ثبت حسابداری ذخیره پاداش پایان خدمت و مرخصی استفاده‌نشده در دانشگاه‌های علوم پزشکی
با گذشت هر سال از خدمت کارکنان، برای بیمارستان یک تعهد قطعی بابت پاداش پایان خدمت و مرخصی ذخیره‌شده ایجاد می‌شود؛ هرچند پرداخت آن سال‌ها بعد، هنگام بازنشستگی یا بازخرید، انجام شود. به همین دلیل این تعهدات در پایان هر سال مالی برآورد و به عنوان ذخیره در حساب‌ها ثبت می‌شوند.
نحوه محاسبه
- ذخیره مزایای پایان خدمت: بر اساس یک ماه آخرین حقوق و مزایای مستمر برای هر سال خدمت کارکنان محاسبه می‌شود. در پایان هر سال، ذخیره لازم بر اساس آخرین حقوق محاسبه و تفاوت آن با مانده موجود به عنوان هزینه ثبت می‌شود.
- ذخیره مرخصی استفاده‌نشده: در پایان هر دوره بر اساس مرخصی ذخیره‌شده کارکنان مجددا محاسبه و مانده قبلی بر حسب میزان استفاده کارکنان از مرخصی تعدیل می‌شود.
طبق آیین‌نامه اداری و استخدامی کارمندان غیرهیأت‌علمی، کارمندان رسمی و پیمانی سالی سی روز مرخصی استحقاقی دارند و حداکثر نیمی از آن قابل ذخیره است (ماده ۷۱). برای اعضای هیأت علمی، پاداش بازنشستگی به ازای هر سال خدمت معادل یک ماه آخرین حقوق و مزایای مشمول کسور (حداکثر سی سال) به اضافه وجوه مرخصی ذخیره‌شده است (ماده ۷۹ آیین‌نامه اداری و استخدامی اعضای هیأت علمی) و نرخ بازخرید هر روز مرخصی، یک سی‌ام حقوق و مزایای آخرین حکم است. شرایط پرداخت پاداش در قانون پرداخت پاداش پایان خدمت آمده است.
ثبت ۱: شناسایی ذخیره در پایان سال
| حساب | بدهکار | بستانکار |
|---|---|---|
| هزینه مزایای پایان خدمت کارکنان | ** | |
| ذخیره مزایای پایان خدمت کارکنان | ** | |
| هزینه مرخصی استفاده نشده کارکنان | ** | |
| ذخیره مرخصی استفاده نشده کارکنان | ** |
برای هزینه‌هایی که در مقابل ذخایر شناسایی می‌شوند تأمین اعتبار انجام نمی‌شود. ذخیره مرخصی استفاده‌نشده در صورت وضعیت مالی جزو بدهی‌های غیرجاری گزارش می‌شود. ذخیره‌ای که در سال‌های قبل شناسایی نشده، در مقابل حساب تعدیلات سنواتی ثبت می‌شود.
ثبت ۲: پرداخت پاداش پایان خدمت یا مرخصی
هنگام پرداخت به کارمند بازنشسته یا بازخریدشده، ذخیره کاهش می‌یابد و اعتبار آن تأمین و مصرف می‌شود:
| حساب | بدهکار | بستانکار |
|---|---|---|
| ذخیره مزایای پایان خدمت / ذخیره مرخصی استفاده نشده | ** | |
| بانک پرداخت هزینه / بانک پرداخت اختصاصی | ** | |
| اعتبار هزینه تامین شده | ** | |
| اعتبار هزینه تخصیص یافته / اعتبار هزینه ابلاغی | ** | |
| اعتبار هزینه مصرف شده | ** | |
| اعتبار هزینه تامین شده | ** |
بازخرید مرخصی ذخیره‌شده در طول خدمت، با درخواست کارمند، در هر دوره ده‌ساله فقط یک‌بار، در صورت وجود اعتبار و پس از تصویب هیأت رئیسه مجاز است و مرخصی بازخریدشده باید از مجموع ذخیره مرخصی کارمند کسر شود (ماده ۷۳). مقررات بیشتر در ذخیره مرخصی و مقررات مرخصی کارکنان آمده است.
مثال با حکم واقعی
آقای جعفری، کارمند رسمی بیمارستان «الف»، با ۲۱ سال سابقه بازنشسته می‌شود و ۲۳۸ روز مرخصی ذخیره‌شده دارد. آخرین حکم کارگزینی او:
| قلم حکم | مبلغ (ریال) | پاداش پایان خدمت |
|---|---|---|
| حق شغل | ۶۴٬۶۷۲٬۲۰۰ | مشمول |
| حق شاغل | ۳۵٬۰۲۰٬۳۴۴ | مشمول |
| تفاوت تطبیق | ۶۸۷٬۶۰۰ | غیرمشمول |
| تفاوت بند (ی) تبصره (۱۲) بودجه ۱۳۹۸ | ۷۶۲٬۰۰۰ | مشمول |
| تفاوت جز (۱) بند (الف) تبصره (۱۲) بودجه ۱۳۹۷ | ۲٬۴۰۴٬۸۷۲ | مشمول |
| فوق‌العاده شغل | ۱۵٬۶۴۶٬۵۰۰ | مشمول |
| فوق‌العاده مناطق کمتر توسعه‌یافته | ۱۵٬۴۲۸٬۹۱۲ | غیرمشمول |
| فوق‌العاده بدی آب و هوا | ۵٬۱۴۲٬۹۷۱ | غیرمشمول |
| کمک‌هزینه عائله‌مندی | ۲۵٬۲۰۸٬۲۵۰ | در جدول مشمولیت نیامده (منظور نشده) |
| کمک‌هزینه اولاد | ۶۱٬۸۹۷٬۵۵۴ | غیرمشمول |
| سایر | ۸۲٬۳۹۰ | غیرمشمول |
| فوق‌العاده ویژه | ۷۹٬۹۹۱٬۴۹۴ | مشمول |
| فوق‌العاده خاص | ۳۰٬۵۹۷٬۶۰۰ | در جدول مشمولیت نیامده (منظور نشده) |
| فوق‌العاده جذب هیأت امنا | ۴۱٬۴۷۷٬۰۷۱ | مشمول |
| ترمیم حقوق | ۲۰٬۸۶۲٬۰۰۰ | مشمول |
| جمع حکم | ۳۹۹٬۸۸۱٬۷۵۸ | |
| جمع اقلام مشمول | ۲۶۰٬۸۳۶٬۴۸۱ |
- پاداش پایان خدمت = یک ماه اقلام مشمول × سنوات = ۲۶۰٬۸۳۶٬۴۸۱ × ۲۱ = ۵٬۴۷۷٬۵۶۶٬۱۰۱ ریال. سقف سنوات ۳۰ سال است و آقای جعفری با ۲۱ سال زیر سقف قرار دارد.
- وجوه مرخصی ذخیره‌شده = (جمع حکم ÷ ۳۰) × روزهای ذخیره = ۱۳٬۳۲۹٬۳۹۲ × ۲۳۸ = ۳٬۱۷۲٬۳۹۵٬۲۹۶ ریال. در مرخصی، تمام اقلام حکم ملاک است.
اقلام مشمول و غیرمشمول در نحوه محاسبه پاداش پایان خدمت پرسنل علوم پزشکی و محاسبه مرخصی در محاسبه بازخرید مرخصی پایان خدمت آمده است؛ حکم و فیش را هم می‌توانید در صفحه محاسبه احکام و فیش حقوقی پرسنل علوم پزشکی محاسبه کنید.
شناسایی ذخیره در پایان سال قبل از بازنشستگی: اگر ذخیره پاداش او در پایان سال قبل بر اساس ۲۰ سال و همین حکم (۲۶۰٬۸۳۶٬۴۸۱ × ۲۰ = ۵٬۲۱۶٬۷۲۹٬۶۲۰ ریال) ثبت شده باشد، با اضافه شدن یک سال خدمت، ۲۶۰٬۸۳۶٬۴۸۱ ریال به ذخیره اضافه می‌شود. اگر حکم نسبت به سال قبل افزایش یافته باشد، کل سنوات با حکم جدید دوباره ارزش‌گذاری و تفاوت آن ثبت می‌شود.
| حساب | بدهکار | بستانکار |
|---|---|---|
| هزینه مزایای پایان خدمت کارکنان | ۲۶۰٬۸۳۶٬۴۸۱ | |
| ذخیره مزایای پایان خدمت کارکنان | ۲۶۰٬۸۳۶٬۴۸۱ |
پرداخت هنگام بازنشستگی (ارقام به ریال):
| حساب | بدهکار | بستانکار |
|---|---|---|
| ذخیره مزایای پایان خدمت کارکنان | ۵٬۴۷۷٬۵۶۶٬۱۰۱ | |
| ذخیره مرخصی استفاده نشده کارکنان | ۳٬۱۷۲٬۳۹۵٬۲۹۶ | |
| بانک پرداخت هزینه | ۸٬۶۴۹٬۹۶۱٬۳۹۷ | |
| اعتبار هزینه تامین شده | ۸٬۶۴۹٬۹۶۱٬۳۹۷ | |
| اعتبار هزینه تخصیص یافته | ۸٬۶۴۹٬۹۶۱٬۳۹۷ | |
| اعتبار هزینه مصرف شده | ۸٬۶۴۹٬۹۶۱٬۳۹۷ | |
| اعتبار هزینه تامین شده | ۸٬۶۴۹٬۹۶۱٬۳۹۷ |
مجموع دریافتی پایان خدمت آقای جعفری ۸٬۶۴۹٬۹۶۱٬۳۹۷ ریال است. طبق ماده ۹۱ قانون مالیات‌های مستقیم، وجه مرخصی استفاده‌نشده پس از بازنشستگی از مالیات معاف است.
منبع : سایت حسابداری بیمارستان
کانال تلگرام @hospitalaccounting