ثبت‌های حسابداری حواله ارزی در نظام حسابداری بخش عمومی ۱۴۰۵
۱- مقدمه
بر اساس قوانین و مقررات ممکن است بخشی از اعتبار واحدهای گزارشگر به صورت حواله ارزی در اختیار آن‌ها قرار گیرد. مبالغ ارزی مزبور مطابق اعلامیه تخصیص اعتبار هر یک از واحدها و با توجه به قوانین و مقررات مربوط مصرف می‌شود. به طور کلی حواله ارزی یا برای انجام معاملات ارزی مورد استفاده قرار می‌گیرد یا معادل نقدی آن با فروش ارز بر اساس قوانین و مقررات دریافت و مصرف می‌شود. رویدادهای مرتبط با معاملات ارزی در دو بخش واحد دریافت‌کننده حواله ارزی و سایر واحدهای مربوط به صورت زیر شناسایی می‌گردد.
۲- سرفصل حساب‌ها
دارایی‌های جاری
حساب‌های انتظامی
۳- حسابداری حواله ارزی
الف) دفاتر واحد دریافت‌کننده حواله ارزی
ثبت شماره (۱)؛ به هنگام تخصیص اعتبار
| بدهکار — عنوان حساب معین | مبلغ | بستانکار — عنوان حساب معین | مبلغ |
|---|
شایان ذکر است، تمامی ثبت‌های بودجه‌ای (به استثنای حالتی که حواله ارزی با نرخی بیش از نرخ تاریخ اعلامیه تخصیص اعتبار به فرو برسد و معادل ریالی آن دریافت شود)، بر مبنای نرخ تبدیل ارز در تاریخ اعلامیه تخصیص اعتبار انجام می‌شود. همچنین، واحد گزارشگر دریافت کننده حواله ارزی این ثبت و سایر ثبت‌های بودجه‌ای را تنها برای سهم خود از حواله ارزی اعمال می‌کند.
ثبت شماره (۲)؛ در صورت صدور حواله ارزی
| بدهکار — عنوان حساب معین | مبلغ | بستانکار — عنوان حساب معین | مبلغ |
|---|
ثبت شماره (۳)؛ به هنگام تامین اعتبار
| بدهکار — عنوان حساب معین | مبلغ | بستانکار — عنوان حساب معین | مبلغ |
|---|---|---|---|
| اعتبار ... تامین شده | ** | اعتبار ... تخصیص یافته | ** |
لازم به ذکر است، واحد گزارشگر دریافت کننده حواله ارزی برای سهم سایر واحدها از محل حواله ارزی تامین اعتبار انجام نمی‌دهد.
ثبت شماره (۴)؛ در صورت رخداد معامله ارزی
ثبت شماره (۴-۱)؛ به هنگام تحمل هزینه یا خرید دارایی
| بدهکار — عنوان حساب معین | مبلغ | بستانکار — عنوان حساب معین | مبلغ |
|---|---|---|---|
| اعتبار ... تامین شده | ** | اعتبار ... تخصیص یافته | ** |
منظور از معامله ارزی، معاملهای است که بهای آن بر حسب ارز تعیین می‌شود یا مستلزم تسویه به ارز است. معامله ارزی در شناخت اولیه به واحد پول عملیاتی و بر اساس نرخ تبدیل در تاریخ معامله ثبت می‌شود.
ثبت شماره (۴-۲)؛ به هنگام تسویه بدهی‌های ارزی
| بدهکار — عنوان حساب معین | مبلغ | بستانکار — عنوان حساب معین | مبلغ |
|---|---|---|---|
| هزینه‌ها به تفکیک طبقه‌بندی اقتصادی دولت | ** | حساب‌ها و اسناد پرداختنی ارزی | ** |
| دارایی‌ها به تفکیک طبقه‌بندی شیوه‌نامه دارایی‌ها | ** | ||
| موجودی‌ها به تفکیک طبقه‌بندی شیوه‌نامه دارایی‌ها | ** |
۱- تفاوت‌های تبدیل ناشی از تسویه بدهی ارزی باید به حساب تفاوت تسعیر ارز منظور شود. در ثبت فوق فر شده است کره تفاوت تبدیل ناشی از تسویه بدهی ارزی بستانکار است.
چنانچه حساب‌ها و اسناد پرداختنی ارزی مربوط به سهم سایر واحدها از محل حواله ارزی باشد، ثبت بودجه‌ای فوق اعمال نمی‌شود. شایان ذکر است، اقلام پولی ارزی با استفاده از نرخ تبدیل در پایان دوره تسعیر می‌شود. بر این اساس، چنانچه بدهی ارزی ترا پایان دوره تسویه نشود، لازم است به نرخ تبدیل ارز در تاریخ گزارشگری تسعیر و تفاوت تبدیل حاصل به حساب تفاوت تسعیر ارز منظور شود.
ثبت شماره (۴-۳)؛ به هنگام تحویل دارایی‌ها به سایر واحدها
| بدهکار — عنوان حساب معین | مبلغ | بستانکار — عنوان حساب معین | مبلغ |
|---|---|---|---|
| حساب‌ها و اسناد پرداختنی ارزی | ** | سایر حساب‌ها و اسناد دریافتنی | ** |
| اعتبار ... مصرف شده | ** | تفاوت تسعیر ارز | ** |
| اعتبار ... تامین شده | ** |
۱- حساب تفاوت تسعیر ارز با توجه به ماهیت بستانکار یا بدهکار آن در زمان تحصیل دارایی‌ها، حسب مورد بدهکار یا بستانکار می‌شود.
ثبت شماره (۴-۴)؛ تسویه بدهی‌های ناشی از معاملات ارزی سایر واحدها
| بدهکار — عنوان حساب معین | مبلغ | بستانکار — عنوان حساب معین | مبلغ |
|---|---|---|---|
| سایر حساب‌ها و اسناد پرداختنی | ** | حواله ارزی | ** |
ًچنانچه سایر واحدها راسا معامله ارزی انجام دهند و از واحد گزارشگر دریافت کننده حواله ارزی بخواهند بدهی ارزی ایجاد شده ناشی از معامله مذکور را پرداخت کند، آن واحد برای اعمال حساب تسویه بدهی‌های ناشی از معاملات ارزی سایر واحدها از ثبت فوق استفاده می‌کند. در این ثبت، حساب حواله ارزی بر اساس نرخ ارز در تاریخ اعلامیه تخصیص اعتبار بستانکار می‌شود. لازم لازم به ذکر است، نرخ ارز در تاریخ تسویه بدهی باید به سایر واحدها اعلام شود تا تفاوت تبدیل ارز در دفاتر آن‌ها شناسایی شود.
ثبت شماره (۵)؛ دریافت معادل ریالی حواله ارزی
ثبت شماره (۵-۱)؛ فرو حواله ارزی با نرخی کمتر از نرخ تاریخ اعلامیه تخصیص اعتبار و دریافت معادل ریالی آن
| بدهکار — عنوان حساب معین | مبلغ | بستانکار — عنوان حساب معین | مبلغ |
|---|---|---|---|
| تفاوت تسعیر ارز | ** | سایر حساب‌ها و اسناد دریافتنی | ** |
ثبت شماره (۲-۵)؛ فرو حواله ارزی با نرخی بیش از نرخ تاریخ اعلامیه تخصیص اعتبار و دریافت معادل ریالی آن
ثبت شماره (۵-۲-۱)؛ درصورتی که واحد گزارشگر مجوز استفاده از وجوه حاصل از افزایش نرخ ارز نسبت به تاریخ اعلامیه تخصیص اعتبار را
| بدهکار — عنوان حساب معین | مبلغ | بستانکار — عنوان حساب معین | مبلغ |
|---|
نداشته باشد.
چنانچه واحد گزارشگر مجوز استفاده از وجوه حاصل از افزایش نرخ ارز نسبت به تاریخ اعلامیه تخصیص اعتبار را نداشته باشد، این وجوه به عنوان درآمد دولت در نظر گرفته شده و به هنگام واریز آن به حساب خزانه ثبت زیر اعمال خواهد شد.
ثبت شماره (۵-۲-۲)؛ درصورتی‌که واحد گزارشگر مجوز استفاده از وجوه حاصل از افزایش نرخ ارز نسبت به تاریخ اعلامیه تخصیص اعتبار را
| بدهکار — عنوان حساب معین | مبلغ | بستانکار — عنوان حساب معین | مبلغ |
|---|---|---|---|
| حساب انتظامی- کنترل دریافتی‌ها بابت اعتبار | ** | طرف حساب انتظامی- کنترل دریافتی‌ها بابت اعتبار | ** |
داشته باشد.
در صورتیکه واحد گزارشگر مجوز استفاده از وجوه حاصل از افزایش نرخ ارز نسبت به تاریخ اعلامیه تخصیص اعتبار را داشته باشد، بایستی نسبت به اخذ اصلاحیه موافقتنامه، اعلامیه تخصیص اعتبار و تاییدیه دریافتی از خزانه اقدام و ثبت‌های بودجه‌ای مربوط را اصلاح نماید.
ثبت شماره (۶)؛ دریافت معادل ریالی حواله ارزی و پرداخت آن به حساب سایر واحدها
ثبت شماره (۶-۱)؛ دریافت معادل ریالی حواله ارزی
| بدهکار — عنوان حساب معین | مبلغ | بستانکار — عنوان حساب معین | مبلغ |
|---|
تفاوت‌های تبدیل ناشی از فرو سهم اعتبار تخصیص یافته سایر واحدها از حواله ارزی، به حساب "سایر حساب‌ها و اسناد پرداختنی" منظور می‌شود. لازم به ذکر است، ثبت فوق با فر فرو حواله ارزی با نرخی بیش از نرخ تاریخ اعلامیه تخصیص اعتبار اعمال شده است. در صورت فرو حواله ارزی با نرخی کمتر از نرخ تاریخ اعلامیه تخصیص اعتبار، در ثبت فوق حساب "سایر حساب‌ها و اسناد پرداختنی" بدهکار می‌شود.
ثبت شماره (۶-۲)؛ پرداخت معادل ریالی حواله ارزی به حساب سایر واحدها
| بدهکار — عنوان حساب معین | مبلغ | بستانکار — عنوان حساب معین | مبلغ |
|---|
اقلام پولی ارزی با استفاده از نرخ تبدیل در پایان دوره تسعیر می‌شود. بر این اساس، مانده حواله ارزی در پایان دوره به نرخ تبدیل ارز در تاریخ گزارشگری تسعیر و تفاوت تبدیل حاصل به حساب تفاوت تسعیر ارز منظور می‌شود. تفاوت‌های تبدیل ناشی از تسعیر اقلام پولی ارزی به حساب تفاوت تسعیر ارز منظور و در صورت بستانکار بودن مانده آن، ضمن انعکاس در صورت تغییرات در ارز خالص، در صورت وضعیت مالی به عنوان بخش جداگانه‌ای در ارز خالص طبقه‌بندی می‌شود. چنانچه در پایان دوره مالی، مانده حساب مزبور بدهکار باشد، این مبلغ باید در صورت تغییرات در وضعیت مالی همان دوره شناسایی شود. در صورتی که مبلغ زیان تفاوت تبدیل طی دوره بیش از مانده بستانکار اول دوره حساب تفاوت تسعیر ارز باشد، مبلغ زیان تا میزان مانده مزبور در صورت تغییرات در ارز خالص منعکس و باقیمانده در صورت تغییرات در وضعیت مالی منظور می‌شود. همچنین خالص مانده بستانکار حساب تفاوت تسعیر ارز، طی دوره باید در صورت تغییرات در ارز خالص منعکس شود.
ب) دفاتر سایر واحدهای مربوط
ثبت شماره (۱)؛ به هنگام تخصیص اعتبار
شایان ذکر است، تمامی ثبت‌های بودجه‌ای (به استثنای حالتی که حواله ارزی با نرخی بیش از نرخ تاریخ اعلامیه تخصیص اعتبار به فرو برسد و معادل ریالی آن دریافت شود)، بر مبنای نرخ تبدیل ارز در تاریخ اعلامیه تخصیص اعتبار انجام و باتوجه به سهم از حواله ارزی اعمال می‌شود.
ثبت شماره (۲)؛ صدور حواله ارزی به نام واحد گزارشگر دریافت کننده حواله ارزی به‌عنوان بخشی از اعتبار تخصیص یافته
ثبت فوق به مبلغ سهم اعتبار تخصیص یافته واحد از حواله ارزی انجام و معادل آن تاییدیه مربوط توسط خزانه صادر می‌شود.
ثبت شماره (۳)؛ در صورت وقوع معامله ارزی توسط واحد گزارشگر دریافت کننده حواله ارزی
ثبت شماره (۳-۱)؛ ارسال سفارش به واحد گزارشگر دریافت کننده حواله ارزی برای خرید دارایی یا موجودی
| بدهکار — عنوان حساب معین | مبلغ | بستانکار — عنوان حساب معین | مبلغ |
|---|---|---|---|
| اعتبار... تامین شده | ** | اعتبار... تخصیص یافته | ** |
| حساب انتظامی- کنترل سفارش‌ها | ** | طرف حساب انتظامی- کنترل سفارش‌ها | ** |
ثبت شماره (۳-۲)؛ تسویه بدهی‌های ارزی توسط واحد گزارشگر دریافت کننده حواله ارزی
| بدهکار — عنوان حساب معین | مبلغ | بستانکار — عنوان حساب معین | مبلغ |
|---|---|---|---|
| اعتبار ... مصرف شده | ** | اعتبار ... تامین شده | ** |
ثبت شماره (۳-۳)؛ دریافت دارایی‌ها از واحد گزارشگر دریافت کننده حواله ارزی
| بدهکار — عنوان حساب معین | مبلغ | بستانکار — عنوان حساب معین | مبلغ |
|---|---|---|---|
| دارایی‌ها به تفکیک طبقه‌بندی شیوه‌نامه دارایی‌ها | ** | سایر حساب‌ها و اسناد دریافتنی | ** |
| موجودی‌ها به تفکیک طبقه‌بندی شیوه‌نامه دارایی‌ها | ** | تفاوت تسعیر ارز | ** |
| طرف حساب انتظامی- کنترل سفارش‌ها | ** | حساب انتظامی- کنترل سفارش‌ها | ** |
دارایی‌ها یا موجودی‌های خریداری شده با توجه به نرخ تبدیل در تاریخ معامله ارزی (اعلام شده توسط واحد گزارشگر دریافت کننده حواله ارزی) ثبت می‌شوند. به‌علاوه، بدهکار یا بستانکار بودن حساب تفاوت تسعیر ارز با توجه به نرخ اعلامی توسط واحد گزارشگر دریافت کننده حواله ارزی تعیین می‌شود.
ثبت شماره (۴)؛ در صورت وقوع معامله ارزی توسط سایر واحدها
ثبت شماره (۴-۱)؛ به هنگام تامین اعتبار
ثبت شماره (۴-۲)؛ در صورت رخداد معامله ارزی
منظور از معامله ارزی، معاملهای است که بهای آن بر حسب ارز تعیین می‌شود یا مستلزم تسویه به ارز است. معامله ارزی در شناخت اولیه به واحد پول عملیاتی و بر اساس نرخ تبدیل در تاریخ معامله ثبت می‌شود.
ثبت شماره (۴-۳)؛ تسویه بدهی‌های ارزی توسط واحد گزارشگر دریافت کننده حواله ارزی
در ثبت فوق فر شده است که تفاوت تبدیل بستانکار است. همچنین، بدهکار یا بستانکار بودن حساب تفاوت تسعیر ارز با توجه به نرخ اعلامی توسط واحد گزارشگر دریافت کننده حواله ارزی تعیین می‌شود.
ثبت شماره (۵)؛ دریافت معادل ریالی حواله ارزی از واحد گزارشگر دریافت کننده حواله ارزی
ثبت شماره (۵-۱)؛ در صورتی که فرو حواله ارزی با نرخی کمتر از نرخ تاریخ اعلامیه تخصیص اعتبار انجام شده باشد.
ثبت شماره (۲-۵)؛ در صورتی که فرو حواله ارزی با نرخی بیش از نرخ تاریخ اعلامیه تخصیص اعتبار انجام شده باشد.
ثبت شماره (۵-۲-۱)؛ در صورتی که واحد گزارشگر مجوز استفاده از وجوه حاصل از افزایش نرخ ارز نسبت به تاریخ اعلامیه تخصیص اعتبار
را نداشته باشد.
چنانچه واحد گزارشگر مجوز استفاده از وجوه حاصل از افزایش نرخ ارز نسبت به تاریخ اعلامیه تخصیص اعتبار را نداشته باشد، این وجوه به عنوان درآمد دولت در نظر گرفته شده و به هنگام واریز آن به حساب خزانه ثبت زیر اعمال خواهد شد.
ثبت شماره (۵-۲-۲)؛ درصورتی که واحد گزارشگر مجوز استفاده از وجوه حاصل از افزایش نرخ ارز نسبت به تاریخ اعلامیه تخصیص اعتبار
را داشته باشد.
در صورتی که واحد گزارشگر مجوز استفاده از وجوه حاصل از افزایش نرخ ارز نسبت به تاریخ اعلامیه تخصیص اعتبار را داشته باشد، بایستی نسبت به اخذ اصلاحیه موافقتنامه، اعلامیه تخصیص اعتبار و تاییدیه دریافتی از خزانه اقدام و ثبت‌های بودجه‌ای مربوط را اصلاح و به‌منظور کنترل عملکرد دریافتی‌ها بابت اعتبار، معادل مبلغ تفاوت تسعیر ارز ایجاد شده، ثبت زیر را اعمال نماید.
منبع : نسخه سال ۱۴۰۵ نظام حسابداری بخش عمومی — وزارت امور اقتصادی و دارایی
منبع : سایت حسابداری بیمارستان
کانال تلگرام @hospitalaccounting