آیین‌نامه مرخصی‌ها (موضوع ماده ۵۰ قانون استخدام کشوری)
هیئت وزیران در جلسه مورخ ۲۲/۷/۴۶ به استناد ماده ۵۰ قانون استخدام کشوری بنا به پیشنهاد شماره ۹۵۷۹/ دح ۱۰/۷/۴۶ سازمان امور اداری و استخدامی کشور، آئین‌نامه مرخصی‌ها مشتمل بر چهار فصل و ۴۴ ماده را بشرح پیوست تصویب نمودند.
وزیر مشاور دکتر محمود کشفیان
مصوب ۱۳۴۶/۰۷/۲۲ با اصلاحات و الحاقات بعدی
فصل یکم مرخصی استحقاقی
ماده ۱
مرخصی استحقاقی مستخدم از نخستین ماه خدمت آزمایشی به نسبت مدت خدمت به او تعلق می‌گیرد و پس از پایان دوره آزمایش طبق مقررات این آئین‌نامه جزئا یا کلا قابل استفاده است.
ماده ۲
حداقل مدت استفاده از مرخصی استحقاقی یک روز تمام است.
تبصره (الحاقی ۱۳۶۸/۰۹/۰۵): بانوانی که فرزند شیرخوار داشته و فرزند آنها از شیر مادر استفاده می‌نمایند، می‌توانند تا هنگام دو سالگی فرزند شیرخوار خود، از مرخصی‌ساعتی تا سقف مرخصی استحقاقی (شامل مرخصی استحقاقی سالیانه به اضافه مرخصی ذخیره شده) خود استفاده نمایند.
ماده ۳
در اعطاء دو مرخصی استحقاقی باید حداقل یک روز غیر تعطیل فاصله باشد.
ماده ۴
کارگزینی‌های وزارتخانه‌ها و مؤسسات دولتی مکلفند در فروردین هر سال جدول اسامی مستخدمین ادارات را که متضمن مدت مرخصی استحقاقی هریک از آنان باشد تنظیم کنند و برای رؤسای ادارات مربوط ارسال دارند.
ماده ۵
رئیس اداره از لحاظ این آئین‌نامه، مدیر هر واحد سازمانی مشمول قانون استخدام کشوری است که بدون در نظر گرفتن موقع و عنوان آن واحد، اختیار اخذ تصمیم درباره مرخصی‌های مستخدمین حوزه مدیریت خود را از طرف وزیر یا رئیس مؤسسه دولتی دارا باشد.
ماده ۶ (اصلاحی ۱۳۶۸/۰۹/۰۵)
استفاده از مرخصی استحقاقی موکول به تقاضای کتبی مستخدم و موافقت کتبی رئیس واحد مربوط و در غیاب او معاون وی است. هر کارمند موظف است در طول سال مرخصی استحقاقی سالیانه خود را درخواست نماید و رئیس یا معاون واحد مربوط نیز موظفند ترتیبی اتخاذ نمایند تا امکان استفاده کارمندان از مرخصی سالیانه «بمیزان استحقاق» فراهم گردد و با درخواست ایشان در این زمینه با در نظر گرفتن زمان مناسب، موافقت نماید.
ماده ۷
هرگاه رئیس اداره بنا بمصالح اداری با تقاضای مرخصی مستخدم از حیث مدت یا موقع استفاده موافقت نکند اعطای آنرا با توافق مستخدم بوقت دیگری که از تاریخ مورد تقاضای اولیه وی بیش از شش ماه فاصله نداشته باشد موکول می‌کند، در صورت عدم توافق این مرخصی ذخیره خواهد شد.
ماده ۸
هر مستخدمی که تحصیل مرخصی نموده، باید از تمام آن مرخصی استفاده کند مگر آنکه بنا به ضرورت، رئیس اداره مربوط او را دعوت بکار نماید که در این صورت نسبت به مرخصی استفاده نشده باید طبق ماده ۷ عمل شود.
ماده ۹
هیچ مستخدمی به اختیار نمی‌تواند در هر سال بیش از پانزده روز از مرخصی استحقاقی سالانه خود را ذخیره نماید و هرگاه از بقیه مرخصی مذکور باختیار استفاده نکند مدت زائد بر پانزده روز ذخیره نخواهد شد.
ماده ۱۰
حداکثر مدتی که مستخدم در سال می‌تواند از مرخصی استحقاقی همان سال و مرخصی استحقاقی ذخیره شده استفاده نماید جمعا از چهار ماه تجاوز نخواهد کرد. چنین مستخدمی هر گاه بخواهد از باقیمانده مرخصی ذخیره شده خود نیز استفاده نماید باید حداقل یکسال تمام خدمت کرده باشد.
ماده ۱۱
مستخدمی که در حال مرخصی استحقاقی است می‌تواند تقاضا کند مرخصی او تمدید شود. موافقت با این تقاضا مستلزم رعایت ماده ۱۰ این آئین‌نامه خواهد بود.
ماده ۱۲
در صورتیکه تصمیم رئیس اداره در مورد تمدید مرخصی به مستخدم ابلاغ نشده باشد مستخدم مکلف است در پایان مدت مرخصی در پست خود حاضر شود و عدم حضور وی اگر بدون اطلاع و عذر موجه باشد ترک خدمت محسوب خواهد شد.
ماده ۱۳
حفظ پست ثابت سازمانی مستخدمی که در حال استفاده از مرخصی استحقاقی است الزامی می‌باشد و در این مدت، رئیس اداره وظایف او را به مستخدم یا مستخدمین دیگر محول می‌کند.
ماده ۱۴
با مستخدمی که در حال استفاده از مرخصی استحقاقی بیمار شود مطابق مقررات، فصل دوم و نسبت به مدت مرخصی استحقاقی استفاده نشده وی طبق ماده ۷ این آئین‌نامه رفتار خواهد شد.
ماده ۱۵ (اصلاحی ۱۳۶۸/۰۹/۰۵)
موافقت با تقاضای مرخصی استحقاقی استفاده نشده مستخدمین در هنگام بازنشستگی با رعایت مقررات مربوط الزامی است و در این مورد حفظ پست سازمانی مستخدم ضروری نمی‌باشد.
تبصره (الحاقی ۱۳۶۸/۰۹/۰۵): در مورد مشمولین ماده ۷۷ قانون استخدام کشوری، اعطاء مرخصی موکول به آن است که مستخدم در مهلت مناسبی قبل از رسیدن به سن شصت و پنج سالگی تقاضای مرخصی کرده باشد.
ماده ۱۶ (منسوخه ۱۳۶۸/۰۹/۰۵)
وزارتخانه‌ها و مؤسسات دولتی باید قبل از بازنشسته کردن مستخدم طبق ماده‌های ۷۶ و ۷۷ قانون استخدام کشوری، مرخصی استحقاقی استفاده نشده وی را اعطاء نمایند. در مورد مشمولین ماده ۷۷ اعطاء مرخصی موکول است به آنکه مستخدم در مهلت متناسبی قبل از رسیدن به سن شصت و پنج سالگی تقاضای مرخصی کرده باشد.
ماده ۱۶ (اصلاحی ۱۳۶۸/۰۹/۰۵)
حداکثر مدت مرخصی موضوع ماده‌های ۱۵ و ۱۶ این آئین‌نامه از چهار ماه تجاوز نخواهد کرد و در این مواد حفظ پست سازمانی مستخدم ضروری نیست.
تبصره (الحاقی ۱۳۶۸/۰۹/۰۵): در صورتیکه بدلیل حساسیت شغلی، با رعایت سایر مواد این آئین‌نامه و به تشخیص دستگاه، موافقت با مرخصی مستخدم امکان‌پذیر نباشد و میزان ذخیره مرخصی مستخدم بیش از چهار ماه گردد، صرفا آن میزان از مرخصی مذکور که از تاریخ ابلاغ این آئین‌نامه به بعد مازاد بر چهار ماه شده است، از محدودیت چهار ماه مندرج در این ماده مستثنی می‌باشد.
ماده ۱۷ (اصلاحی ۱۳۶۸/۰۹/۰۵)
تعطیلات فصلی مستخدمین رسته آموزشی و دیگر مستخدمینی که از این نوع تعطیلات استفاده می‌کنند تا میزان یکماه در سال بحساب مرخصی استحقاقی آنان در همان سال منظور می‌شود. این قبیل مستخدمین چنانچه در طول سال بعللی به میزان کمتر از تعطیلات فصلی استفاده نمایند ملزم می‌باشند با درخواست مرخصی، مازاد مدت تا یکماه را در طول سال تحصیلی از مرخصی استحقاقی با رعایت مقررات این آئین‌نامه استفاده نمایند و چنانچه رئیس اداره یا معاون اداری و مالی وی بنا به مصالح اداری با درخواست مرخصی مزبور موافقت ننماید و بدین وسیله امکان استفاده از این مرخصی تا پایان سال تحصیلی برای فرد فراهم نگردد، این مرخصی برای سال بعد ذخیره خواهد شد. اجرای مفاد این ماده از تاریخ ابلاغ می‌باشد.
تبصره (اصلاحی ۱۳۸۳/۰۴/۱۷): اعطای مرخصی استحقاقی به میزان حداکثر یک ماه به مشمولین طرح طبقه‌بندی مشاغل معلمان برای یکبار در طول مدت خدمت فقط به منظور انجام مناسک حج تمتع (حج واجب) در ایام تشرف به مکه مکرمه و مدینه منوره با رعایت سایر مقررات این فصل امکان‌پذیر خواهد بود و مدت مرخصی استفاده شده موضوع این تبصره از تعطیلات فصلی آنان در همان سال تحصیلی کسر می‌گردد.
ماده ۱۸ (اصلاحی ۱۳۶۸/۰۹/۰۵)
حقوق و فوق‌العاده‌های ایام مرخصی استحقاقی مستخدم که به مدت خدمت خارج از کشوری وی تعلق می‌گیرد در صورتیکه آن مرخصی در خارج از کشور مورد استفاده واقع شود به ارز قابل پرداخت است.
ماده ۱۹ (اصلاحی ۱۳۷۵/۰۳/۱۶)
به مرخصی استعلاجی که از چهار ماه تجاوز نماید نسبت به مدت زائد بر چهار ماه و به دوران مرخصی بدون حقوق و آمادگی بخدمت و تعلیق و انفصال و خدمت زیر پرچم و غیبت موجه مرخصی استحقاقی تعلق نمی‌گیرد. معذوریت بانوان باردار که وضع حمل آنان دوقلو به بالا باشد مشمول محدودیت چهار ماه موضوع این ماده نمی‌باشد.
ماده ۲۰ (اصلاحی ۱۳۶۸/۰۹/۰۵)
مرخصی استحقاقی‌ای که مستخدمین تا تاریخ تصویب این آئین‌نامه ذخیره کرده‌اند محفوظ است ولی ترتیب استفاده از آن تابع مقررات این آئین‌نامه خواهد بود.
تبصره (الحاقی ۱۳۶۸/۰۹/۰۵): کارکنان غیر رسمی دستگاههای دولتی که طبق مقررات قانونی به استخدام رسمی پذیرفته می‌شوند، چنانچه قبل از پذیرفته شدن به استخدام رسمی، حسب مقررات یا مفاد قرارداد استخدامی حاکم بر وضعیت خود حق استفاده از مرخصی استحقاقی را داشته و این مرخصی طبق همان مقررات قابل ذخیره شدن بوده و ذخیره نیز شده باشد، پس از تبدیل وضع می‌توانند با رعایت مقررات این فصل از مرخصی ذخیره شده مذکور استفاده نمایند.
فصل دوم مرخصی استعلاجی
ماده ۲۱ (اصلاحی ۱۳۶۸/۰۹/۰۵)
هر گاه مستخدم شاغل بیمار شود و آن بیماری مانع از خدمت او باشد باید مراتب را در کوتاهترین مدت ممکن به اداره متبوع اطلاع دهد و در موارد کمتر از ده روز گواهی پزشک را در اولین روز پس از مراجعه به محل خدمت و در موارد ده روز و بیشتر، در پایان روز دهم به رئیس یا معاون واحد مربوطه جهت ارجاع به کارگزینی ارسال دارد.
ماده ۲۲ (اصلاحی ۱۳۶۸/۰۹/۰۵)
کارگزینی مکلف است گواهی پزشک معالج مستخدم را برای اظهار نظر نزد پزشک معتمد وزارتخانه یا مؤسسه دولتی متبوع ارسال دارد و در صورتیکه مفاد گواهی مورد تائید قرار گیرد حکم مرخصی استعلاجی را صادر نماید.
تبصره ۱ (الحاقی ۱۳۶۸/۰۹/۰۵): در صورتی که دستگاه ذیربط پزشک معتمد در اختیار نداشته باشد، سازمانهای منطقه‌ای بهداشت و درمان استان مکلف به همکاری و معرفی پزشک معتمد از میان پزشکان سازمان خواهند بود.
تبصره ۲ (الحاقی ۱۳۶۸/۰۹/۰۵): اگر مستخدم به نظر دستگاه ذیربط معترض باشد موضوع به کمیسیون پزشکی ارجاع می‌شود و نظر این کمیسیون قطعی خواهد بود.
ماده ۲۴ (منسوخه ۱۳۶۸/۰۹/۰۵)
هرگاه گواهی پزشک معالج از لحاظ عدم توانائی مستخدم به انجام دادن خدمت یا مدت معذوریت مورد تردید پزشک معتمد باشد وی مستخدم را معاینه و از طرق مقتضی حقیقت را احراز خواهد نمود.
ماده ۲۵ (منسوخه ۱۳۶۸/۰۹/۰۵)
در صورتیکه پزشک معتمد گواهی پزشک معالج را تائید نکند نظر خود را به مستخدم و کارگزینی اعلام خواهد کرد. اگر مستخدم به نظر پزشک معتمد معترض باشد اختلاف به کمیسیون پزشکی ارجاع می‌شود و تا وقتی که نظر کمیسیون پزشکی اعلام نگردیده مستخدم باید طبق نظر پزشک معتمد عمل کند.
ماده ۲۳ (اصلاحی ۱۳۶۸/۰۹/۰۵)
کمیسیون پزشکی حداقل مرکب از سه نفر پزشک خواهد بود که بنا به درخواست دستگاه متبوع مستخدم و با توجه به نوع بیماری توسط سازمانهای منطقه‌ای بهداشت، درمان و آموزش پزشکی تعیین خواهد شد. سازمانهای مذکور مکلفند در اسرع وقت کمیسیون را تشکیل و نتیجه را به دستگاه ذیربط اعلام نمایند.
ماده ۲۷ (منسوخه ۱۳۶۸/۰۹/۰۵)
اعضاء کمیسیون پزشکی از بین پزشکانی که در اختیار وزارتخانه یا مؤسسه دولتی محل خدمت مستخدم بیمار هستند انتخاب خواهند شد. در مواردی که وزارتخانه یا مؤسسه دولتی پزشک مخصوص در اختیار نداشته باشد از وزارت بهداری استمداد می‌کند و در اینصورت وزارت بهداری مکلف است از پزشکانی که در خدمت دارد برای شرکت در کمیسیون مأمور نماید.
ماده ۲۸ (منسوخه ۱۳۶۸/۰۹/۰۵)
وزارتخانه‌ها و مؤسسات دولتی می‌توانند در هر یک از نقاط خارج از مرکز که لازم بدانند اقدام به تشکیل کمیسیون پزشکی بنمایند. تکلیف وزارت بهداری در نقاط مزبور بعهده بهداری محل خواهد بود.
ماده ۲۴ (اصلاحی ۱۳۶۸/۰۹/۰۵)
تشخیص ابتلاء مستخدم به بیماری صعب‌العلاج و تعیین مدت معذوریت وی بعهده کمیسیون پزشکی است. حداکثر مدت این معذوریت در هر نوبت شش ماه است و قابل تمدید خواهد بود.
ماده ۲۵ (اصلاحی ۱۳۶۸/۰۹/۰۵)
در هر مورد که موضوع به کمیسیون پزشکی ارجاع می‌شود نظر کمیسیون که باتفاق یا به اکثریت اتخاذ شود قاطع خواهد بود.
ماده ۲۶ (اصلاحی ۱۳۷۴/۰۶/۱۲)
به بانوان باردار برای هر بار وضع حمل تا سه فرزند، سه ماه معذوریت و برای فرزند چهارم به بعد دو ماه معذوریت و برای وضع حمل دوقلو چهار ماه و برای وضع حمل دوقلو به بالا یک سال معذوریت با استفاده از حقوق و فوق‌العاده‌های مربوط داده می‌شود. معذوریت وضع حمل جزو مرخصی استعلاجی محسوب می‌شود و تشخیص تاریخ شروع آن بر عهده پزشک معالج است.
ماده ۲۷ (اصلاحی ۱۳۷۵/۰۳/۱۶)
به مستخدمی که از مرخصی استعلاجی استفاده می‌نماید تا چهار ماه و در صورتی که به علت ابتلا به بیماری صعب‌العلاج یا زایمان فرزندان توامان (وفق مفاد ماده (۲۶) اصلاحی آیین‌نامه مرخصی‌ها) مرخصی استعلاجی وی بیش از چهار ماه باشد، تا حداکثر یک سال حقوق و فوق‌العاده‌های مربوط و مورد بیماریهای صعب‌العلاج در مدت زاید بر یک سال تا هنگامی که مشمول ماده (۷۹) قانون استخدام کشوری قرار نگرفته است فقط حقوق پرداخت می‌گردد.
ماده ۲۸ (اصلاحی ۱۳۶۸/۰۹/۰۵)
حقوق و فوق‌العاده‌های مستخدمینی که در خارج از کشور به حالت اشتغال با مأموریت خدمت می‌کنند در مدت مرخصی استعلاجی تا دو ماه به ارز و در مدت زائد بر آن با رعایت ماده ۳۲ بریال پرداخت خواهد شد.
ماده ۲۹ (اصلاحی ۱۳۶۸/۰۹/۰۵)
گواهینامه‌ای که در مورد بیماری مستخدم در خارج از کشور صادر شده، باید از حیث صحت صدور بتصدیق سفارتخانه یا کنسولگری ایران در محل برسد. هرگاه مفاد چنین گواهینامه‌ای مورد تردید پزشک معتمد قرار گیرد موضوع در کمیسیون پزشکی برای اظهار نظر قطعی مطرح می‌شود.
ماده ۳۰ (اصلاحی ۱۳۶۸/۰۹/۰۵)
مرخصی استعلاجی مستخدم در صورتیکه بیماری او ادامه یابد با رعایت مقررات این فصل قابل تمدید است.
ماده ۳۱ (اصلاحی ۱۳۷۵/۰۳/۱۶)
جز مستخدمان موضوع ماده (۲۶) این آیین‌نامه حفظ پست ثابت سازمانی مستخدمی که از مرخصی استعلاجی استفاده می‌کند بیش از چهار ماه الزامی نیست.
فصل سوم مرخصی بدون حقوق
ماده ۳۲ (اصلاحی ۱۳۶۸/۰۹/۰۵)
استفاده از مرخصی بدون حقوق موقوف به اختتام دوره آزمایشی است و فقط در موارد زیر ممکن خواهد بود:
- مستخدم استحقاق مرخصی نداشته باشد و احتیاجش به استفاده از مرخصی مسلم شود.
- مستخدم قصد ادامه تحصیل داشته باشد و مدارک لازم را ارائه نماید.
- مستخدم ناگزیر باشد به اتفاق همسرش به خارج از محل خدمت خود مسافرت کند.
- مستخدم پس از استفاده از چهار ماه مرخصی استعلاجی سالانه به سبب ادامه همان بیماری یا ابتلاء به بیماری دیگر قادر بخدمت نباشد و بیماری او هم صعب‌العلاج تشخیص نشود.
تبصره (اصلاحی ۱۳۶۸/۰۹/۰۵): اعطای مرخصی بدون حقوق به مستخدمین آزمایشی که در طول خدمت آزمایشی با ارائه مدارک و به تشخیص مؤسسه متبوع خود نیاز به استفاده از مرخصی بدون حقوق داشته باشند حداکثر تا دو ماه متوالی با رعایت سایر مقررات این فصل امکان‌پذیر خواهد بود.
ماده ۳۳ (اصلاحی ۱۳۶۸/۰۹/۰۵)
مستخدم باید تقاضانامه استفاده از مرخصی بدون حقوق را با ذکر علت و مدت آن توسط رئیس اداره خود به وزارتخانه یا مؤسسه دولتی متبوع ارسال نماید. وزارتخانه یا مؤسسه دولتی تصمیم لازم را در این باره اتخاذ و در صورت موافقت حکم مرخصی بدون استفاده از حقوق را با رعایت تبصره ۲ ماده ۴۹ قانون استخدام کشوری صادر خواهد کرد.
فصل چهارم مقررات مختلفه
ماده ۳۴ (اصلاحی ۱۳۶۸/۰۹/۰۵)
در احتساب مرخصی روز و ماه و سال مطابق تقویم رسمی کشوری است و در مرخصی روزانه ماه سی روز حساب می‌شود.
ماده ۳۵ (اصلاحی ۱۳۶۸/۰۹/۰۵)
روزهای تعطیل که طی مدت مرخصی واقع است جزء مدت مرخصی محسوب می‌شود.
ماده ۳۶ (اصلاحی ۱۳۶۸/۰۹/۰۵)
پرداخت حقوق و فوق‌العاده‌های مدت مرخصی قبل از صدور حکم مرخصی ممنوع است.
تبصره ۱ (اصلاحی ۱۳۷۵/۰۳/۱۶): فوق‌العاده‌هائی که در ایام مرخصی استعلاجی که از چهار ماه در یکسال تجاوز نکند و همچنین در ایام مرخصی استحقاقی حسب مورد قابل پرداخت است بشرح زیر است:
- فوق‌العاده شغل موضوع ماده ۳۸ قانون استخدام کشوری ضمن رعایت مقررات مربوط.
- فوق‌العاده‌های موضوع بندهای ب، پ، ت، ج، چ، ح، خ و د ماده ۳۹ قانون استخدام کشوری. مستخدمان موضوع ماده (۲۶) مشمول محدودیت چهار ماه موضوع این تبصره نمی‌باشند.
ماده ۳۷ (اصلاحی ۱۳۶۸/۰۹/۰۵)
عدم حضور مستخدم در پست خود که مدت آن از سه روز تجاوز ننماید و مستند به عللی از قبیل آنچه که ذیلا درج می‌شود باشد، موجه شناخته خواهد شد.
- بیماری او.
- صدمات ناشی از حوادث که به او یا پدر یا مادر یا همسر یا فرزندان او وارد آمده باشد.
- بیماری شدید پدر یا مادر یا همسر یا فرزندان.
- فوت خویشاوندان تا درجه ۲ از طبقه ۲.
- دارا شدن فرزند.
- ازدواج او و فرزندانش.
تشخیص صحت و سقم جهات ادعائی مستخدم بعهده رئیس اداره است. در صورتیکه صحت ادعا تصدیق شود غیبت مستخدم برحسب علت جزو مرخصی استحقاقی یا استعلاجی وی محسوب و حکم لازم در این مورد صادر خواهد شد.
ماده ۳۸ (اصلاحی ۱۳۶۸/۰۹/۰۵)
هرگونه تغییری در این آئین‌نامه منوط به پیشنهاد سازمان امور اداری و استخدامی کشور و تصویب هیئت وزیران خواهد بود.
ماده ۳۹ (اصلاحی ۱۳۶۸/۰۹/۰۵)
از تاریخ تصویب این آئین‌نامه مقررات قبلی راجع به مرخصی مستخدمین رسمی مشمول قانون استخدام کشوری ملغی است.
منبع : سایت حسابداری بیمارستان
کانال تلگرام @hospitalaccounting