ثبت‌های حسابداری عملیات جاری در نظام حسابداری بخش عمومی ۱۴۰۵؛ آموزش قدم‌به‌قدم از ابلاغ بودجه تا بستن حساب‌ها
این مطلب بازنویسی آموزشی فصل دوم «حسابداری عملیات جاری» از «نظام حسابداری بخش عمومی (نسخه سال ۱۴۰۵)» است. ثبت‌ها به ترتیب کتاب آمده‌اند؛ هر ثبت یک جمله توضیح ساده، طرف بدهکار و بستانکار، و نکته‌های خود کتاب را دارد.
اول تصویر کلی را ببینیم
عملیات جاری یعنی هر خرجی که دارایی سرمایه‌ای نمی‌سازد: حقوق، خرید کالا و خدمات مصرفی، اجاره و ... . در دستگاه دولتی هر رویداد دو بار دیده می‌شود:
- حساب‌های مالی (بانک، هزینه، بدهی، موجودی): واقعیت اقتصادی را نشان می‌دهند؛
- حساب‌های بودجه‌ای (طبقه ۹): نشان می‌دهند از سقف اعتبار چقدر ابلاغ، تخصیص، تأمین و مصرف شده است.
پس در بیشتر ثبت‌های زیر، کنار ثبت مالی یک ثبت بودجه‌ای هم هست؛ مثلا با هر پرداخت قطعی، «اعتبار هزینه مصرف شده» بدهکار و «اعتبار هزینه تأمین شده» بستانکار می‌شود. تعریف‌های پایه را در کلیات نظام حسابداری بخش عمومی و فهرست کامل حساب‌ها را در فهرست حساب‌ها ببینید.
چند نکته درباره حساب‌های این فصل (از کتاب)
۱- عنوان ردیف در سطح حساب‌های تفصیلی شامل ردیف‌های متفرقه و ردیف‌های تملک دارایی‌های مالی است.
۲- حساب‌های بودجه‌ای با پسوند "انتقالی"، مربوط به حساب‌های سنواتی (پرداخت‌های غیرقطعی سالهای قبل) و وجوه مصرف نشده انتقالی از سالهای قبل (برای واحدهای دارای مجوز قانونی انتقال) است.
۳- آن بخش از منابعی که در بودجه واحد گزارشگر منظور نگردیده باشد، به عنوان سایر منابع در نظر گرفته می‌شود. از جمله هدایا و کمک های بلاعوض، تنخواه‌گردان دریافتی از سایر واحدها، درآمد خانه‌های سازمانی و ... .
۴- تعیین سطح تفصیلی "واحد مجری" صرفا برای موجودی‌هایی که از محل اعتبار هزینه تحصیل و در فعالیت واحد گزارشگر مصرف می‌شود، الزامی است. ۵- حساب ذخیره کاهش ارزش موجودی‌ها به عنوان کاهنده حساب موجودی‌ها محسوب می‌شود.
۶- موضوع بدهی شامل تحویل کالا بدون قرارداد، تحویل کالا با قرارداد، انجام خدمت (پیمانکاران) بدون قرارداد، انجام خدمت (پیمانکاران) با قرارداد طرح تملک دارایی‌های سرمایه‌ای، انجام خدمت (پیمانکاران) با قرارداد برای غیر طرح های تملک دارایی‌های سرمایه‌ای، انجام خدمت مشاوره‌ای بدون قرارداد، انجام خدمات مشاوره‌ای با قرارداد - طرح تملک دارایی‌های سرمایه‌ای، انجام خدمات مشاوره‌ای با قرارداد برای غیر طرح‌های تملک دارایی‌های سرمایه‌ای، انجام خدمت کارکنان دولت، احکام صادره از مراجع ذیصلاح، پیوستن به قراردادهای بینالمللی، عضویت در سازمان‌های بینالمللی و سایر بدهی‌ها می‌باشد.
۷- موضوع تعدیلات سنواتی شامل اصلاح اشتباهات و تغییر در رویه‌های حسابداری می‌باشد.
۸- حساب تخفیفات و بخشودگی به عنوان کاهنده حساب درآمدهای واحد محسوب می‌شود.
۹- در صورتی که مخارجی از محل اعتبار تملک دارایی‌های سرمایه‌ای انجام شود و قابل انتساب به بهای تمام شده یک قلم دارایی نباشد، واحد گزارشگر باید این مخارج را به عنوان هزینه شناسایی و مشخصات اعتبار را در سطح تفصیلی "طرح" انتخاب نماید. در این حالت، نبایستی سطوح تفصیلی "مرکز فعالیت"، "واحد مجری" و "خروجی" حساب هزینه تکمیل شود.
مرحله ۱: بودجه و اعتبار — از ابلاغ تا تخصیص
قبل از هر خرجی، باید بدانیم «چقدر می‌توانیم خرج کنیم». حساب‌های بودجه‌ای (طبقه ۹) این مسیر را قدم‌به‌قدم دنبال می‌کنند: ابلاغ بودجه ← تخصیص اعتبار ← تأمین اعتبار (تعهد) ← مصرف. هیچ‌کدام از این ثبت‌ها پول جابه‌جا نمی‌کند؛ فقط سقف‌ها و کنترل‌ها را نگه می‌دارند.
ثبت ۱: به هنگام ابلاغ بودجه (عمومی / اختصاصی) یا تبادل موافقتنامه
بودجه ابلاغ شد؛ سقف اعتبار هزینه در دفاتر باز می‌شود.
بدهکار: اعتبار هزینه
بستانکار: بودجه اعتبار هزینه
ثبت ۲: در صورت دریافت تنخواه‌گردان حسابداری از خزانه (شامل اعتبار بانکی)
خزانه قبل از تخصیص، تنخواه‌گردان حسابداری داده؛ پول آمده ولی هنوز «پیش‌دریافت» است.
بدهکار: بانک پرداخت هزینه
بستانکار: پیش دریافت اعتبار هزینه
ثبت ۳: در صورت پرداخت از محل تنخواه‌گردان حسابداری، ثبت ذیل قبل از آن پرداخت اعمال می‌شود.
اگر از تنخواه حسابداری خرج کنیم، قبلش اعتبار تأمین‌شده و کنترل آن ثبت می‌شود.
بدهکار: اعتبار هزینه تامین شده
بستانکار: کنترل اعتبار هزینه
نکته‌های کتاب: بدیهی است مشابه با پرداخت‌های انجام شده از محل اعتبارات بودجه‌ای،به هنگام پرداخت از محل تنخواه‌گردان حسابداری نیز باید علاوه بر ثبت‌های مالی حسب مورد حساب‌های بودجه‌ای مربوط (اعتبار هزینه مصرف شده و اعتبار هزینه بابت پرداخت‌های غیرقطعی) ثبت شود.
ثبت ۴: به هنگام تخصیص اعتبار
سازمان برنامه اعتبار را تخصیص داد؛ بخشی از بودجه «قابل خرج» می‌شود.
بدهکار: اعتبار هزینه تخصیص یافته
بستانکار: اعتبار هزینه
مرحله ۲: دریافت پول از خزانه و سایر منابع
حالا پول واقعی وارد حساب بانکی می‌شود: از اعتبار هزینه عمومی، اعتبار اختصاصی، هدایا و کمکها، تنخواه‌گردان سایر واحدها یا سایر منابع. اینجا حساب‌های مالی (بانک، دریافتی‌ها) و حساب‌های بودجه‌ای با هم حرکت می‌کنند.
ثبت ۵: در صورت دریافت وجه نقد (شامل اعتبار بانکی) و تسویه و پا به پایی تنخواه‌گردان حسابداری با اعتبار تخصیص یافته
پول واقعی از محل اعتبار تخصیص‌یافته رسید و تنخواه حسابداری با آن پایاپای شد.
بدهکار: کنترل اعتبار هزینه، پیش دریافت اعتبار هزینه، بانک پرداخت هزینه
بستانکار: اعتبار هزینه تخصیص یافته، دریافتی بابت عملیات جاری
نکته‌های کتاب: در صورتی که یک حساب بانکی بر اساس قوانین و مقررات مربوط مسدود شود و تا پایان دوره گزارشگری رفع نگردد،ضروری است حساب مذکور در طبقه‌بندی سایر دارایی‌ها گزارش شود. شایان ذکر است،در صورتی که بر اساس قوانین و مقررات مربوط واحد گزارشگر وجوهی را بابت اعتبار هزینه تخصیص یافته سال جاری در دوره مالی بعد از خزانه دریافت نماید،طبق ثبت فوق بایستی نسبت به اعمال حساب آن در پایان سال جاری اقدام نماید.بدیهی است،تفاوت میان مانده حساب "بانک پرداخت هزینه" طبق دفاتر و مانده صورتحساب‌های بانکی تحت عنوان وجوه بین‌راهی در صورت مغایرت بانکی گزارش می‌شود.
ثبت ۶: دریافت وجه نقد (شامل اعتبار بانکی) از محل اعتبار اختصاصی مصوب
پول از محل اعتبار اختصاصی (درآمد اختصاصی) از خزانه رسید.
بدهکار: بانک پرداخت اختصاصی، حساب انتظامی - کنترل دریافتی‌ها بابت اعتبار
بستانکار: مطالبات از خزانه، طرف حساب انتظامی - کنترل دریافتی‌ها بابت اعتبار
نکته‌های کتاب: حساب‌های انتظامی زیر به عنوان حساب موقت محسوب و به منظور کنترل عملکرد دریافتی‌ها از محل بودجه عمومی دولت،به میزان وجوه دریافتی از محل اعتبار اختصاصی مصوب نگهداری می‌شود. طرف حساب انتظامی -کنترل دریافتی‌ها بابت اعتبار شایان ذکر است،در صورتیکه بر اساس قوانین و مقررات مربوط واحد گزارشگر وجوهی را از محل اعتبار اختصاصی سال جاری در دوره مالی بعد از خزانه دریافت نماید،طبق ثبت فوق بایستی نسبت به اعمال حساب آن در پایان سال جاری اقدام نماید.بدیهی است،تفاوت میان مانده حساب "بانک پرداخت اختصاصی" طبق دفاتر و مانده صورتحساب‌های بانکی تحت عنوان وجوه بین‌راهی در صورت مغایرت بانکی گزارش می‌شود.
ثبت ۷: به هنگام دریافت هدایا و کمک های نقدی یا محتمل شدن ورود جریان منافع اقت صادی یا توان خدمت رسانی آتی، در
هدیه یا کمک بدون شرط رسید؛ مستقیما درآمد (هدایا و کمکها) است.
بدهکار: بانک وجوه سایر منابع، حساب‌ها و اسناد دریافتنی، موجودی‌ها به تفکیک طبقه بندی شیوه نامه دارایی‌ها
بستانکار: هدایا و کمک ها
نکته‌های کتاب: صورتی که نحوه مصرف وجوه توسط واگذارنده تعیین نشده باشد،ثبت زیر در دفاتر اعمال می‌گردد. هنگامی که واحد گزارشگر در نتیجه عملیات غیرمبادله‌ای،دارایی شناسایی می‌کند،معادل مبلغ دارایی اندازه‌گیری شده درآمد شناسایی می‌کند،مگر اینکه ملزم به شناسایی یک بدهی نیز باشد.در این صورت درآمد معادل افزایش در خالص دارایی‌ها شناسایی می‌شود.هنگامی که بدهی با ایفای تعهدات کاهش می‌یابد،مبلغ کاهش در بدهی به عنوان درآمد،شناسایی می‌شود. ممکن است موجودی‌ها از طریق عملیات غیرمبادله‌ای تحصیل شود.برای مثال ممکن است در زمان وقوع بلایای طبیعی،یک سازمان بینالمللی مقداری ملزومات پزشکی را در اختیار یک بیمارستان دولتی قرار دهد.در چنین شرایطی بهای تمام شده موجودی‌های مذکور برابر با ارزش منصفانه آن در تاریخ تحصیل است. چنانچه به موجب قوانین و مقررات مربوط،واگذارکننده و دریافتکننده هدایا و کمک ها واحد گزارشگر محسوب شوند،در ثبت فوق واحد دریافتکننده حساب "درآمدها -انتقالات" را بستانکار می‌نماید.شایان ذکر است،واحد واگذارکننده نیز بایستی دارایی موردنظر را در مقابل حساب "هزینه‌ها -انتقالات" از دفاتر خود خارج کند.
ثبت ۸: به هنگام دریافت اعلامیه بانکی در خصوص واریز وجوه تنخواه‌گردان پرداخت (دریافتی از ذیحسابی سایر واحد ها) به
واحد دیگری به ما تنخواه داده؛ این پول مال ما نیست و بدهی است.
بدهکار: بانک وجوه سایر منابع
بستانکار: حساب‌ها و اسناد پرداختنی
نکته‌های کتاب: حساب مربوط،واحد دریافت کننده تنخواه‌گردان پرداخت (عاملین ذیحساب) باید وجوه مذکور را به عنوان بدهی شناسایی نماید. معادل وجوه دریافت شده از محل تنخواه‌گردان پرداختی سایر واحدهای گزارشگر بایستی تحت عنوان حساب‌ها و اسناد پرداختنی شناسایی شود.لازم به ذکر است رویدادهای مالی مربوط به پرداخت از محل وجوه تنخواه‌گردان پرداخت مشابه سایر پرداختها،بدون ثبت حساب‌های بودجه‌ای،شناسایی می‌گردد.
ثبت ۹: به هنگام دریافت اعلامیه بانکی در خصوص واریز وجوه حاصل از هدایای نقدی و سایر وجوه انتقالی مشروط که تحت عنوان
هدیه مشروط رسید؛ تا شرط محقق نشده، بدهی است نه درآمد.
بدهکار: بانک وجوه سایر منابع
بستانکار: حساب‌ها و اسناد پرداختنی
نکته‌های کتاب: سایر منابع واگذار شده و شرایط مصرف آن توسط واگذار کننده وجه نقد تعیین شده است،واحد گزارشگر ملزم به مصرف وجوه مذکور طبق شرایط مشخص شده بوده و این وجوه تا زمان تحقق شرایط تحت عنوان حساب‌ها و اسناد پرداختنی حاصل از عملیات غیرمبادله‌ای شناسایی می‌شود.
ثبت ۱۰: زمانی که هدایای نقدی محدود شده برای هدف خاص مطابق با شرایط از پیش تعیین شده به مصرف برسند، ثبت ذیل در
شرط هدیه محقق شد؛ بدهی به درآمد تبدیل می‌شود.
بدهکار: حساب‌ها و اسناد پرداختنی
بستانکار: هدایا و کمک ها
نکته‌های کتاب: لازم به ذکر است،در صورت بخشودگی بدهی‌ها و جرایم واحد گزارشگر توسط اشخاص ذینفع،بایستی حساب بدهی مربوط مشابه با ثبت فوق در مقابل حساب هدایا و کمکها شناسایی گردد.
ثبت ۱۱: در صورتی که مطابق قوانین و مقررات مربوط، بخشی از منابع واحد گزارشگر به عنوان سایر منابع از خزانه تامین و دریافت
منابعی که قانونا از خزانه به عنوان سایر منابع می‌رسد (مثل حق‌الکشف قاچاق).
بدهکار: بانک وجوه سایر منابع
بستانکار: دریافتی از محل سایر منابع
نکته‌های کتاب: وجوه دریافتی از خزانه بابت حق الکشف قاچاق کالا و وجوه دریافتی از خزانه از محل درآمد موضوع تبصره (5)قانون اصلاح قانون تعزیرات حکومتی مصادیقی از سایر منابع دریافتی از خزانه محسوب می‌شوند.
مرحله ۳: ابلاغ اعتبار به واحدهای دیگر
گاهی ستاد (مثلا دانشگاه) بخشی از اعتبار را به واحد دیگری (مثلا بیمارستان تابعه) ابلاغ می‌کند. در این حالت مسئولیت پاسخگویی منابع به واحد گیرنده منتقل می‌شود؛ واحد دهنده «هزینه - انتقالات» و واحد گیرنده «درآمد - انتقالات» ثبت می‌کند.
ثبت ۱۲: به هنگام ابلاغ تمام یا بخشی از اعتبار تخصیص یافته به سایر واحد ها
ستاد بخشی از اعتبار را به واحد دیگر ابلاغ می‌کند (ثبت بودجه‌ای).
بدهکار: حواله اعتبار هزینه
بستانکار: اعتبار هزینه تخصیص یافته، اعتبار هزینه
نکته‌های کتاب: چنانچه بر اساس قوانین و مقررات مربوط واحدی مجاز به ابلاغ اعتبار از محل وجوه انتقالی خود باشد،از حساب‌های بودجه‌ای "انتقالی" مربوط برای ثبت این موضوع استفاده می‌نماید.ضمنا حساب اعتبار هزینه تنها مربوط به ابلاغ اعتبار هزینه از محل منابع اختصاصی می‌باشد.
ثبت ۱۳: انتقال وجوه مربوط به ابلاغ اعتبار (عمومی / اختصاصی) به واحد دریافت کننده اعتبار ابلاغی
واحد ابلاغدهنده پول ابلاغی را منتقل می‌کند.
بدهکار: هزینه‌ها - انتقالات
بستانکار: بانک پرداخت هزینه، بانک پرداخت اختصاصی
نکته‌های کتاب: واحد گزارشگر ابلاغ دهنده اعتبار،سهم هریک از واحدهای دریافت کننده اعتبار ابلاغی را بر اساس موافقتنامه متبادله،به حساب بانک پرداخت مربوط آن ها منتقل و مراتب را به ذیحسابی دستگاه اجرایی دریافت کننده اعتبار و دیوان محاسبات کشور اعلام می‌نماید. چنانچه ب ر اساس قوانین و مقررات مربوط،برخی از واحدهای گزارشگر مجاز به ابلاغ وجوه سایر منابع خود به سایر واحدها باشند،در ثبت فوق حساب "بانک وجوه سایر منابع" بستانکار می‌شود.بدیهی است در این حالت اعمال ثبت‌های بودجه‌ای مربوط به ابلاغ اعتبار موضوعیت ندارد.
ثبت ۱۴: به هنگام دریافت اعلامیه ابلاغ اعتبار و واریز وجوه ابلاغی (عمومی/ اختصاصی)
واحد گیرنده، اعتبار و پول ابلاغی را دریافت و ثبت می‌کند.
بدهکار: اعتبار هزینه ابلاغی، بانک پرداخت هزینه، بانک پرداخت اختصاصی، حساب انتظامی - کنترل دریافتی‌ها بابت اعتبار
بستانکار: بودجه اعتبار هزینه، درآمدها - انتقالات، طرف حساب انتظامی - کنترل دریافتی‌ها بابت اعتبار
نکته‌های کتاب: حساب‌های انتظامی زیر به عنوان حساب موقت محسوب و به منظور کنترل عملکرد دریافتی‌ها از محل بودجه عمومی دولت،به میزان منابع دریافتی از محل اعتبار ابلاغی نگهداری می‌شود. طرف حساب انتظامی -کنترل دریافتی‌ها بابت اعتبار با ابلاغ اعتبار و حواله،مسئولیت پاسخگویی منابع مربوط از واحد گزارشگر ابلاغدهنده به واحد گزارشگر ابلاغگیرنده انتقال می‌یابد.منابع مربوط به ابلاغ اعتبار بایستی توسط خزانه به حساب بانک پرداخت واحد گزارشگر ابلاغ دهنده واریز و حداکثر تا ده روز قبل از پایان مهلت قانونی مصرف آن به حساب واحد گزارشگر ابلاغگیرنده واریز گردد.واحد گزارشگر دریافتکننده اعتبار ابلاغی،باید در موعد قانونی مقرر، مانده وجوه مصرف نشده اعتبار مذکور را بر اساس مشخصات اعتباری به حساب مربوط نزد خزانه واریز و تاییدیه آن را اخذ نماید.شایان ذکر است،در صورتی که بر اساس قوانین و مقررات مربوط،ابلاغ اعتبار و حواله از محل وجوه انتقالی واحد گزارشگر ابلاغدهنده صورت پذیرد،واحد دریافتکننده اعتبار ابلاغی باید از حساب‌های بودجه‌ای "انتقالی" مربوط در ثبت بودجه‌ای فوق استفاده نماید و حساب انتظامی -کنترل دریافتی‌ها بابت اعتبار و طرف حساب آن را با سطح تفصیلی "سنواتی" اعمال کند. شایان ذکر است،واحد گزارشگر دریافتکننده اعلامیه ابلاغ و وجوه سایر منابع بایستی حساب "بانک وجوه سایر منابع" را در ثبت فوق بدهکار نماید.بدیهی است،در این حالت اعمال حساب‌های بودجه‌ای و حساب‌های انتظامی موضوعیت ندارد.
مرحله ۴: تأمین اعتبار، تنخواه‌گردان و پیش‌پرداخت
قانون می‌گوید تعهد، پرداخت و هزینه باید در حدود ابلاغ و تخصیص باشد. پس قبل از هر پرداخت، «اعتبار هزینه تأمین‌شده» ثبت می‌شود. پرداخت‌هایی که هنوز قطعی نیستند (تنخواه‌گردان، پیش‌پرداخت، علی‌الحساب) در حساب «اعتبار هزینه بابت پرداخت‌های غیرقطعی» نگه داشته می‌شوند تا بعدا با سند قطعی تسویه شوند.
ثبت ۱۵: به هنگام تامین اعتبار (عمومی/ اختصاصی)
قبل از تعهد و پرداخت، اعتبار «تأمین» (رزرو) می‌شود.
بدهکار: اعتبار هزینه تامین شده (از محل اعتبار تخصیص یافته)، اعتبار هزینه تامین شده (از محل اعتبار اختصاصی)، اعتبار هزینه تامین شده (از محل اعتبار ابلاغی)
بستانکار: اعتبار هزینه تخصیص یافته، اعتبار هزینه، اعتبار هزینه ابلاغی
نکته‌های کتاب: طبق بند (د) ماده (28)قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت (،)2تعهد،پرداخت و هزینه باید در حدود ابلاغ و تخصیص اعتبار باشد.لذا حساب اعتبار هزینه تامین شده به منظور کنترل اعتبار هزینه تخصیص یافته،به میزان مبلغ قابل پرداخت ثبت می‌شود.شایان ذکر است؛ در صورت وقوع تعهدات غیرقابل پرداخت در دوره جاری،بایستی حساب هزینه یا موجودی مربوط در مقابل حساب ذخیره مورد نظر شناسایی گردد. لازم به ذکر است،از آنجایی که تامین اعتبار معادل تعهدات قابل پرداخت تا سقف اعتبار تخصیص یافته الزامی می‌باشد،در این نظام حسابداری از تکرار ثبت فوق برای هر رویداد مربوط خودداری شده است.بدیهی است انجام ثبت فوق قبل از هر رویداد مالی مرتبط الزامی می‌باشد.
ثبت ۱۶: در صورت واگذاری تنخواه‌گردان پرداخت به عاملین ذیحساب طبق قوانین و مقررات مربوط
تنخواه‌گردان پرداخت به عامل ذیحساب داده می‌شود؛ پرداخت غیرقطعی است.
بدهکار: تنخواه‌گردان پرداخت بابت عملیات جاری، اعتبار هزینه بابت پرداخت‌های غیرقطعی
بستانکار: بانک پرداخت هزینه، بانک پرداخت اختصاصی، بانک وجوه سایر منابع، اعتبار هزینه تامین شده
نکته‌های کتاب: حساب اعتبار هزینه بابت پرداخت‌های غیرقطعی پس از پرداخت پیش‌پرداخت،علی‌الحساب و تنخواه‌گردان پرداخت شناسایی می‌شود.ضمنا رویدادهای مالی مربوط به سایر منابع واحدها بدون ثبت حساب‌های بودجه‌ای،شناسایی می‌گردد.
ثبت ۱۷: واگذاری پیش‌پرداخت
پیش‌پرداخت به طرف قرارداد، در دو قدم:
ثبت ۱۷-۱: دریافت تضمین در قبال واگذاری پیش‌پرداخت بابت عملیات جاری
اول تضمین طرف قرارداد گرفته و در حساب انتظامی نگه داشته می‌شود.
بدهکار: حساب انتظامی - تضمین‌های دریافتی
بستانکار: طرف حساب انتظامی - تضمین‌های دریافتی
ثبت ۱۷-۲: به هنگام واگذاری پیش‌پرداخت به اشخاص ذینفع با رعایت مقررات و ضوابط قانونی
بعد پیش‌پرداخت پرداخت می‌شود؛ غیرقطعی است تا کار انجام شود.
بدهکار: پیش‌پرداخت بابت عملیات جاری، اعتبار هزینه بابت پرداخت‌های غیرقطعی
بستانکار: بانک پرداخت هزینه، بانک پرداخت اختصاصی، بانک وجوه سایر منابع، اعتبار هزینه تامین شده
مرحله ۵: شناسایی هزینه و موجودی
در مبنای تعهدی، هزینه وقتی کالا یا خدمت را گرفتیم ثبت می‌شود، نه وقتی پول دادیم. کالای انبارشدنی ابتدا موجودی است و وقتی مصرف شد به هزینه تبدیل می‌شود.
ثبت ۱۸: شناسایی موجودی‌ها
کالای انبارشدنی تحویل شد؛ موجودی ثبت و بدهی شناسایی می‌شود.
بدهکار: موجودی‌ها به تفکیک طبقه بندی شیوه نامه دارایی‌ها (به میزان پیش‌پرداخت منقضی شده)، اعتبار هزینه مصرف شده (به میزان کاهش تضمین‌های دریافتی)، طرف حساب انتظامی - تضمین‌های دریافتی
بستانکار: پیش‌پرداخت بابت عملیات جاری، حساب‌ها و اسناد پرداختنی، اعتبار هزینه بابت پرداخت‌های غیرقطعی، حساب انتظامی - تضمین‌های دریافتی
نکته‌های کتاب: الف) شناسایی،اندازه‌گیری و گزارشگری موجودی‌ها بر اساس استاندارد حسابداری بخش عمومی شماره (6)با عنوان "موجودی‌ها" انجام می‌شود. ب) در رویداد فوق تامین اعتبار باید در حدود اعتبار تخصیص یافته و به میزان تعهدات ایجاد شده پس از کسر مواردی که قبال تامین اعتبار گردیده (نظیر مبلغ منقضی شده پیش‌پرداخت) ثبت شود. پ) در صورت منقضی شدن پیش‌پرداخت سالهای قبل،حساب اعتبار هزینه انتقالی مصرف شده با سطح تفصیلی سنواتی بدهکار و حساب اعتبار هزینه انتقالی بابت پرداخت‌های غیرقطعی با سطح تفصیلی سنواتی بستانکار می‌گردد. ت) مبلغ موجودی‌ها معادل ناخالص تعهدات ایجاد شده به علاوه مبلغ مالیات و عوارض ارزش افزوده می‌باشد. ث) موجودی‌ها به تفکیک شیوهنامه دارایی‌ها طبقه‌بندی و گزارش می‌شوند. ج) چنانچه موجودی‌ها در فعالیت واحد گزارشگر مصرف شود،معادل مبلغ دفتری موجودی مصرف شده،حساب هزینه مربوط در مقابل حساب موجودی موردنظر شناسایی می‌شود.بهعالوه مبلغ دفتری موجودی‌های فروخته،معاوضه یا توزیع شده باید در دورهای که درآمد مربوط شناسایی می‌گردد،به عنوان هزینه شن اسایی شود و اگر درآمدی وجود نداشته باشد،هزینه باید هنگام توزیع کالا یا ارایه خدمات شناسایی گردد.شایان ذکر است،واحد گزارشگر ارائه کننده خدمات،هنگامی موجودی‌ها را به عنوان هزینه شناسایی می‌کند که خدمات،ارائه یا صورتحساب صادر شده باشد. چ) موجودی امانی جزء موجودی امانت گیرنده نمی‌باشد و نحوه حسابداری آن در بخش موارد خاص ارایه شده است.
ثبت ۱۹: شناسایی هزینه‌ها
کالا یا خدمت مصرفی گرفته شد؛ هزینه ثبت و بدهی شناسایی می‌شود.
بدهکار: هزینه‌ها به تفکیک طبقه بندی اقتصادی دولت (به میزان پیش‌پرداخت منقضی شده)، اعتبار هزینه مصرف شده (به میزان کاهش تضمین‌های دریافتی)، طرف حساب انتظامی - تضمین‌های دریافتی
بستانکار: پیش‌پرداخت بابت عملیات جاری، حساب‌ها و اسناد پرداختنی، اعتبار هزینه بابت پرداخت‌های غیرقطعی، حساب انتظامی - تضمین‌های دریافتی
نکته‌های کتاب: الف) در رویداد فوق تامین اعتبار باید در حدود اعتبار تخصیص یافته و به میزان تعهدات ایجاد شده پس از کسر مواردی که قبال تامین اعتبار گردیده (نظیر مبلغ منقضی شده پیش‌پرداخت) ثبت شود. ب) لازم به ذکر است،در صورت منقضی شدن پیش‌پرداخت سالهای قبل،حساب اعتبار هزینه انتقالی مصرف شده با سطح تفصیلی سنواتی بدهکار و حساب اعتبار هزینه انتقالی بابت پرداخت‌های غیرقطعی با سطح تفصیلی سنواتی بستانکار می‌گردد.
مرحله ۶: پرداخت بدهی، کسور قانونی و علی‌الحساب
وقتی بدهی را می‌پردازیم، کسور قانونی (بیمه، مالیات، سپرده حسن انجام کار) کم و خالص پرداخت می‌شود؛ کسور بعدا به سازمان مربوط واریز می‌شود. اگر فقط بخشی از بدهی را علی‌الحساب بدهیم، یک حساب انتظامی آن را کنترل می‌کند تا تسویه نهایی.
ثبت ۲۰: تسویه بدهی‌ها
پرداخت بدهی در دو قدم:
ثبت ۲۰-۱: شناسایی کسور قانونی مربوط و تسویه خالص بدهی‌ها
کسور کم و خالص بدهی پرداخت می‌شود؛ پرداخت قطعی است.
بدهکار: حساب‌ها و اسناد پرداختنی، اعتبار هزینه مصرف شده
بستانکار: بیمه پرداختنی، مالیات پرداختنی، سپرده های پرداختنی، بانک پرداخت هزینه، بانک پرداخت اختصاصی، بانک وجوه سایر منابع، اعتبار هزینه تامین شده
ثبت ۲۰-۲: به هنگام تسویه کسور قانونی مربوط
کسور (بیمه، مالیات) به سازمان مربوط واریز می‌شود.
بدهکار: بیمه پرداختنی، مالیات پرداختنی، اعتبار هزینه مصرف شده
بستانکار: بانک پرداخت هزینه، بانک پرداخت اختصاصی، بانک وجوه سایر منابع، اعتبار هزینه تامین شده
ثبت ۲۱: پرداخت علی‌الحساب
پرداخت بخشی از بدهی به صورت علی‌الحساب:
ثبت ۲۱-۱: در صورت پرداخت بخشی از بدهی‌ها به عنوان علی‌الحساب
بخشی از بدهی پرداخت و با حساب انتظامی کنترل می‌شود.
بدهکار: حساب‌ها و اسناد پرداختن ی، حساب انتظامی - علی‌الحساب بابت عملیات جاری، اعتبار هزینه بابت پرداخت‌های غیرقطعی
بستانکار: بیمه پرداختنی، مالیات پرداختنی، سپرده های پرداختنی، بانک پرداخت هزینه، بانک پرداخت اختصاصی، بانک وجوه سایر منابع، طرف حساب انتظامی - علی‌الحساب بابت عملیات جاری، اعتبار هزینه تامین شده
ثبت ۲۱-۲: به هنگام پرداخت کسور قانونی مرتبط با علی‌الحساب
کسور مربوط به همان علی‌الحساب پرداخت می‌شود.
بدهکار: بیمه پرداختنی، مالیات پرداختنی، اعتبار هزینه بابت پرداخت‌های غیرقطعی
بستانکار: بانک پرداخت هزینه، بانک پرداخت اختصاصی، بانک وجوه سایر منابع، اعتبار هزینه تامین شده
ثبت ۲۲: تسویه علی‌الحساب
تسویه نهایی علی‌الحساب:
ثبت ۲۲-۱: در صورت پرداخت مابقی بدهی‌های مرتبط با علی‌الحساب و تسویه آن
مابقی بدهی پرداخت و علی‌الحساب بسته می‌شود؛ پرداخت قطعی می‌شود.
بدهکار: حساب‌ها و اسناد پرداختنی، طرف حساب انتظامی - علی‌الحساب بابت عملیات جاری، اعتبار هزینه مصرف شده
بستانکار: بیمه پرداختنی، مالیات پرداختنی، سپرده های پرداختنی، بانک پرداخت هزینه، بانک پرداخت اختصاصی، بانک وجوه سایر منابع، حساب انتظامی - علی‌الحساب بابت عملیات جاری، اعتبار هزینه بابت پرداخت‌های غیر قطعی، اعتبار هزینه تامین شده
ثبت ۲۲-۲: پرداخت کسور قانونی مرتبط با تسویه علی‌الحساب
کسور مربوط به تسویه پرداخت می‌شود.
بدهکار: بیمه پرداختنی، مالیات پرداختنی، اعتبار هزینه مصرف شده
بستانکار: بانک پرداخت هزینه، بانک پرداخت اختصاصی، بانک وجوه سایر منابع، اعتبار هزینه تامین شده
مرحله ۷: تسویه تنخواه‌گردان عاملین ذیحساب
عامل ذیحساب با تنخواه خرج می‌کند و اسناد را می‌فرستد. ذیحساب اسناد را دریافت، بررسی و تأیید می‌کند و تنخواه را به هزینه یا موجودی تبدیل می‌کند؛ مانده مصرف‌نشده هم نقدی برگشت داده می‌شود.
ثبت ۲۳: به هنگام دریافت اسناد و مدارک مربوط به استفاده از تنخواه‌گردان پرداخت واگذار شده از عاملین ذیحساب
اسناد خرج تنخواه از عامل ذیحساب رسید؛ فعلا فقط در حساب انتظامی.
بدهکار: حساب انتظامی - اسناد وصولی از عاملین ذیحساب
بستانکار: طرف حساب انتظامی - اسناد وصولی از عاملین ذیحساب
نکته‌های کتاب: حساب انتظامی -اسناد وصولی از عاملین ذیحساب طرف حساب انتظامی -اسناد وصولی از عاملین ذیحساب بدیهی است پس از بررسی و تعیین وضعیت اسناد و مدارک دریافتی مذکور،ثبت فوق تعدیل می‌شود.
ثبت ۲۴: پس از تایید اسناد و مدارک مربوط به استفاده از تنخواه‌گردان پرداخت واگذار شده
اسناد تنخواه تأیید شد؛ تنخواه به هزینه/
بدهکار: هزینه‌ها به تفکیک طبقه بندی اقتصادی دولت، موجودی‌ها به تفکیک طبقه بندی شیوه نامه دارایی‌ها، پیش‌پرداخت بابت عملیات جاری، حساب انتظامی - علی‌الحساب بابت عملیات جاری، حساب انتظامی - تضمین‌های دریافتی (به میزان پرداخت‌های قطعی از محل تنخواه‌گردان پرداخت)، اعتبار هزینه مصرف شده
بستانکار: تنخواه‌گردان پرداخت بابت عملیات جاری، طرف حساب انتظامی - علی‌الحساب بابت عملیات جاری، طرف حساب انتظامی - تضمین‌های دریافتی، اعتبار هزینه بابت پرداخت‌های غیرقطعی
نکته‌های کتاب: طرف حساب انتظامی -علی‌الحساب بابت عملیات جاری به میزان پرداخت‌های قطعی از محل تنخواه‌گردان پرداخت چنانچه پرداختی غیرقطعی به پرداخت(های) غیرقطعی دیگر تغییر یابد،نوع پرداخت غیرقطعی در سطح تفصیلی حساب اعتبار هزینه بابت پرداخت‌های غیرقطعی تعدیل می‌شود. در صورتی که دارایی تحصیل شده از محل تنخواه‌گردان پرداخت ویژگیهای ذاتی دارایی طبق استانداردهای حسابداری بخش عمومی را برای واحد گزارشگر واگذارکننده تنخواه‌گردان پرداخت احراز نکند بلکه دارایی واحد گزارشگر دریافتکننده تنخواه‌گردان پرداخت محسوب شود،در ثبت فوق به جای دارایی‌های مزبور،حساب "هزینه‌ها -انتقالات" بدهکار می‌شود.
ثبت ۲۵: در صورت تایید اسناد و مدارک مربوط به تسویه تنخواه‌گردان واگذار شده به عاملین ذیحساب در موعد قانونی مقرر و
تأیید اسناد تسویه تنخواهی که به عاملین ذیحساب «سایر واحدها» داده شده.
بدهکار: حساب‌ها و اسناد پرداختنی، طرف حساب انتظامی - علی‌الحساب بابت عملیات جاری، طرف حساب انتظامی - تضمین‌های دریافتی
بستانکار: هزینه‌ها به تفکیک طبقه بندی اقتصادی دولت، موجودی‌ها به تفکیک طبقه بندی شیوه نامه دارایی‌ها، پیش‌پرداخت بابت عملیات جاری، بانک وجوه سایر منابع، حساب انتظامی - علی‌الحساب بابت عملیات جاری، حساب انتظامی - تضمین‌های دریافتی
نکته‌های کتاب: انتقال وجوه مصرف نشده تنخواه‌گردان مزبور به حساب ذیحسابی و امور مالی واگذار کننده تنخواه‌گردان پرداخت،ثبت ذیل حسب مورد در دفاتر دریافت کننده تنخواه‌گردان پرداخت (عاملین ذیحساب) انجام می‌شود. طرف حساب انتظامی -علی‌الحساب بابت عملیات جاری الف) مانده وجوه مصرف نشده بابت تنخواه‌گردان پرداخت باید در موعد قانونی مقرر تسویه و به حساب واگذارکننده تنخواه‌گردان واریز شود. ب) در صورت واخواهی اسناد و یا ایجاد کسری ابواب‌جمعی بابت تنخواه‌گردان پرداخت،مسئولیت پاسخگویی و پیگیری آن بر عهده واحد دریافتکننده تنخواه‌گردان می‌باشد.در ضمن واحد واگذار کننده تنخواه‌گردان پرداخت باید پیگیریهای لازم را برای رفع کسری ایجاد شده انجام دهد. پ) عاملین ذیحساب باید در موعد قانونی مقرر نسبت به تسویه تنخواه‌گردان یادشده اقدام و اسناد و مدارک مربوط را برای بررسی به ذیحسابی و امور مالی واحد گزارشگر واگذار کننده تنخواه‌گردان ارسال نمایند.در صورت تایید اسناد و مدراک مربوط و انتقال وجوه مصرف نشده تنخواه‌گردان به حساب ذیحسابی و امور مالی واحد مزبور،ثبت فوق در دفاتر عاملین ذیحساب انجام می‌شود. ت) بر اساس مواد (39)و (40)قانون دیوان محاسبات کشور،محل رسیدگی به اسناد توسط دیوان محاسبات کشور تعیین می‌شود. ث) چنانچه اسناد و مدارک مربوط در استان بررسی شود،تاییدیه دیوان محاسبات استان نیز باید اخذ و ضمیمه این اسناد و مدارک گردد. ج) در صورتی که دارایی تحصیل شده از محل تنخواه‌گردان پرداخت ویژگیهای ذاتی دارایی طبق استانداردهای حسابداری بخش عمومی را برای واحد گزارشگر دریافتکننده تنخواه‌گردان پرداخت احراز کند و دارایی آن واحد محسوب شود،در ثبت فوق به جای دارایی‌های مزبور،حساب "درآمدها -انتقالات" بستانکار می‌شود.
ثبت ۲۶: شناسایی واریز نقدی تنخواه‌گردان پرداخت و پیش‌پرداخت سال جاری
مانده تنخواه یا پیش‌پرداخت سال جاری نقدی برگشت داده شد.
بدهکار: بانک پرداخت هزینه، بانک پرداخت اختصاصی، بانک وجوه سایر منابع، اعتبار هزینه تخصیص یافته، اعتبار هزینه، اعتبار هزینه ابلاغی (به میزان کاهش تضمین‌های دریافتی)، طرف حساب انتظامی - تضمین‌های دریافتی
بستانکار: تنخواه‌گردان پرداخت بابت عملیات جاری، پیش‌پرداخت بابت عملیات جاری، اعتبار هزینه بابت پرداخت‌های غیرقطعی، حساب انتظامی - تضمین‌های دریافتی
نکته‌های کتاب: به میزان واریز نقدی پیش‌پرداخت و تنخواه‌گردان پرداخت از محل اعتبار تخصیص یافته،اعتبار اختصاصی و اعتبار ابلاغی
مرحله ۸: اسناد واخواهی و کسری ابواب‌جمعی
اگر سندی که عامل ذیحساب فرستاده ایراد داشته باشد (واخواهی) یا کسری پیش بیاید، مبلغ به حساب «دریافتنی» از آن شخص منتقل می‌شود تا یا اصلاح شود، یا در سال بعد تعیین تکلیف شود، یا پولش نقدی برگردد.
ثبت ۲۷: در صورت واخواهی اسناد ارایه شده
سند ارائه‌شده ایراد دارد (واخواهی)؛ به دریافتنی از شخص منتقل می‌شود.
بدهکار: حساب‌ها و اسناد دریافتنی - اسناد واخواهی هزینه، اسناد واخواهی بابت اعتبار هزینه
بستانکار: تنخواه‌گردان پرداخت بابت عملیات جاری، اعتبار هزینه بابت پرداخت‌های غیرقطعی
نکته‌های کتاب: حساب‌ها و اسناد دریافتنی -اسناد واخواهی هزینه در برخی موارد ممکن است به علت نقص مدارک یا مغایرت با قوانین و مقررات،مدارک و مستندات مربوط به تسویه تنخواه‌گردان پرداخت قابل قبول نباشد،در این حالت مانده حساب‌های یاد شده به حساب‌ها و اسناد دریافتنی -اسناد واخواهی هزینه منتقل می‌شود.لازم به ذکر است چنانچه اسناد واخواهی فوق مربوط به وجوه انتقالی واحد گزارشگر باشد،حساب اسناد واخواهی بابت اعتبار هزینه انتقالی در مقابل حساب اعتبار هزینه انتقالی بابت پرداخت‌های غیرقطعی ثبت می‌گردد.
ثبت ۲۸: در صورت رفع اسناد واخواهی در سال شناسایی آن
ایراد سند در همان سال رفع شد.
بدهکار: هزینه‌ها به تفکیک طبقه بندی اقتصادی دولت، موجودی‌ها به تفکیک طبقه بندی شیوه نامه دارایی‌ها، پیش‌پرداخت بابت عملیات جاری، اعتبار هزینه مصرف شده، اعتبار هزینه بابت پرداخت‌های غیرقطعی
بستانکار: حساب‌ها و اسناد دریافتنی - اسناد واخواهی هزینه، اسناد واخواهی بابت اعتبار هزینه
نکته‌های کتاب: حساب‌ها و اسناد دریافتنی -اسناد واخواهی هزینه شایان ذکر است،اسناد واخواهی رفع شده در سال بعد (تا پایان آخرین مهلت درنظر گرفته شده برای ارائه صورتحساب دریافت و پرداخت نهایی) که به عنوان رویداد تعدیلی پس از تاریخ گزارشگری مالی محسوب می‌شود نیز مانند ثبت فوق اعمال حساب خواهد شد. مهلت رفع اسناد واخواهی برای ارایه فرمهای عملکرد بودجه‌ای اعتبار هزینه،پایان آخرین زمان درنظر گرفته شده برای ارائه صورتحساب دریافت و پرداخت نهایی اعتبارات هزینه در سال بعد است.بر این اساس،در صورتی که اسناد واخواهی مربوط تا پایان مهلت ذکر شده رفع نگردد،به استناد بند (4)ماده (4)قانون تفریغ بودجه سالهای پس از انقلاب،عملکرد بودجه‌ای ردیف اعتباری مربوط در صورتحساب عملکرد سالانه بودجه کل کشور به عنوان واخواهی محسوب می‌شود.
ثبت ۲۹: در صورت رفع اسناد واخواهی شده در سال بعد (پس از پایان آخرین مهلت درنظر گرفته شده برای ارائه صورت حساب
ایراد سند در سال بعد رفع شد (با تعدیلات سنواتی).
بدهکار: تعدیلات سنواتی، موجودی‌ها به تفکیک طبقه بندی شیوه نامه دارایی‌ها، پیش‌پرداخت بابت عملیات جاری، اعتبار هزینه انتقالی مصرف شده، اعتبار هزینه انتقالی بابت پرداخت‌های غیرقطعی
بستانکار: حساب‌ها و اسناد دریافتنی - اسناد واخواهی هزینه، اسناد واخواهی بابت اعتبار هزینه انتقالی
نکته‌های کتاب: دریافت و پرداخت نهایی تا موعد قانونی تهیه صورتحساب عملکرد بودجه سالانه کل کشور) حساب‌ها و اسناد دریافتنی -اسناد واخواهی هزینه چنانچه پس از پایان آخرین مهلت درنظر گرفته شده برای ارائه صورت حساب دریافت و پرداخت نهایی تا موعد قانونی تهیه صورتحساب عملکرد سالانه بودجه کل کشور،اسناد واخواهی رفع گردد،رویداد مالی یادشده بر اساس ثبت فوق در تاریخ وقوع شناسایی و حساب‌های بودجه‌ای مذکور با سطح تفصیلی سنواتی ثبت می‌شود.به علاوه،ذیحسابی و امور مالی واحد گزارشگر باید اصلاحیه فرمهای عملکرد بودجه‌ای اعتبارات هزینه سال ایجاد اسناد واخواهی را همراه با مدارک و مستندات مربوط (موافقتنامه،اعلامیه تخصیص اعتبار،تاییدیه وجوه دریافتی از خزانه،تاییدیه وجوه واریزی به خزانه)،برای اعمال در اصلاحیه صورت حساب عملکرد سالانه بودجه کل کشور به مراجع قانونی ذیربط ارایه نماید.
ثبت ۳۰: در صورت عدم رفع اسناد واخواهی شده تا موعد قانونی تهیه صورت حساب عملکرد بودجه سالانه کل کشور
ایراد تا مهلت قانونی رفع نشد؛ به کسری ابواب‌جمعی تبدیل می‌شود.
بدهکار: حساب‌ها و اسناد دریافتنی - کسری ابواب جمعی هزینه، کسری ابواب جمعی بابت اعتبار هزینه انتقالی
بستانکار: حساب‌ها و اسناد دریافتنی - اسناد واخواهی هزینه، اسناد واخواهی بابت اعتبار هزینه انتقالی
نکته‌های کتاب: حساب‌ها و اسناد دریافتنی -کسری ابواب‌جمعی هزینه حساب‌ها و اسناد دریافتنی -اسناد واخواهی هزینه چنانچه تا موعد قانونی تهیه صورتحساب عملکرد بودجه سالانه کل کشور اسناد واخواهی رفع نگردد،ذیحسابی و امور مالی واحد گزارشگر باید اسناد واخواهی را به عنوان کسری ابواب جمعی محسوب و مراتب را به دادسرای دیوان محاسبات کشور و وزارت امور اقتصادی و دارایی اعلام نماید.
ثبت ۳۱: در صورت ایجاد کسری در دارایی‌ها
کسری در دارایی‌ها (مثلا تنخواه یا انبار) ایجاد شد.
بدهکار: حساب‌ها و اسناد دریافتنی - کسری ابواب جمعی هزینه، کسری ابواب جمعی بابت اعتبار هزینه
بستانکار: موجودی‌ها به تفکیک طبقه بندی شیوه نامه دارایی‌ها، تنخواه‌گردان پرداخت بابت عملیات جاری، پیش‌پرداخت بابت عملیات جاری، بانک پرداخت هزینه، بانک پرداخت اختصاصی، بانک وجوه سایر منابع، اعتبار هزینه بابت پرداخت‌های غیرقطعی، اعتبار هزینه، اعتبار هزینه تخصیص یافته، اعتبار هزینه ابلاغی
نکته‌های کتاب: حساب‌ها و اسناد دریافتنی -کسری ابواب‌جمعی هزینه در صورتیکه در منابع جاری واحد گزارشگر کسری ایجاد شود،مبلغ آن به عنوان کسری ابواب‌جمعی در حساب‌ها منظور می‌شود.از مصادیق کسری ابواب‌جمعی می توان به ایجاد کسری در ابواب‌جمعی گیرندگان تنخواه‌گردانپرداخت،پیش‌پرداخت و برداشت از حساب بانکی به دلیل اختلاس،سرقت و...اشاره کرد.در صورت ایجاد کسری ابواب جمعی،ذیحسابی و امور مالی واحد گزارشگر باید مراتب را به دادسرای دیوان محاسبات کشور و وزارت امور اقتصادی و دارایی اعلام نمایند.چنانچه کسری ابواب جمعی مربوط تا پایان آخرین مهلت درنظر گرفته شده برای ارائه صورتحساب دریافت و پرداخت نهایی رفع نگردد،به استناد بند (4)ماده (4)قانون تفریغ بودجه سالهای پس از انقلاب،عملکرد بودجه‌ای ردیف اعتباری مربوط در صورتحساب عملکرد سالانه بودجه کل کشور به عنوان واخواهی محسوب می‌شود. چنانچه انتظار نرود کسری ابواب‌جمعی یا اسناد واخواهی در دوره آتی تعیین تکلیف شود،ضروری است این حساب‌ها در طبقه سایر دارایی‌ها گزارش گردند.لازم به ذکر است در صورتی که کسری ابواب جمعی فوق از محل وجوه انتقالی واحد گزارشگر ایجاد شده باشد،حساب کسری ابواب جمعی بابت اعتبار هزینه انتقالی حسب مورد در مقابل حساب‌های بودجه‌ای انتقالی مربوط ثبت می‌شود.
ثبت ۳۲: در صورت رفع کسری ابواب جمعی در سال شناسایی آن
کسری در همان سال رفع شد.
بدهکار: هزینه‌ها به تفکیک طبقه بندی اقتصادی دولت، موجودی‌ها به تفکیک طبقه بندی شیوه نامه دارایی‌ها، اعتبار هزینه مصرف شده
بستانکار: حساب‌ها و اسناد دریافتنی - کسری ابواب جمعی هزینه، کسری ابواب جمعی بابت اعتبار هزینه
نکته‌های کتاب: حساب‌ها و اسناد دریافتنی -کسری ابواب‌جمعی هزینه شایان ذکر است،کسری ابواب جمعی رفع شده در سال بعد (تا پایان آخرین مهلت درنظر گرفته شده برای ارائه صورتحساب دریافت و پرداخت نهایی) که به عنوان رویداد تعدیلی پس از تاریخ گزارشگری مالی محسوب می‌شود نیز مانند ثبت فوق اعمال حساب خواهد شد.
ثبت ۳۳: در صورت رفع کسری ابواب جمعی پس از پایان آخرین مهلت درنظر گرفته شده برای ارائه صورت حساب دریافت و
کسری بعد از مهلت، در سال بعد رفع شد.
بدهکار: (پرداخت نهایی)، تعدیلات سنواتی، موجودی‌ها به تفکیک طبقه بندی شیوه نامه دارایی‌ها، اعتبار هزینه انتقالی مصرف شده
بستانکار: حساب‌ها و اسناد دریافتنی - کسری ابواب جمعی هزینه، کسری ابواب جمعی بابت اعتبار هزینه انتقالی
نکته‌های کتاب: حساب‌ها و اسناد دریافتنی -کسری ابواب‌جمعی هزینه کسری ابواب جمعی بابت اعتبار هزینه انتقالی چنانچه کسری ابواب‌جمعی ایجاد شده سالهای قبل رفع گردد،رویداد مالی فوق در تاریخ وقوع شناسایی و حساب‌های بودجه‌ای مذکور با سطح تفصیلی سنواتی ثبت می‌شود.به علاوه ذیحسابی و امور مالی واحد گزارشگر باید اصلاحیه فرمهای عملکرد بودجه‌ای اعتبارات هزینه سال ایجاد کسری ابواب جمعی را همراه با مدارک و مستندات مربوط (موافقتنامه،اعلامیه تخصیص اعتبار،تاییدیه وجوه دریافتی از خزانه، تاییدیه وجوه واریزی به خزانه)،برای اعمال در اصلاحیه صورت حساب عملکرد سالانه بودجه کل کشور به مراجع قانونی ذیربط ارایه نماید.
ثبت ۳۴: در صورت واریز نقدی کسری ابواب جمعی یا اسناد واخواهی شده از سوی اشخاص در سال(های) پس از شناسایی آن
مبلغ واخواهی یا کسری از شخص نقدا وصول شد.
بدهکار: بانک پرداخت هزینه، بانک پرداخت اختصاصی، بانک وجوه سایر منابع، بودجه اعتبار هزینه انتقالی
بستانکار: حساب‌ها و اسناد دریافتنی - اسناد واخواهی هزینه، حساب‌ها و اسناد دریافتنی - کسری ابواب جمعی هزینه، اسناد واخواهی بابت اعتبار هزینه انتقالی، کسری ابواب جمعی بابت اعتبار هزینه انتقالی
نکته‌های کتاب: حساب‌ها و اسناد دریافتنی -اسناد واخواهی هزینه حساب‌ها و اسناد دریافتنی -کسری ابواب‌جمعی هزینه کسری ابواب جمعی بابت اعتبار هزینه انتقالی چنانچه بر اساس قوانین و مقررات مربوط،واحد گزارشگر مجاز به استفاده از این وجوه نباشد،به هنگام واریز وجوه یاد شده به حساب مربوط خزانه باید از سرفصل حساب انتقال به خزانه استفاده نماید.در صورتی که واحد مربوط مجاز به استفاده از وجوه فوق باشد،حساب اعتبار هزینه انتقالی نیز باید در مقابل حساب بودجه اعتبار هزینه انتقالی ثبت شود. لازم به ذکر است،مواعد رفع یا عدم رفع اسناد واخواهی یا کسری ابواب‌جمعی ایجاد شده از محل وجوه انتقالی واحد گزارشگر همانند مواعد در نظر گرفته شده برای رفع اسناد واخواهی یا کسری ابواب‌جمعی ایجاد شده از محل ابلاغ و تخصیص اعتبار سالانه می‌باشد.
مرحله ۹: احکام قضایی و برداشت از حساب
وقتی مرجع ذیصلاح حکم پرداخت علیه دستگاه صادر می‌کند، ابتدا ذخیره احکام شناسایی می‌شود و بعد، بسته به اینکه اعتبار داریم یا نه یا بانک رأسا برداشت کرده، ثبت‌های بعدی زده می‌شود.
ثبت ۳۵: احکام تعهد آور صادره از مراجع ذیصلاح و برداشت از حساب‌های بان کی
احکام قضایی تعهدآور و برداشت از حساب:
ثبت ۳۵-۱: به هنگام صدور احکام تعهد آور از سوی مراجع ذیصلاح به واحد محکوم
حکم صادر شد؛ هزینه و ذخیره احکام شناسایی می‌شود.
بدهکار: هزینه‌ها به تفکیک طبقه بندی اقتصادی دولت
بستانکار: ذخیره احکام صادره از مراجع ذیصلاح
ثبت ۳۵-۲: درصورتی که اعتبار مصوب تخصیص یافته یا وجوه سایر منابع واحد گزارشگر تکافوی تعهدات فوق الذکر را بنماید و
از محل اعتبار یا سایر منابع، حکم پرداخت شد.
بدهکار: ذخیره احکام صادره از مراجع ذیصلاح، اعتبار هزینه مصرف شده
بستانکار: بانک پرداخت هزینه، بانک پرداخت اختصاصی، بانک وجوه سایر منابع، اعتبار هزینه تامین شده
ثبت ۳۵-۳: موضوع بند (ج) ماده (24) قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت (2)
ثبت ۳۵-۳-۱: پس از جابجایی و کاهش اعتبار واحد محکوم
اعتبار از واحد محکوم کاسته و جابه‌جا شد (بند ج ماده ۲۴ قانون الحاق ۲).
بدهکار: بودجه اعتبار هزینه، ذخیره احکام صادره از مراجع ذیصلاح
بستانکار: اعتبار هزینه، اعتبار هزینه تخصیص یافته، درآمدها - انتقالات
ثبت ۳۵-۳-۲: در صورت پرداخت احکام صادره واحدهای محکوم توسط سازمان مدیریت و برنامه ریزی استان
سازمان برنامه حکم را از محل اعتبار جابه‌جا شده پرداخت کرد.
بدهکار: اعتبار هزینه تامین شده، هزینه‌ها - انتقالات، اعتبار هزینه مصرف شده
بستانکار: اعتبار هزینه ابلاغی، اعتبار هزینه تامین شده
ثبت ۳۵-۴: در صورتی که منابع لازم در مهلت قانونی تعیین شده برای پرداخت احکام صادره از مراجع ذ ی صالح تامین نشود و
منابع در مهلت فراهم نشد و بانک رأسا برداشت کرد؛ کسری ابواب‌جمعی برداشتی.
بدهکار: ذخیره احکام صادره از مراجع ذیصلاح، حساب انتظامی - کسری ابواب جمعی برداشتی
بستانکار: بانک پرداخت هزینه، بانک پرداخت اختصاصی، بانک وجوه سایر منابع، طرف حساب انتظامی - کسری ابواب جمعی برداشتی
ثبت ۳۵-۵: چنانچه برداشت وجه نقد به موجب احکام صادره از مراجع ذیصلاح از حساب بانکی عامل ذیحساب انجام شود، به
برداشت به موجب حکم از حساب بانکی عامل ذیحساب انجام شد.
بدهکار: هزینه‌ها به تفکیک طبقه بندی اقتصادی دولت، (تعدیل حساب‌های بودجه ای مربوط)، اعتبار هزینه تخصیص یافته، حساب انتظامی - کسری ابواب جمعی برداشتی
بستانکار: تنخواه‌گردان پرداخت بابت عملیات جاری، اعتبار هزینه بابت پرداخت‌های غیرقطعی، طرف حساب انتظامی - کسری ابواب جمعی برداشتی
ثبت ۳۵-۶: چنانچه در سال شناسایی کسری ابواب جمعی برداشتی، منابع لازم تامین و کسری مربوط رفع گردد.
منابع رفع کسری برداشتی در همان سال فراهم شد.
بدهکار: طرف حساب انتظامی - کسری ابواب جمعی برداشتی، اعتبار هزینه مصرف شده
بستانکار: حساب انتظامی - کسری ابواب جمعی برداشتی، اعتبار هزینه تخصیص یافته
ثبت ۳۵-۷: چنانچه منابع لازم برای رفع کسری ابواب جمعی برداشتی، در دوره های مالی پس از شناسایی آن تامین شود.
منابع رفع کسری برداشتی در دوره بعد فراهم شد.
بدهکار: طرف حساب انتظامی - کسری ابواب جمعی برداشتی
بستانکار: حساب انتظامی - کسری ابواب جمعی برداشتی
ثبت ۳۵-۸: در صورت واریز نقدی کسری ابواب جمعی برداشتی از سوی اشخاص در دوره های مالی پس از شناسایی آن
کسری برداشتی از شخص نقدا وصول شد.
بدهکار: بانک پرداخت هزینه، بانک پرداخت اختصاصی، بانک وجوه سایر منابع، طرف حساب انتظامی - کسری ابواب جمعی برداشتی
بستانکار: تعدیلات سنواتی، حساب انتظامی - کسری ابواب جمعی برداشتی
مرحله ۱۰: بن غیرنقدی و کارت هدیه
بن و کارت هدیه وقتی خریده می‌شوند دارایی‌اند و وقتی به کارکنان یا اشخاص داده می‌شوند هزینه.
ثبت ۳۶: پس از تامین اعتبار لازم و به هنگام خرید بن غیرنقدی کارکنان
بن غیرنقدی خریده شد؛ دارایی است.
بدهکار: حساب‌ها و اسناد دریافتنی - بن غیر نقدی
بستانکار: بانک پرداخت هزینه، بانک پرداخت اختصاصی، بانک وجوه سایر منابع، حساب‌ها و اسناد پرداختنی
نکته‌های کتاب: لازم به ذکر است،برای وجوه سایر منابع نیازی به شناسایی حساب‌های بودجه‌ای نمی‌باشد.
ثبت ۳۷: به هنگام تحویل بن غیرنقدی به کارکنان
بن به کارکنان داده شد؛ هزینه است.
بدهکار: هزینه‌ها به تفکیک طبقه بندی اقتصادی دولت، اعتبار هزینه مصرف شده
بستانکار: حساب‌ها و اسناد دریافتنی - بن غیر نقدی، اعتبار هزینه تامین شده
نکته‌های کتاب: در صورتیکه تا پایان مهلت تعهد و پرداخت اعتبارات هزینه،بنهای خریداری شده واحد گزارشگر باقی مانده باشد،بایستی به فروشندهی آن بازگردانده شود.بدیهی است به هنگام دریافت وجه نقد،بانک مربوط در مقابل حساب‌ها و اسناد دریافتنی -بن غیرنقدی شناسایی و حسب مورد حساب‌های بودجه‌ای مرتبط تعدیل می‌گردد.
ثبت ۳۸: پس از تامین اعتبار لازم و به هنگام خرید کارت هدیه از بانک ها یا موسسات مالی مطابق قوانین و مقررات مربوط
کارت هدیه خریده شد؛ دارایی است.
بدهکار: کارت هدیه
بستانکار: بانک پرداخت هزینه، بانک پرداخت اختصاصی، بانک وجوه سایر منابع، حساب‌ها و اسناد پرداختنی
نکته‌های کتاب: لازم به ذکر است،برای وجوه سایر منابع نیازی به شناسایی حساب‌های بودجه‌ای نمی‌باشد.
ثبت ۳۹: به هنگام واگذاری کارت هدیه به اشخاص طبق قوانین و مقررات مربوط
کارت هدیه به اشخاص داده شد؛ هزینه است.
بدهکار: هزینه‌ها به تفکیک طبقه بندی اقتصادی دولت، اعتبار هزینه مصرف شده
بستانکار: کارت هدیه، اعتبار هزینه تامین شده
نکته‌های کتاب: چنانچه تا پایان مهلت تعهد و پرداخت اعتبارات هزینه،کارتهای هدیهی خریداری شده واحد گزارشگر باقی مانده باشد،بایستی به بانک یا موسسه مالی فروشنده آن بازگردانده شود.بدیهی است به هنگام دریافت وجه نقد،بانک مربوط در مقابل حساب کارت هدیه شناسایی و حسب مورد حساب‌های بودجه‌ای مرتبط تعدیل می‌گردد.
مرحله ۱۱: ذخایر پایان سال
در پایان سال باید تعهداتی که هنوز پرداخت نشده‌اند هم دیده شوند: تعهدات مازاد بر تخصیص، مزایای پایان خدمت، مرخصی استفاده‌نشده و سایر ذخایر.
ثبت ۴۰: شناسایی بدهی‌ها بابت تعهدات مازاد بر اعتبار هزینه تخصیص یافته
تعهد بیش از تخصیص؛ ذخیره تعهدات هزینه‌ای (بالاترین مقام مسئول است).
بدهکار: هزینه‌ها به تفکیک طبقه بندی اقتصادی دولت، موجودی‌ها به تفکیک طبقه بندی شیوه نامه دارایی‌ها
بستانکار: ذخیره تعهدات هزینه ای
نکته‌های کتاب: حساب "ذخیره تعهدات هزینه‌ای" تنها به منظور تفکیک بدهی‌های مازاد بر اعتبار هزینه تخصیص یافته واحدها از بدهی‌هایی است که امکان تامین اعتبار آنها وجود دارد.لازم به ذکر است حساب فوق در طبقه بدهی‌های جاری صورت وضعیت مالی گزارش می‌شود.
ثبت ۴۱: شناسایی مزایای پایان خدمت کارکنان و مرخصی استفاده نشده کارکنان در پایان سال مالی
ذخیره مزایای پایان خدمت و مرخصی استفاده‌نشده در پایان سال.
بدهکار: هزینه مزایای پایان خدمت کارکنان، هزینه‌ها به تفکیک طبقه بندی اقتصادی دولت، هزینه مرخصی استفاده نشده کارکنان، هزینه‌ها به تفکیک طبقه بندی اقتصادی دولت
بستانکار: ذخیره مزایای پایان خدمت کارکنان، ذخیره مرخصی استفاده نشده کارکنان
نکته‌های کتاب: لازم به ذکر است تامین اعتبار برای هزینه‌هایی که در مقابل ذخایر (نظیر مزایای پایان خدمت کارکنان) شناسایی می‌شوند،انجام نمی‌شود. درضمن،این موضوع در مورد تمام تعهدات مازاد بر اعتبار تخصیص یافته دوره جاری نیز صادق است.به علاوه ذخیره مرخصی استفاده نشده کارکنان در پایان هر دوره مالی محاسبه و به عنوان بدهی‌های غیرجاری در صورت وضعیت مالی واحدگزارشگر منعکس می‌گردد.همچنین ذخیره شناسایی نشدهی سالهای قبل مزایای پایان خدمت کارکنان و مرخصی استفاده نشده کارکنان نیز در مقابل حساب تعدیلات سنواتی شناسایی می‌شوند.
ثبت ۴۲: به هنگام پرداخت مزایای پایان خدمت و مرخصی استفاده نشده کارکنان
مزایای پایان خدمت و مرخصی پرداخت شد؛ ذخیره مصرف می‌شود.
بدهکار: اعتبار هزینه تامین شده، ذخیره مزایای پایان خدمت کارکنان، ذخیره مرخصی استفاده نشده کارکنان، اعتبار هزینه مصرف شده
بستانکار: اعتبار هزینه تخصیص یافته، اعتبار هزینه ابلاغی، بانک پرداخت هزینه، بانک پرداخت اختصاصی، اعتبار هزینه تامین شده
ثبت ۴۳: شناسایی سایر ذخایر
سایر ذخایر شناسایی می‌شود.
بدهکار: هزینه‌ها به تفکیک طبقه بندی اقتصادی دولت، دارایی‌ها به تفکیک طبقه بندی شیوه نامه دارایی‌ها، موجودی‌ها به تفکیک طبقه بندی شیوه نامه دارایی‌ها
بستانکار: سایر ذخایر
نکته‌های کتاب: چنانچه بر اساس استاندارد حسابداری بخش عمومی شماره (،)8معیارهای شناخت ذخایر دیگری مانند جرایم یا مخارج پاکسازی تخریب غیرقانونی محیط زیست،دعاوی حقوقی و مزایای اجتماعی احراز گردد،این بدهی‌ها در سرفصل حساب سایر ذخایر شناسایی می‌شود. لازم به ذکر است،در صورتی که واحدهای گزارشگر بر اساس استانداردهای حسابداری بخش عمومی ملزم به افشای اطلاعات مربوط به "بدهی‌های احتمالی" باشند بایستی با استفاده از "حساب انتظامی -بدهی‌های احتمالی" در مقابل" طرف حساب انتظامی – بدهی‌های احتمالی" نسبت به ثبت آن در دفاتر خود اقدام نماید.
مرحله ۱۲: بستن و افتتاح حساب‌ها
در پایان سال، حساب‌های موقت (درآمد و هزینه) به ارزش خالص بسته می‌شوند، حساب‌های دائمی، انتظامی و بودجه‌ای هم بسته و در ابتدای سال بعد دوباره افتتاح می‌شوند (حساب‌های بودجه‌ای با پسوند «انتقالی»).
ثبت ۴۴: بستن حساب‌ها در پایان سال مالی
بستن حساب‌ها در پایان سال:
نکته‌های کتاب: واحد گزارشگر باید پس از تهیه صورت وضعیت مالی و صورت تغییرات در وضعیت مالی و تکمیل یادداشتهای توضیحی مربوط،حساب‌های مالی و بودجه‌ای را در پایان سال مالی بسته و در ابتدای سال مالی بعد افتتاح نماید،با این تفاوت که حساب‌های بودجه‌ای حسب مورد با پسوند "انتقالی” افتتاح می‌شوند.در ضمن حساب‌های اعتبار هزینه انتقالی بابت پرداخت‌های غیرقطعی و کسری ابواب‌جمعی بابت اعتبار هزینه انتقالی با سطح تفصیلی سنواتی بدون تغییر و با همان سطح تفصیلی به سال بعد انتقال می‌یابد.
ثبت ۴۴-۱: بستن حساب‌های مالی موقت
درآمدها و هزینه‌ها (موقت) بسته و به ارزش خالص منتقل می‌شوند (حسب مورد مازاد یا کسری).
بدهکار: دریافتی بابت عملیات جاری، هدایا و کمک ها، دریافتی از محل سایر منابع، درآمدها - انتقالات، خالص تغییر در وضعیت مالی، ارزش خالص انباشته
بستانکار: هزینه‌ها به تفکیک طبقه بندی اقتصادی دولت، هزینه‌ها - انتقالات، انتقال به خزانه، خالص تغییر در وضعیت مالی، ارزش خالص انباشته، تعدیلات سنواتی
ثبت ۴۴-۲: بستن حساب‌های مالی دایمی
دارایی‌ها و بدهی‌ها (دائمی) بسته می‌شوند.
بدهکار: حساب‌ها و اسناد پرداختنی، بیمه پرداختنی، مالیات پرداختنی، سپرده پرداختنی، ذخیره احکام صادره از مراجع ذیصلاح، ذخیره تعهدات هزینه ای، ذخیره مزایای پایان خدمت کارکنان، ذخیره مرخصی استفاده نشده کارکنان، سایر ذخایر، ارزش خالص انباشته
بستانکار: بانک پرداخت هزینه، بانک پرداخت اختصاصی، بانک وجوه سایر منابع، کارت هدیه، تنخواه‌گردان پرداخت بابت عملیات جاری، حساب‌ها و اسناد دریافتنی - بن غیر نقدی، حساب‌ها و اسناد دریافتنی - اسناد واخواهی هزینه، حساب‌ها و اسناد دریافتنی - کسری ابواب جمعی هزینه، مطالبات از خزانه، موجودی‌ها به تفکیک طبقه بندی شیوه نامه دارایی‌ها، پیش‌پرداخت بابت عملیات جاری
ثبت ۴۴-۳: بستن حساب‌های انتظامی
حساب‌های انتظامی بسته می‌شوند.
بدهکار: طرف حساب انتظامی - علی‌الحساب بابت عملیات جاری، طرف حساب انتظامی - تضمین‌های دریافتی، طرف حساب انتظامی - اسناد وصولی از عاملین ذیحساب، طرف حساب انتظامی - کسری ابواب جمعی برداشتی، طرف حساب انتظامی - کنترل دریافتی‌ها بابت اعتبار
بستانکار: حساب انتظامی - علی‌الحساب بابت عملیات جاری، حساب انتظامی - تضمین‌های دریافتی، حساب انتظامی - اسناد وصولی از عاملین ذیحساب، حساب انتظامی - کسری ابواب جمعی برداشتی، حساب انتظامی - کنترل دریافتی‌ها بابت اعتبار
ثبت ۴۴-۴: بستن حساب‌های بودجه ای
حساب‌های بودجه‌ای بسته می‌شوند.
بدهکار: بودجه اعتبار هزینه، بودجه اعتبار هزینه انتقالی
بستانکار: اعتبار هزینه، اعتبار هزینه تخصیص یافته، حواله اعتبار هزینه، حواله اعتبار هزینه انتقالی، اعتبار هزینه ابلاغی، اعتبار هزینه انتقالی ابلاغی، اعتبار هزینه انتقالی، اعتبار هزینه تامین شده، اعتبار هزینه انتقالی تامین شده، اعتبار هزینه مصرف شده، اعتبار هزینه انتقالی مصرف شده، اعتبار هزینه بابت پرداخت‌های غیرقطعی، اعتبار هزینه انتقالی بابت پرداخت‌های غیرقطعی، اسناد واخواهی بابت اعتبار هزینه، اسناد واخواهی بابت اعتبار هزینه انتقالی، کسری ابواب جمعی بابت اعتبار هزینه، کسری ابواب جمعی بابت اعتبار هزینه انتقالی
ثبت ۴۵: افتتاح حساب‌ها در ابتدای سال مالی
افتتاح حساب‌ها در ابتدای سال بعد:
ثبت ۴۵-۱: افتتاح حساب‌های مالی دایمی
دارایی‌ها و بدهی‌ها دوباره افتتاح می‌شوند.
بدهکار: بانک پرداخت هزینه، بانک پرداخت اختصاصی، بانک وجوه سایر منابع، کارت هدیه، تنخواه‌گردان پرداخت بابت عملیات جاری، حساب‌ها و اسناد دریافتنی - بن غیر نقدی، حساب‌ها و اسناد دریافتنی - اسناد واخواهی هزینه، حساب‌ها و اسناد دریافتنی - کسری ابواب جمعی هزینه، مطالبات از خزانه، موجودی‌ها به تفکیک طبقه بندی شیوه نامه دارایی‌ها، پیش‌پرداخت بابت عملیات جاری
بستانکار: حساب‌ها و اسناد پرداختنی، بیمه پرداختنی، مالیات پرداختنی، سپرده پرداختنی، ذخیره احکام صادره از مراجع ذیصلاح، ذخیره تعهدات هزینه ای، ذخیره مزایای پایان خدمت کارکنان، ذخیره مرخصی استفاده نشده کارکنان، سایر ذخایر، ارزش خالص انباشته
ثبت ۴۵-۲: افتتاح حساب‌های انتظامی
حساب‌های انتظامی افتتاح می‌شوند.
بدهکار: حساب انتظامی - علی‌الحساب بابت عملیات جاری، حساب انتظامی - تضمین‌های دریافتی، حساب انتظامی - اسناد وصولی از عاملین ذیحساب، حساب انتظامی - کسری ابواب جمعی برداشتی
بستانکار: طرف حساب انتظامی - علی‌الحساب بابت عملیات جاری، طرف حساب انتظامی - تضمین‌های دریافتی، طرف حساب انتظامی - اسناد وصولی از عاملین ذیحساب، طرف حساب انتظامی - کسری ابواب جمعی برداشتی
ثبت ۴۵-۳: افتتاح حساب‌های بودجه ای
حساب‌های بودجه‌ای با پسوند «انتقالی» افتتاح می‌شوند.
بدهکار: اعتبار هزینه انتقالی، اعتبار هزینه انتقالی تامین شده، اعتبار هزینه انتقالی بابت پرداخت‌های غیرقطعی، اسناد واخواهی بابت اعتبار هزینه انتقالی، کسری ابواب جمعی بابت اعتبار هزینه انتقالی
بستانکار: بودجه اعتبار هزینه انتقالی
مرحله ۱۳: رویدادهای مربوط به سالهای قبل
تأمین اعتبار از وجوه انتقالی، برگشت پیش‌پرداخت یا علی‌الحساب سالهای قبل و انتقال وجوه به خزانه.
ثبت ۴۶: به هنگام تامین اعتبار از محل وجوه انتقالی سالهای قبل
تأمین اعتبار از محل وجوه انتقالی سالهای قبل.
بدهکار: اعتبار هزینه انتقالی تامین شده
بستانکار: اعتبار هزینه انتقالی
نکته‌های کتاب: در صورت پرداخت از محل وجوه انتقالی سالهای قبل،حسب مورد حساب‌های اعتبار هزینه انتقالی مصرف شده و اعتبار هزینه انتقالی بابت پرداخت‌های غیرقطعی با سطح تفصیلی "سال جاری" اعمال می‌شود.
ثبت ۴۷: در صورت واریز تمام یا بخشی از پیش‌پرداخت سالهای قبل به حساب واحدگزارشگر
پیش‌پرداخت سالهای قبل نقدی برگشت داده شد.
بدهکار: بانک پرداخت هزینه، بانک پرداخت اختصاصی، بانک وجوه سایر منابع، بودجه اعتبار هزینه انتقالی
بستانکار: پیش‌پرداخت بابت عملیات جاری، اعتبار هزینه انتقالی بابت پرداخت‌های غیرقطعی
نکته‌های کتاب: حساب‌های بودجه‌ای در سطح تفصیلی سنواتی کاهش می‌یابد. لازم به ذکر است،در صورت واریز نقدی از محل پرداخت‌های غیرقطعی سالهای قبل (نظیر پیش‌پرداخت و علی‌الحساب) و امکان استفاده این وجوه طبق قوانین و مقررات مربوط،حساب اعتبار هزینه انتقالی نیز باید در مقابل حساب بودجه اعتبار هزینه انتقالی ثبت شود.بدیهی است به میزان کاهش تضمین‌های دریافتی،حساب انتظامی تضمین‌های دریافتی و طرف حساب آن تعدیل می‌گردد.
ثبت ۴۸: در صورت واریز تمام یا بخشی از علی‌الحساب سالهای قبل به حساب واحدگزارشگر
علی‌الحساب سالهای قبل نقدی برگشت داده شد.
بدهکار: بانک پرداخت هزینه، بانک پرداخت اختصاصی، بانک وجوه سایر منابع، طرف حساب انتظامی - علی‌الحساب بابت عملیات جاری، بودجه اعتبار هزینه انتقالی
بستانکار: تعدیلات سنواتی، موجودی‌ها به تفکیک طبقه بندی شیوه نامه دارایی‌ها، حساب انتظامی - علی‌الحساب بابت عملیات جاری، اعتبار هزینه انتقالی بابت پرداخت‌های غیرقطعی
نکته‌های کتاب: طرف حساب انتظامی -علی‌الحساب بابت عملیات جاری حساب‌های بودجه‌ای زیر در سطح تفصیلی سنواتی کاهش می‌یابد.
ثبت ۴۹: در صورتی که بر اساس قوانین و مقررات مربوط واحد گزارشگر ملزم به واریز وجوه حاصل از پیش‌پرداخت و علی‌الحساب
وجوه انتقالی سال قبل طبق مقررات به خزانه برگشت داده می‌شود.
بدهکار: انتقال به خزانه، بودجه اعتبار هزینه انتقالی
بستانکار: بانک پرداخت هزینه، بانک پرداخت اختصاصی، اعتبار هزینه انتقالی
نکته‌های کتاب: انتقالی یا واریز مانده منابع مصرف نشده بودجه‌ای به حساب خزانه باشد. به میزان مانده منابع مصرف نشده بودجه‌ای واریزی به خزانه،ثبت ذیل اعمال می‌شود. لازم به ذکر است،چنانچه واحد گزارشگر ملزم به تسویه مانده وجوه مصرف نشده سایر منابع دریافتی از خزانه در مهلت مقرر باشد،به هنگام واریز آن به حساب مربوط خزانه،حساب بانک وجوه سایر منابع نیز در ثبت فوق بستانکار می‌شود. همچنین در صورتیکه مطابق مجوزها و ضوابط مربوط مانده وجوه مصرف نشده برخی از واحدهای گزارشگر (نظیر ستاد کل نیروهای مسلح) در پایان مهلت تعهد و پرداخت اعتبارات هزینه به حساب خاصی نزد خزانه واریز و در سال بعد به آن ها واگذار گردد،پس از واریز وجوه یادشده به حساب بانک مربوط،مشخصات حساب‌های بانکی مربوط در سطح تف صیلی حساب بانک پرداخت مورد نظر تعدیل می‌شود.در ضمن پس از اخذ مجوز لازم و واریز وجوه مذکور به حساب بانک پرداخت مربوط،مشخصات حساب‌های بانکی یادشده،تعدیل خواهد شد. بدیهی است،سطح تفصیلی حساب "انتقال به خزانه" بایستی واگذاری دارایی‌های مالی در نظر گرفته شود.
منبع : سایت حسابداری بیمارستان
کانال تلگرام @hospitalaccounting