ثبت حسابداری خرید تجهیزات پزشکی و دارایی‌های ثابت در دانشگاه‌های علوم پزشکی (تملک دارایی‌های سرمایه‌ای - بخش اول)
خرید تجهیزات پزشکی، ساخت و بازسازی ساختمان و سایر دارایی‌هایی که عمر مفید بیش از یک سال دارند، از محل اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای انجام می‌شود و هزینه نیست؛ ابتدا دارایی ثبت و طی عمر مفید مستهلک می‌شود. شناسایی و اندازه‌گیری این دارایی‌ها طبق استانداردهای حسابداری بخش عمومی شماره ۵ (دارایی‌های ثابت مشهود) و ۷ (دارایی‌های نامشهود) است. مسیر بودجه‌ای (ابلاغ، تخصیص، دریافت وجه، تأمین و مصرف اعتبار) همان مسیر اعتبارات هزینه‌ای است، با این تفاوت که حساب‌ها «سرمایه‌ای» هستند (اعتبار سرمایه‌ای، بانک پرداخت سرمایه‌ای و …).
ثبت ۱: تضمین مناقصه و قرارداد
تضمین شرکت در مناقصه در حساب انتظامی تضمین‌های دریافتی و با ابطال یا تعدیل آن، معکوس ثبت می‌شود. با انعقاد قرارداد:
| حساب | بدهکار | بستانکار |
|---|---|---|
| حساب انتظامی - کنترل قراردادها | ** | |
| طرف حساب انتظامی - کنترل قراردادها | ** |
با تغییر مبلغ قرارداد، این ثبت تعدیل و به میزان هر صورت‌وضعیت تأییدشده کاهش می‌یابد.
ثبت ۲: پیش‌پرداخت
پس از اخذ ضمانت‌نامه پیش‌پرداخت (حساب انتظامی تضمین‌های دریافتی)، پیش‌پرداخت داده می‌شود. اگر به جای وجه، مواد و کالا از انبار داده شود، «پیش‌پرداخت مواد و کالا» در مقابل موجودی‌ها ثبت می‌شود:
| حساب | بدهکار | بستانکار |
|---|---|---|
| پیش‌پرداخت بابت عملیات سرمایه‌ای | ** | |
| بانک پرداخت سرمایه‌ای / بانک پرداخت اختصاصی | ** | |
| اعتبار سرمایه‌ای بابت پرداخت‌های غیرقطعی | ** | |
| اعتبار سرمایه‌ای تامین شده | ** |
ثبت ۳: دریافت دارایی یا صورت‌وضعیت
- دارایی آماده بهره‌برداری (مثلا دستگاه پزشکی): به حساب دارایی‌ها به تفکیک طبقه‌بندی شیوه‌نامه دارایی‌ها منظور می‌شود. مبلغ دارایی = ناخالص تعهد + مالیات و عوارض ارزش افزوده.
- پروژه در حال اجرا (ساخت یا بازسازی): به حساب دارایی در جریان تکمیل منظور می‌شود. مبلغ آن ناخالص تعهد تأییدشده + بیمه سهم کارفرما + مالیات ارزش افزوده است.
| حساب | بدهکار | بستانکار |
|---|---|---|
| دارایی‌ها / دارایی در جریان تکمیل | ** | |
| پیش‌پرداخت بابت عملیات سرمایه‌ای (به میزان منقضی‌شده) | ** | |
| حساب‌ها و اسناد پرداختنی | ** | |
| اعتبار سرمایه‌ای مصرف شده (به میزان پیش‌پرداخت منقضی‌شده) | ** | |
| اعتبار سرمایه‌ای بابت پرداخت‌های غیرقطعی | ** |
به همان میزان پیش‌پرداخت منقضی‌شده، تضمین‌های دریافتی نیز کاهش می‌یابد. مخارجی که از محل اعتبار تملک دارایی انجام شود ولی قابل انتساب به بهای یک دارایی نباشد، هزینه است. پرداخت بدهی، کسور قانونی و علی‌الحساب مانند عملیات جاری ثبت می‌شود (قرارداد و تضمین در دفاتر عامل ذیحساب).
ثبت ۴: تکمیل پروژه
| حساب | بدهکار | بستانکار |
|---|---|---|
| دارایی‌ها به تفکیک طبقه‌بندی شیوه‌نامه دارایی‌ها | ** | |
| دارایی در جریان تکمیل | ** |
مخارج روزمره تعمیر و نگهداری که فقط وضعیت دارایی را حفظ می‌کند، هزینه است. مخارج بعدی فقط وقتی به مبلغ دفتری دارایی اضافه می‌شود که وضعیت آن را نسبت به استاندارد عملکرد اولیه بهبود دهد. مازاد مواد و کالا پس از پایان طرح از دارایی در جریان تکمیل به موجودی‌ها برمی‌گردد.
خرید نسیه دارایی
در خرید اعتباری، دارایی به بهای نقدی ثبت و تفاوت آن هزینه مالی آتی است که کاهنده بدهی محسوب و هر سال به میزان تحقق، هزینه می‌شود؛ بدهی به ارزش فعلی گزارش می‌شود:
| حساب | بدهکار | بستانکار |
|---|---|---|
| دارایی‌ها (بهای نقدی) | ** | |
| هزینه مالی آتی | ** | |
| حساب‌ها و اسناد پرداختنی | ** |
انتقال دارایی بین واحدها
اگر دارایی طبق قانون از واحد مجری به واحد بهره‌بردار منتقل شود، انتقال‌دهنده «دارایی‌های انتقالی» و دریافت‌کننده «دارایی‌های دریافتی» ثبت می‌کند؛ اگر انتقال به تشخیص واحد باشد، انتقال‌دهنده هزینه‌ها - انتقالات و دریافت‌کننده درآمدها - انتقالات را ثبت می‌کند. انتقال دارایی به شرکت‌های دولتی به صورت سرمایه‌گذاری در شرکت‌ها یا مطالبات بلندمدت دولت ثبت می‌شود.
نکات اموال در بیمارستان
- برای هر دارایی کارت اموال و پلاک صادر می‌شود؛ اموال اهدایی خیرین نیز پلاک‌کوبی می‌شوند (دستورالعمل پلاک‌کوبی اموال اهدایی).
- فرایندهای حذف، اسقاط و فروش اموال باید پیش از محاسبه استهلاک و پس از نهایی شدن رسید و حواله‌های انبار انجام شود (حسابداری اموال، فروش اموال و اقلام راکد).
- گروه‌بندی و عمر مفید هر دارایی در شیوه‌نامه دارایی‌ها آمده است؛ مثلا وسایل و تجهیزات بیمارستانی، اتاق عمل و پاراکلینیک ۸ سال (شیوه‌نامه دارایی‌ها).
مثال
بیمارستان «الف» یک دستگاه پزشکی به بهای ۲٬۶۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال به علاوه ۲۶۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال مالیات و عوارض ارزش افزوده از محل اعتبار تملک دارایی می‌خرد و دستگاه همان روز تحویل و نصب می‌شود:
| حساب | بدهکار | بستانکار |
|---|---|---|
| دارایی‌ها - وسایل و تجهیزات بیمارستانی | ۲٬۸۶۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | |
| حساب‌ها و اسناد پرداختنی - فروشنده | ۲٬۸۶۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
اعتبار سرمایه‌ای هنگام پرداخت بدهی به فروشنده، مصرف‌شده ثبت می‌شود. استهلاک، کاهش ارزش، تجدید ارزیابی و برکناری همین دستگاه در بخش دوم آمده است.
منبع : سایت حسابداری بیمارستان
کانال تلگرام @hospitalaccounting