سکوت کارفرما یا پیمانکار در مهلت اعتراض به صورت‌وضعیت؛ مواد ۳۷ و ۴۰ شرایط عمومی پیمان
شرایط عمومی پیمان برای اعتراض به صورت‌وضعیت مهلت یک‌ماهه گذاشته است. سکوت پیمانکار در این مهلت قبول صورت‌وضعیت قطعی است، اما اگر کارفرما ظرف یک ماه به اعتراض پیمانکار جواب ندهد، متن پیمان حکمی ندارد.
صورت‌وضعیت قطعی (ماده ۴۰)
«… اعتراض خود را حداکثر ظرف یک ماه از تاریخ وصول صورت‌وضعیت، با ارائه دلیل و مدرک یک‌جا به اطلاع کارفرما می‌رساند. کارفرما حداکثر ظرف مدت یک ماه از تاریخ وصول نظر پیمانکار، به موارد اعتراض رسیدگی می‌کند و قبول یا رد آن‌ها را اعلام می‌نماید. پیمانکار می‌تواند برای تعیین تکلیف آن قسمت از اعتراض خود که مورد قبول کارفرما واقع نمی‌شود، طبق ماده ۵۳ اقدام نماید. در صورتیکه پیمانکار ظرف مدت تعیین شده به صورت‌وضعیت اعتراض نکند، صورت‌وضعیت قطعی از طرف پیمانکار قبول شده تلقی می‌شود.»
| حالت | حکم | مبنا |
|---|---|---|
| پیمانکار ظرف یک ماه اعتراض نمی‌کند | صورت‌وضعیت قطعی قبول‌شده تلقی می‌شود | متن ماده ۴۰ |
| کارفرما اعتراض را رد می‌کند | پیمانکار برای بخش ردشده به ماده ۵۳ (حل اختلاف) می‌رود | متن ماده ۴۰ |
| کارفرما ظرف یک ماه به اعتراض جواب نمی‌دهد | در متن پیمان حکمی نیست | — |
سکوت کارفرما؛ دو نظر
- کتاب «مبانی حقوق پیمان» (اسماعیلی هریسی): «شرایط عمومی پیمان ساکت است اما از فحوای ماده ۴۰ شرایط عمومی پیمان می‌توان چنین استنباط کرد که در دو صورت فوق، معنی تمکین و قبول نظر طرف مقابل استنتاج می‌شود»؛ یعنی سکوت کارفرما در رسیدگی به اعتراض، مانند سکوت پیمانکار، قبول تلقی می‌شود.
- نظر مقابل در شرح‌های دیگر ماده ۴۰: «عدم پاسخ کارفرما به اعتراض پیمانکار در مورد صورت وضعیت قطعی، ظرف مهلت مقرر، به منزله پذیرش اعتراض نیست» و پیمانکار می‌تواند از طریق ماده ۵۳ اقدام کند.
ماده ۴۰ فقط برای سکوت پیمانکار اثر قبول گذاشته است؛ برای کارفرما چنین عبارتی ندارد.
صورت‌وضعیت موقت و پرداخت ۷۰ درصد (ماده ۳۷)
طبق تبصره ۱ ماده ۳۷، اگر صورت‌وضعیت ارسالی مهندس مشاور مورد تأیید کارفرما نباشد، کارفرما پس از کسور «تا ۷۰ درصد مبلغ صورت‌وضعیتی را که مهندس مشاور ارسال نموده است، به عنوان علی‌الحساب» در مهلت مقرر می‌پردازد و صورت‌وضعیت را با دلایل رد برای اصلاح برمی‌گرداند. طبق تبصره ۲، پیمانکار به صورت‌وضعیت اصلاح‌شده حداکثر ظرف یک ماه با ذکر دلیل اعتراض می‌کند «تا مورد رسیدگی قرار گیرد».
پیمان نگفته اگر کارفرما این اعتراض را نپذیرد چه می‌شود. به نوشته همان کتاب، علت سکوت روشن است: اگر برای هر صورت‌وضعیت موقت سازوکار حل اختلاف جداگانه باشد، «اجرای موضوع پیمان مختل می‌شود»؛ و چون پرداخت صورت‌وضعیت موقت علی‌الحساب است، پرداخت ۷۰ درصد «قاطع امر است» و اختلاف ۳۰ درصد باقی‌مانده به صورت‌وضعیت قطعی موکول می‌شود. طبق ماده ۴۰، مقادیر صورت‌وضعیت قطعی «به تنهایی قاطع است و ماخذ تسویه حساب قرار می‌گیرد، هر چند که بین آن‌ها و مقادیری که در صورت‌وضعیت‌های موقت منظور گردیده است، اختلاف باشد».
نکات برای ذیحساب و امور مالی
- تاریخ وصول صورت‌وضعیت قطعی به پیمانکار و تاریخ وصول اعتراض او ثبت شود؛ مهلت‌های یک‌ماهه از همین تاریخ‌ها حساب می‌شود.
- چون اثر سکوت کارفرما محل اختلاف است، پاسخ کتبی به اعتراض پیمانکار در همان یک ماه، قبول یا رد هر مورد، مانع ادعای «قبول ضمنی» می‌شود.
- پرداخت ۷۰ درصد علی‌الحساب به معنی قبول صورت‌وضعیت نیست؛ تسویه نهایی بر اساس صورت‌وضعیت قطعی است (مهلت‌های صورت‌وضعیت).
- در تبصره ۳ ماده ۳۷، اگر پیمانکار صورت‌وضعیت موقت را به موقع ندهد و مهندس مشاور آن را تهیه کند، «هیچ‌گونه مسئولیتی از نظر تأخیر در پرداخت» متوجه کارفرما نیست.
منبع : سایت حسابداری بیمارستان
کانال تلگرام @hospitalaccounting