روش‌های متداول حسابداری در حساب‌های خود ثبت و نگهداری نماید.
ماده ۱۳ دامنه ثبت حسابداری دانشگاه را به دریافت و پرداخت وجه محدود نکرده است. استفاده هم‌زمان از واژه‌های «دارایی‌ها، بدهی‌ها، هزینه‌ها و تعهدهای مالی» نشان می‌دهد رویداد مالی باید براساس ماهیت اقتصادی آن شناسایی شود، حتی اگر هنوز وجهی پرداخت یا دریافت نشده باشد. همین نگاه در ماده ۳۶ آیین‌نامه نیز دیده می‌شود؛ جایی که هزینه علاوه بر پرداخت، شامل تعهدات، استهلاک و کاهش ارزش دارایی‌ها نیز شده است.
ماده ۸۷ آیین‌نامه، نحوه اجرای این تکلیف را روشن‌تر کرده است. براساس این ماده، هزینه‌ها و عملیات مالی باید در دفاتر رسمی روزنامه و کل ثبت شوند و نحوه تنظیم و نگهداری حساب‌ها و تفکیک سرفصل‌ها نیز تابع دستورالعمل‌های نظام نوین مالی ابلاغی وزارت بهداشت است. بنابراین ماده ۱۳ اصل شناسایی و ثبت عملیات مالی را بیان می‌کند و ماده ۸۷ شیوه نگهداری و انعکاس آن در حساب‌ها و دفاتر را تکمیل می‌کند.
در کنار نظام نوین مالی، نظام حسابداری بخش عمومی نیز در عمل مبانی شناسایی و گزارشگری را تکمیل می‌کند. در مستندات آموزشی نظام نوین مالی دانشگاه‌ها، برای اصلاح اشتباهات سنواتی و تغییر مطالبات و تعهدات مستقیماً به استانداردهای حسابداری بخش عمومی استناد شده است؛ بنابراین این دو مجموعه مقررات را نباید جایگزین یکدیگر دانست، بلکه در ثبت و گزارشگری مالی دانشگاه در کنار یکدیگر کاربرد دارند.
عبارت «دارایی‌ها» در ماده ۱۳ نیز اهمیت خاصی دارد. هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در رأی شماره ۷۴۷ مورخ ۱۴۰۱/۴/۲۱ میان دو دسته از اموال دانشگاه تفکیک کرده است: اموالی که متعلق به دولت هستند و صرفاً در اختیار دانشگاه قرار گرفته‌اند، و اموالی که متعلق به خود دانشگاه و در تملک آن هستند. دیوان درباره دسته دوم، صلاحیت مقررات مالی و معاملاتی و مصوبات هیأت امنای دانشگاه را به رسمیت شناخته است. این تفکیک در نحوه شناسایی، ثبت و نگهداری دارایی‌های موضوع ماده ۱۳ نیز اهمیت دارد.
از نظر ساختار حسابداری نیز «تعهدهای مالی در مقابل دیگران و دیگران در مقابل مؤسسه» همان بخشی است که باعث می‌شود حساب‌های پرداختنی و دریافتنی، مطالبات، بدهی‌ها و ذخایر صرفاً هنگام جابه‌جایی وجه شناسایی نشوند. در دستورالعمل‌ها و چک‌لیست‌های حسابداری بخش عمومی نیز ثبت صحیح مطالبات، بدهی‌ها و زمان ایجاد آنها به‌طور مستقل مورد کنترل قرار گرفته است.
منبع : سایت حسابداری بیمارستان
کانال تلگرام @hospitalaccounting