ثبت حسابداری تنخواه‌گردان کارپرداز در دانشگاه‌های علوم پزشکی
طبق ماده ۵۳ آیین‌نامه مالی و معاملاتی، کارپرداز مأموری است که خرید و تدارک کالا و خدمات مورد نیاز را طبق دستور مقامات مجاز انجام می‌دهد. کارپرداز برای خریدهای جزئی تنخواه‌گردان دریافت می‌کند و از نظر مقررات واریز تنخواه، در حکم عامل ذیحساب است. این وجه هزینه نیست؛ طلب واحد از کارپرداز است و با آوردن اسناد خرید، به تدریج از آن کسر می‌شود.
سقف تنخواه کارپرداز
طبق آیین‌نامه نحوه واگذاری و میزان مورد استفاده از انواع تنخواه‌گردان‌ها، تنخواه‌گردان مأمور خرید یا کارپرداز برای خریدهای جزئی حداکثر تا نصاب معاملات کوچک قانون برگزاری مناقصات است که هر سال هیأت وزیران تعیین می‌کند. این نصاب در سال ۱۴۰۵ ۴٬۲۳۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال است (نصاب معاملات ۱۴۰۵). خریدهای کارپرداز از محل تنخواه نیز باید در حد معاملات کوچک باشد؛ یعنی با تحقیق درباره بها و اخذ فاکتور، به کمترین بهای ممکن.
وثیقه و سفته کارپرداز
طبق ماده ۵۳ (تنخواه کارپردازان):
- کارپرداز قراردادی: سقف تنخواه او در حد نصاب معاملات کوچک است و باید تا سقف تنخواه خود وثیقه معتبر (مانند سفته) بسپارد.
- کارپرداز رسمی و پیمانی: تا سقف پاداش پایان خدمت خود نیازی به وثیقه ندارد و فقط برای مازاد تنخواه بر پاداش پایان خدمت، وثیقه گرفته می‌شود.
تنخواه کارپرداز باید هر سه ماه یک‌بار تسویه شود.
ثبت ۱: پرداخت تنخواه به کارپرداز
| حساب | بدهکار | بستانکار |
|---|---|---|
| تنخواه‌گردان - کارپرداز | ** | |
| بانک | ** |
ثبت ۲: آوردن اسناد خرید
وقتی کارپرداز اسناد خرید را می‌آورد (مدارک لازم در رسیدگی به اسناد کارپردازی آمده است)، ابتدا خرید ثبت و بدهی بابت آن شناسایی می‌شود. اگر کالای انباری خریده باشد، موجودی ثبت می‌شود:
| حساب | بدهکار | بستانکار |
|---|---|---|
| موجودی کالا | ** | |
| حساب‌ها و اسناد پرداختنی | ** |
و اگر خدمت یا کالای مصرفی غیرانباری باشد، هزینه:
| حساب | بدهکار | بستانکار |
|---|---|---|
| هزینه | ** | |
| حساب‌ها و اسناد پرداختنی | ** |
ثبت ۳: کسر از تنخواه کارپرداز
چون وجه این خریدها را کارپرداز از محل تنخواه پرداخت کرده، بدهی با تنخواه کارپرداز تسویه می‌شود و به همین مبلغ از تنخواه او کم می‌شود:
| حساب | بدهکار | بستانکار |
|---|---|---|
| حساب‌ها و اسناد پرداختنی | ** | |
| تنخواه‌گردان - کارپرداز | ** |
مانده حساب تنخواه‌گردان کارپرداز در هر لحظه، وجهی است که هنوز سندش ارائه نشده است.
ثبت ۴: برگشت مانده تنخواه
مانده مصرف‌نشده تنخواه باید به حساب بانک پرداخت همان منبعی که تنخواه از آن داده شده (بانک پرداخت هزینه، بانک پرداخت اختصاصی یا بانک وجوه سایر منابع) واریز شود. با واریز نقدی، تنخواه کارپرداز به همان مبلغ کم می‌شود:
| حساب | بدهکار | بستانکار |
|---|---|---|
| بانک پرداخت هزینه / بانک پرداخت اختصاصی / بانک وجوه سایر منابع | ** | |
| تنخواه‌گردان - کارپرداز | ** |
در نظام حسابداری بخش عمومی، همراه این ثبت، حساب‌های بودجه‌ای نیز به میزان واریز نقدی تعدیل می‌شوند تا اعتبار برگشتی دوباره قابل استفاده شود: حسب منبع، اعتبار هزینه تخصیص یافته (منابع عمومی)، اعتبار هزینه (منابع اختصاصی) یا اعتبار هزینه ابلاغی بدهکار و اعتبار هزینه بابت پرداخت‌های غیرقطعی بستانکار می‌شود:
| حساب | بدهکار | بستانکار |
|---|---|---|
| اعتبار هزینه تخصیص یافته / اعتبار هزینه / اعتبار هزینه ابلاغی | ** | |
| اعتبار هزینه بابت پرداخت‌های غیرقطعی | ** |
برای تنخواهی که از وجوه سایر منابع داده شده، حساب‌های بودجه‌ای ثبت نمی‌شود. اگر واحد طبق مقررات مجاز به انتقال تنخواه به سال بعد باشد، مانده تنخواه در بستن و افتتاح حساب‌ها به سال بعد منتقل می‌شود و برگشت آن در سال بعد انجام می‌گیرد.
اسناد ناقص و کسری تنخواه
اگر اسناد کارپرداز به علت نقص مدارک یا مغایرت با مقررات قابل قبول نباشد، مبلغ آن از تنخواه به حساب‌ها و اسناد دریافتنی - اسناد واخواهی هزینه منتقل می‌شود تا ایراد رفع شود:
| حساب | بدهکار | بستانکار |
|---|---|---|
| حساب‌ها و اسناد دریافتنی - اسناد واخواهی هزینه | ** | |
| تنخواه‌گردان - کارپرداز | ** |
اگر در ابواب‌جمعی کارپرداز کسری ایجاد شود (مانند سرقت یا اختلاس)، مبلغ آن کسری ابواب‌جمعی است و امور مالی باید مراتب را به دادسرای دیوان محاسبات کشور و وزارت امور اقتصادی و دارایی اعلام کند.
مثال
بیمارستان «الف» ۲۰۰ میلیون ریال تنخواه به کارپرداز می‌دهد. کارپرداز ۱۲۰ میلیون ریال لوازم مصرفی انبار می‌خرد و ۵۰ میلیون ریال هزینه تعمیر یک دستگاه را می‌پردازد و اسناد را تحویل حسابداری می‌دهد. در پایان، ۳۰ میلیون ریال مانده را واریز می‌کند (ارقام به میلیون ریال):
| رویداد | حساب | بدهکار | بستانکار |
|---|---|---|---|
| پرداخت تنخواه | تنخواه‌گردان - کارپرداز | ۲۰۰ | |
| بانک | ۲۰۰ | ||
| اسناد خرید کالا | موجودی کالا | ۱۲۰ | |
| حساب‌ها و اسناد پرداختنی | ۱۲۰ | ||
| اسناد تعمیر | هزینه تعمیرات | ۵۰ | |
| حساب‌ها و اسناد پرداختنی | ۵۰ | ||
| کسر از تنخواه | حساب‌ها و اسناد پرداختنی | ۱۷۰ | |
| تنخواه‌گردان - کارپرداز | ۱۷۰ | ||
| واریز مانده | بانک | ۳۰ | |
| تنخواه‌گردان - کارپرداز | ۳۰ |
پس از این ثبت‌ها مانده تنخواه کارپرداز صفر است؛ ۱۲۰ میلیون ریال به موجودی انبار و ۵۰ میلیون ریال به هزینه رفته است.
منبع : سایت حسابداری بیمارستان
کانال تلگرام @hospitalaccounting