ماده ۸ آیین‌نامه مالی و معاملاتی؛ تکلیف سپرده‌ها، تضمین‌ها و امکان استفاده از وجوه آنها
متن ماده ۸
ماده ۸ به منظور تمرکز وجوهی که به عنوان سپرده، وجه‌الضمان، وثیقه، ودیعه و یا نظایر آن دریافت می‌شود، مؤسسه می‌تواند به تعداد مورد نیاز حساب بانکی خاصی در بانک‌های مجاز کشور افتتاح نماید. ستاد و واحدهای اجرایی مکلفند وجوهی را که تحت عناوین فوق دریافت می‌دارند به این حساب واریز نمایند. برداشت از حساب‌های مزبور فقط به منظور استرداد وجوه این حساب‌ها به واریزکننده و واریز یا ضبط آن به نفع مؤسسه با رعایت مفاد این آیین‌نامه و دستورالعمل‌های مربوطه می‌باشد.
تبصره رئیس مؤسسه (یا مقام مجاز از طرف ایشان) می‌تواند در صورت نیاز از وجوه این حساب‌ها جهت انجام امور جاری یا سرمایه‌گذاری مؤسسه استفاده نماید، مشروط به آنکه در زمان تسویه حساب وجه مربوطه قابل تأدیه باشد.
ماده ۸ مربوط به وجوهی است که مؤسسه تحت عنوان سپرده، وجه‌الضمان، وثیقه، ودیعه و موارد مشابه دریافت می‌کند. این وجوه باید در حساب بانکی مخصوص متمرکز شوند و تا زمانی که شرایط استرداد یا ضبط آنها مشخص نشده، با همان عنوان در حساب‌ها قابل شناسایی باشند.
برداشت از این حساب‌ها اصولا برای دو منظور است: استرداد وجه به واریزکننده یا ضبط و واریز آن به نفع مؤسسه. البته ضبط تضمین نیازمند تحقق سبب قانونی یا قراردادی است. برای مثال، طبق بند ۱۸ ماده ۶۴، اگر برنده مناقصه از انجام معامله خودداری کند، سپرده او قابل ضبط است و ماده ۷۳ نیز در صورت امتناع برنده از انعقاد قرارداد یا ارائه تضمین انجام تعهدات، حکم به ضبط تضمین داده است.
ماده ۹۵ نیز اجازه داده ضمانت‌نامه بانکی، اسناد خزانه، اوراق قرضه دولتی، سفته و سایر تضمین‌های معتبر به عنوان تضمین شرکت در مناقصه یا مزایده یا حسن انجام معامله دریافت شوند. جزئیات انواع تضمین نیز در پیوست شماره ۱ آیین‌نامه آمده است؛ از جمله وثیقه ملکی معادل ۹۰ درصد ارزش کارشناسی رسمی، سهام پذیرفته‌شده در بورس تا ۷۰ درصد ارزش روز و سایر تضمین‌های مقرر.
تبصره ماده ۸ یک اختیار خاص برای رئیس مؤسسه یا مقام مجاز او ایجاد کرده است. بر اساس این تبصره، در صورت نیاز می‌توان از وجوه سپرده برای امور جاری یا سرمایه‌گذاری مؤسسه استفاده کرد؛ مشروط به اینکه در زمان تسویه، وجه مربوط قابل پرداخت باشد. برای مثال، اگر تأمین ودیعه مسکن پزشکان در حدود وظایف و مقررات مؤسسه باشد، امکان استفاده موقت از وجوه این حساب‌ها برای این منظور وجود دارد، به شرط آنکه تعهد مؤسسه نسبت به صاحبان سپرده همچنان محفوظ بماند و در موعد تسویه وجه قابل تأدیه باشد.
طبق ماده ۹، نگهداری و تحویل و تحول وجوه، سپرده‌ها و اوراق بهادار از وظایف مدیر امور مالی مؤسسه است. بنابراین باید بین اختیار تصمیم‌گیری رئیس مؤسسه درباره استفاده از وجوه موضوع تبصره و مسئولیت مالی مربوط به نگهداری، ثبت و کنترل این وجوه تفکیک قائل شد.
در مقررات عمومی نیز احکام مشابهی درباره انواع تضمین، شرایط ضبط و استرداد آنها وجود دارد؛ از جمله قانون برگزاری مناقصات و آیین‌نامه تضمین معاملات دولتی. با این حال در دانشگاه‌های علوم پزشکی، ابتدا باید آیین‌نامه مالی و معاملاتی و پیوست‌های مصوب هیأت امنا بررسی شود و مقررات عمومی فقط در حدودی که با نظام خاص دانشگاه تعارض نداشته باشند مورد توجه قرار گیرند.
در آرای دیوان عدالت اداری نیز رأی مستقیمی که مشخصا ماده ۸ این آیین‌نامه را تفسیر کرده باشد پیدا نشد. با این حال، در آرای هیأت عمومی این اصل دیده می‌شود که دستگاه اجرایی نمی‌تواند خارج از حدود مقرره معتبر، نوع یا شرایط تضمین جدیدی بر اشخاص تحمیل کند. بنابراین دریافت، تغییر، استرداد یا ضبط تضمین باید مستند به مقرره، قرارداد یا اختیار قانونی مشخص باشد.
جمع‌بندی ماده ۸ این است که سپرده و تضمین باید با هویت مشخص در حساب‌ها نگهداری شود، استرداد یا ضبط آن مستند به ضابطه باشد و استفاده موقت از موجودی این حساب‌ها نیز فقط با اختیار رئیس مؤسسه یا مقام مجاز او و با حفظ امکان پرداخت وجه در زمان تسویه انجام شود.
منبع : سایت حسابداری بیمارستان
کانال تلگرام @hospitalaccounting