ودیعه قرارداد اجاره؛ هزینه است یا دارایی؟

فرض کنید یک دانشگاه علوم پزشکی برای اجاره ساختمانی جهت راه‌اندازی مرکز خدمات جامع سلامت، قرارداد سه‌ساله منعقد می‌کند. طبق قرارداد:

شرح	مبلغ
اجاره ماهانه	۵۰۰ میلیون ریال
ودیعه پرداختی به موجر	۱۰ میلیارد ریال

دانشگاه در ابتدای قرارداد ۱۰ میلیارد ریال به موجر پرداخت می‌کند و طبق قرارداد، این مبلغ در پایان مدت اجاره باید به دانشگاه مسترد شود.

آیا ۱۰ میلیارد ریال پرداختی باید همان ابتدا به‌عنوان هزینه اجاره ثبت شود؟

خیر.

ملاک اصلی این است که دانشگاه نسبت به این مبلغ همچنان حق دریافت وجه از موجر دارد. بنابراین پرداخت ودیعه، مصرف قطعی منابع بابت اجاره نیست؛ بلکه موجب ایجاد یک دارایی برای دانشگاه می‌شود.

ثبت پرداخت ودیعه

طرف	کد	عنوان حساب	مبلغ
بدهکار	—	ودایع	۱۰ میلیارد ریال
بستانکار	—	بانک	۱۰ میلیارد ریال

در نظام حسابداری بخش عمومی نیز «ودایع» در گروه حساب‌های دریافتنی پیش‌بینی شده است.

اما اجاره‌بهای ماهانه وضعیت متفاوتی دارد. وقتی بیمارستان یا دانشگاه از ساختمان در طول ماه استفاده می‌کند، اجاره مربوط به آن دوره حسب مفاد قرارداد به‌عنوان هزینه شناسایی می‌شود.

ودیعه در برابر اجاره‌بها

بنابراین نباید ودیعه و اجاره‌بها را یکسان تلقی کرد:

قلم	ماهیت	سرنوشت
ودیعه قابل استرداد ـ ۱۰ میلیارد ریال	دارایی	مستهلک نمی‌شود و در پایان قرارداد مسترد می‌شود
اجاره‌بهای ماهانه ـ ۵۰۰ میلیون ریال	هزینه	به دوره مربوط منتقل می‌شود

اجاره‌بها بابت استفاده از ملک است و حسب دوره مربوط به هزینه منتقل می‌شود. ودیعه قابل استرداد تا زمانی که حق دریافت آن وجود دارد، دارایی است. بر مبنای همین ارقام قرارداد، جمع اجاره‌بهای سه سال برابر ۵۰۰ میلیون در ۳۶ ماه یعنی ۱۸ میلیارد ریال می‌شود؛ این محاسبه از ارقام قرارداد به‌دست آمده است.

ثبت استرداد ودیعه

فرض کنیم پس از سه سال قرارداد پایان پیدا کند و موجر کل ۱۰ میلیارد ریال را به دانشگاه برگرداند:

طرف	کد	عنوان حساب	مبلغ
بدهکار	—	بانک	۱۰ میلیارد ریال
بستانکار	—	ودایع	۱۰ میلیارد ریال

در این مرحله نیز درآمدی ایجاد نشده است؛ چون دانشگاه فقط دارایی قبلی خود را به وجه نقد تبدیل کرده است.

زمان استرداد و طبقه‌بندی

یک نکته مهم دیگر، زمان استرداد ودیعه است. اگر طبق قرارداد انتظار می‌رود مبلغ در کوتاه‌مدت وصول شود، طبقه‌بندی آن با ودیعه‌ای که تا چند سال قابل استرداد نیست یکسان نخواهد بود و جاری یا غیرجاری بودن آن باید متناسب با زمان مورد انتظار وصول بررسی شود.

همین تفکیک در ساختار کدینگ هم دیده می‌شود؛ برخی ودایع بلندمدت در گروه دارایی‌های غیرجاری طبقه‌بندی شده‌اند، نه در دارایی‌های جاری.

پس صرف خروج پول از بانک به معنی ایجاد هزینه نیست.

در این مثال، دانشگاه ۱۰ میلیارد ریال پرداخت کرده، اما در مقابل آن حق مطالبه ۱۰ میلیارد ریال از موجر را به دست آورده است؛ بنابراین اصل مبلغ ودیعه تا زمانی که این حق باقی است، هزینه اجاره محسوب نمی‌شود.

منبع : سایت حسابداری بیمارستان
کانال تلگرام @hospitalaccounting