ثبت حسابداری احکام قضایی و برداشت از حساب بانکی در دانشگاه‌های علوم پزشکی
وقتی مرجع ذی‌صلاح (مانند دیوان عدالت اداری یا دادگاه) حکمی صادر می‌کند که بیمارستان را به پرداخت وجه محکوم می‌کند، این حکم تعهد ایجاد می‌کند و باید همان زمان در حساب‌ها شناسایی شود؛ حتی اگر پول آن هنوز پرداخت نشده باشد. ادامه کار بستگی دارد به اینکه حکم از محل اعتبار پرداخت شود یا بانک رأسا از حساب برداشت کند.
ثبت ۱: صدور حکم
با صدور حکم تعهدآور، هزینه و ذخیره احکام شناسایی می‌شود:
| حساب | بدهکار | بستانکار |
|---|---|---|
| هزینه‌ها به تفکیک طبقه‌بندی اقتصادی دولت | ** | |
| ذخیره احکام صادره از مراجع ذی‌صلاح | ** |
ثبت ۲: پرداخت حکم از محل اعتبار
اگر اعتبار تخصیص‌یافته یا وجوه سایر منابع واحد برای پرداخت کافی باشد و تعهد مورد قبول واقع شود، پس از تأمین منابع:
| حساب | بدهکار | بستانکار |
|---|---|---|
| ذخیره احکام صادره از مراجع ذی‌صلاح | ** | |
| بانک پرداخت هزینه / بانک پرداخت اختصاصی / بانک وجوه سایر منابع | ** | |
| اعتبار هزینه مصرف شده | ** | |
| اعتبار هزینه تامین شده | ** |
طبق قانون نحوه پرداخت محکوم‌به دولت و عدم تأمین و توقیف اموال دولتی، دستگاه مکلف است محکوم‌به را از محل اعتبار سال جاری و در صورت عدم امکان، در بودجه سال بعد منظور و پرداخت کند. اگر اعتبار آن تا ۱۸ ماه پس از صدور حکم تأمین شود، پرداخت قطعی شناسایی می‌شود.
ثبت ۳: برداشت مستقیم بانک از حساب
اگر منابع در مهلت قانونی تأمین نشود و به موجب حکم از حساب بانکی برداشت شود، بر اساس اعلامیه بانک کسری ابواب‌جمعی برداشتی شناسایی می‌شود. چون اعتبار تخصیص‌یافته‌ای برای این برداشت وجود ندارد، تأمین اعتبار انجام نمی‌شود:
| حساب | بدهکار | بستانکار |
|---|---|---|
| ذخیره احکام صادره از مراجع ذی‌صلاح | ** | |
| بانک پرداخت هزینه / بانک پرداخت اختصاصی / بانک وجوه سایر منابع | ** | |
| حساب انتظامی - کسری ابواب جمعی برداشتی | ** | |
| طرف حساب انتظامی - کسری ابواب جمعی برداشتی | ** |
ذیحساب باید برداشت را برای اقدام قانونی به دادسرای دیوان محاسبات کشور، واحد مربوط و وزارت امور اقتصادی و دارایی اعلام و تا نتیجه نهایی پیگیری کند. توقیف و برداشت از حساب‌های درآمدی بدون نظر مکتوب خزانه یا خزانه معین استان ممنوع است.
اگر برداشت از حساب بانکی عامل ذیحساب (تنخواه‌گردان) انجام شود، هزینه شناسایی و تنخواه‌گردان پرداخت کاهش می‌یابد و کسری ابواب‌جمعی برداشتی در حساب انتظامی ثبت می‌شود.
ثبت ۴: رفع کسری برداشتی
اگر در همان سال منابع لازم تأمین و کسری رفع شود:
| حساب | بدهکار | بستانکار |
|---|---|---|
| طرف حساب انتظامی - کسری ابواب جمعی برداشتی | ** | |
| حساب انتظامی - کسری ابواب جمعی برداشتی | ** | |
| اعتبار هزینه مصرف شده | ** | |
| اعتبار هزینه تخصیص یافته | ** |
اگر منابع در سال‌های بعد تأمین شود، فقط دو سطر حساب انتظامی ثبت می‌شود و امور مالی باید فرم‌های عملکرد بودجه‌ای سال ایجاد کسری را اصلاح و همراه مدارک (موافقت‌نامه، اعلامیه تخصیص، تأییدیه وجوه دریافتی و واریزی خزانه) برای اصلاحیه صورتحساب عملکرد سالانه بودجه ارائه کند. اگر کسری تا پایان مهلت ارائه صورتحساب دریافت و پرداخت نهایی رفع نشود، طبق بند ۴ ماده ۴ قانون تفریغ بودجه، عملکرد ردیف مربوط واخواهی محسوب می‌شود.
اگر وجه برداشت‌شده بعدا از سوی اشخاص نقدا برگردانده شود، بانک بدهکار و تعدیلات سنواتی بستانکار می‌شود و حساب انتظامی کسری نیز بسته می‌گردد.
مثال
دیوان عدالت اداری بیمارستان «الف» را به پرداخت ۵۰۰ میلیون ریال مطالبات یک شرکت پیمانکار محکوم می‌کند. بیمارستان در مهلت قانونی منابع را تأمین نمی‌کند و بانک به موجب حکم، این مبلغ را از حساب بانک پرداخت هزینه برداشت می‌کند. سه ماه بعد، با دریافت تخصیص، منابع آن تأمین می‌شود (ارقام به میلیون ریال):
| رویداد | حساب | بدهکار | بستانکار |
|---|---|---|---|
| صدور حکم | هزینه‌ها | ۵۰۰ | |
| ذخیره احکام صادره از مراجع ذی‌صلاح | ۵۰۰ | ||
| برداشت بانک | ذخیره احکام صادره از مراجع ذی‌صلاح | ۵۰۰ | |
| بانک پرداخت هزینه | ۵۰۰ | ||
| حساب انتظامی - کسری ابواب جمعی برداشتی | ۵۰۰ | ||
| طرف حساب انتظامی - کسری ابواب جمعی برداشتی | ۵۰۰ | ||
| تأمین منابع | طرف حساب انتظامی - کسری ابواب جمعی برداشتی | ۵۰۰ | |
| حساب انتظامی - کسری ابواب جمعی برداشتی | ۵۰۰ | ||
| اعتبار هزینه مصرف شده | ۵۰۰ | ||
| اعتبار هزینه تخصیص یافته | ۵۰۰ |
شناسایی ذخیره و بدهی‌های احتمالی در بدهی‌ها و ذخایر توضیح داده شده است.
منبع : سایت حسابداری بیمارستان
کانال تلگرام @hospitalaccounting