ثبت‌های حسابداری اوراق مرابحه در نظام حسابداری بخش عمومی ۱۴۰۵
زمان مطالعه: ۸ دقیقه۴۸ بازدید
۱- مقدمه
اوراق مرابحه اوراقی است که به منظور تامین مالی منتشر و دارندگان آن به صورت مشاع مالک دارایی (دینی) هستند که بر اساس قرارداد مرابحه ایجاد می‌شود. این اوراق بازدهی ثابت داشته و قابلیت فروش قبل از سررسید در بازار ثانویه را دارند. در اوراق مرابحه، بانی برای تامین مالی خود اقدام به انتخاب نهاد واسط می‌کند و نهاد واسط با انتشار اوراق مرابحه از طریق شرکت تامین سرمایه، وجوه سرمایه گذاران را جمع آوری کرده و به وکالت از طرف آن‌ها کالای مورد نیاز بانی را از تولیدکننده (فروشنده) به صورت نقد خریداری و به صورت بیع مرابحه، نسیه به قیمت بالاتر به بانی میفروشد. بر این اساس بانی متعهد می‌شود که در سررسید مشخص، قیمت نسیه کالا را به دارندگان اوراق پرداخت نماید. به علاوه این اوراق ممکن است در برابر تسویه بدهی‌های بانی مستقیما به اشخاص ذینفع واگذار گردد. نحوه شناسایی و گزارش رویدادهای مرتبط با این موضوع در این دستورالعمل تعیین شده است.
۲- سرفصل حساب‌ها
حساب کل
حساب معین
سطوح تفصیلی حساب‌ها
ماهیت حساب
حساب‌ها و اسناد پرداختنی بلند مدت
اوراق مرابحه پرداختنی
به تفکیک سال، اشخاص، موضوع بدهی، تاریخ سررسید و مشخصات اوراق مرابحه
بستانکار
حساب‌های انتظامی
حساب انتظامی - اوراق مرابحه
به تفکیک ردیف بودجهای، سال، مشخصات اوراق مرابحه، مشخصات اعتبار (مصوب/ ابلاغی و برنامه/ طرح - پروژه و ردیف) و فصول اعتبار هزینه/ تملک دارایی‌های سرمایه‌ای
بدهکار
طرف حساب‌های انتظامی
طرف حساب انتظامی - اوراق مرابحه
—
بستانکار
حساب‌های انتظامی
حساب انتظامی - کنترل دریافتی‌ها بابت اعتبار
به تفکیک ردیف بودجهای، منابع (عمومی/ اختصاصی و سال جاری/ دوره متمم/ سنواتی)، مشخصات اعتبار، فصول اعتبار و منبع تخصیص
بدهکار
طرف حساب‌های انتظامی
طرف حساب انتظامی - کنترل دریافتی‌ها بابت اعتبار
—
بستانکار
۳- حسابداری اوراق مرابحه
الف) در صورتی که واحد گزارشگر مسئول تسویه اوراق مرابحه باشد:
ثبت شماره (۱)؛ در صورت تحصیل دارایی از محل واگذاری اوراق مرابحه
ثبت شماره (۱-۱)؛ به میزان اوراق مرابحه اختصاص یافته به واحد گزارشگر
دارایی‌ها به تفکیک طبقه‌بندی شیوه‌نامه دارایی‌ها / موجودی‌ها به تفکیک طبقه‌بندی شیوه‌نامه دارایی‌ها
**
اوراق مرابحه پرداختنی
**
اعتبار ... مصرف شده
**
اعتبار ... تامین شده
**
طرف حساب انتظامی - اوراق مرابحه
**
حساب انتظامی - اوراق مرابحه
**
حساب‌های انتظامی زیر به عنوان حساب موقت محسوب و به‌منظور کنترل عملکرد منابع بودجهای، به میزان اوراق مرابحه واگذار شده توسط نهاد واسط در سطح تفصیلی واگذاری دارایی‌های مالی نگهداری می‌شوند.
بدهکار — عنوان حساب معین
مبلغ
بستانکار — عنوان حساب معین
مبلغ
حساب انتظامی - کنترل منابع بودجهای
**
طرف حساب انتظامی - کنترل منابع بودجهای
**
حساب‌های انتظامی زیر به عنوان حساب موقت محسوب و به‌منظور کنترل عملکرد دریافتی‌ها بابت اعتبار، به میزان اوراق مرابحه واگذار شده توسط نهاد واسط نگهداری می‌شوند.
بدهکار — عنوان حساب معین
مبلغ
بستانکار — عنوان حساب معین
مبلغ
حساب انتظامی - کنترل دریافتی‌ها بابت اعتبار
**
طرف حساب انتظامی - کنترل دریافتی‌ها بابت اعتبار
**
ثبت شماره (۲)؛ چنانچه به منظور تسویه بدهی‌های واحد گزارشگر، اوراق مرابحه مستقیما به اشخاص ذینفع واگذار گردد
ثبت شماره (۱-۲)؛ به میزان اوراق مرابحه اختصاص یافته به واحد گزارشگر
بدهکار — عنوان حساب معین
مبلغ
بستانکار — عنوان حساب معین
مبلغ
حساب انتظامی - اوراق مرابحه
**
طرف حساب انتظامی - اوراق مرابحه
**
ثبت شماره (۲-۲)؛ واگذاری اوراق مرابحه به اشخاص و تسویه بدهی آن‌ها
بدهکار — عنوان حساب معین
مبلغ
بستانکار — عنوان حساب معین
مبلغ
حساب‌ها و اسناد پرداختنی
**
اوراق مرابحه پرداختنی
**
اعتبار ... مصرف شده
**
اعتبار ... تامین شده
**
طرف حساب انتظامی - اوراق مرابحه
**
حساب انتظامی - اوراق مرابحه
**
حساب‌های انتظامی زیر به عنوان حساب موقت محسوب و به‌منظور کنترل عملکرد منابع بودجهای، به میزان اوراق مرابحه واگذار شده توسط نهاد واسط در سطح تفصیلی واگذاری دارایی‌های مالی نگهداری می‌شوند.
بدهکار — عنوان حساب معین
مبلغ
بستانکار — عنوان حساب معین
مبلغ
حساب انتظامی - کنترل منابع بودجهای
**
طرف حساب انتظامی - کنترل منابع بودجهای
**
حساب‌های انتظامی زیر به عنوان حساب موقت محسوب و به‌منظور کنترل عملکرد دریافتی‌ها بابت اعتبار، به میزان اوراق مرابحه واگذار شده توسط نهاد واسط نگهداری می‌شوند.
بدهکار — عنوان حساب معین
مبلغ
بستانکار — عنوان حساب معین
مبلغ
حساب انتظامی - کنترل دریافتی‌ها بابت اعتبار
**
طرف حساب انتظامی - کنترل دریافتی‌ها بابت اعتبار
**
ثبت شماره (۳)؛ شناسایی بدهی مرتبط با سود تضمین شده تحقق یافته اوراق مرابحه در هر سال مالی
بدهکار — عنوان حساب معین
مبلغ
بستانکار — عنوان حساب معین
مبلغ
هزینه‌ها به تفکیک طبقه‌بندی اقتصادی دولت
**
سود تضمین شده پرداختنی
**
چنانچه سود تضمین شده اوراق مرابحه طبق استانداردهای حسابداری بخش عمومی قابل انتساب به دارایی‌های واجد شرایط باشد، این مخارج به بهای تمام شده آن دارایی منظور می‌شود.
ثبت شماره (۴)؛ به میزان تسویه اصل و سود تضمین شده اوراق مرابحه
بدهکار — عنوان حساب معین
مبلغ
بستانکار — عنوان حساب معین
مبلغ
اوراق مرابحه پرداختنی
**
سود تضمین شده پرداختنی
**
بانک ...
**
اعتبار ... مصرف شده
**
اعتبار ... تامین شده
**
ب) در صورتی که دولت مسئول تسویه اوراق مرابحه باشد:
واحد گزارشگر دریافت‌کننده منابع حاصل از واگذاری اوراق مرابحه
ثبت شماره (۱)؛ در صورت تحصیل دارایی از محل واگذاری اوراق مرابحه
ثبت شماره (۱-۱)؛ به میزان اوراق مرابحه اختصاص یافته به واحد گزارشگر
دارایی‌ها به تفکیک طبقه‌بندی شیوه‌نامه دارایی‌ها / موجودی‌ها به تفکیک طبقه‌بندی شیوه‌نامه دارایی‌ها
**
دریافتی بابت عملیات ...
**
اعتبار ... مصرف شده
**
اعتبار ... تامین شده
**
طرف حساب انتظامی - اوراق مرابحه
**
حساب انتظامی - اوراق مرابحه
**
حساب‌های انتظامی زیر به عنوان حساب موقت محسوب و به‌منظور کنترل عملکرد منابع بودجهای، به میزان اوراق مرابحه واگذار شده توسط نهاد واسط در سطح تفصیلی واگذاری دارایی‌های مالی نگهداری می‌شوند.
بدهکار — عنوان حساب معین
مبلغ
بستانکار — عنوان حساب معین
مبلغ
حساب انتظامی - کنترل منابع بودجهای
**
طرف حساب انتظامی - کنترل منابع بودجهای
**
ثبت شماره (۲)؛ چنانچه به منظور تسویه بدهی‌های واحد گزارشگر، اوراق مرابحه مستقیما به اشخاص ذینفع واگذار گردد
ثبت شماره (۱-۲)؛ به میزان اوراق مرابحه اختصاص یافته به واحد گزارشگر
بدهکار — عنوان حساب معین
مبلغ
بستانکار — عنوان حساب معین
مبلغ
حساب انتظامی - اوراق مرابحه
**
طرف حساب انتظامی - اوراق مرابحه
**
ثبت شماره (۲-۲)؛ واگذاری اوراق مرابحه به اشخاص و تسویه بدهی آن‌ها
بدهکار — عنوان حساب معین
مبلغ
بستانکار — عنوان حساب معین
مبلغ
حساب‌ها و اسناد پرداختنی
**
دریافتی بابت عملیات ...
**
اعتبار ... مصرف شده
**
اعتبار ... تامین شده
**
طرف حساب انتظامی - اوراق مرابحه
**
حساب انتظامی - اوراق مرابحه
**
حساب‌های انتظامی زیر به عنوان حساب موقت محسوب و به‌منظور کنترل عملکرد منابع بودجهای، به میزان اوراق مرابحه واگذار شده توسط نهاد واسط در سطح تفصیلی واگذاری دارایی‌های مالی نگهداری می‌شوند.
بدهکار — عنوان حساب معین
مبلغ
بستانکار — عنوان حساب معین
مبلغ
حساب انتظامی - کنترل منابع بودجهای
**
طرف حساب انتظامی - کنترل منابع بودجهای
**
وزارت امور اقتصادی و دارایی — مرکز مدیریت بدهی‌های عمومی و روابط مالی دولت
ثبت شماره (۱)؛ شناسایی بدهی معادل اوراق مرابحه واگذار شده
بدهکار — عنوان حساب معین
مبلغ
بستانکار — عنوان حساب معین
مبلغ
ارزش خالص انباشته
**
اوراق مرابحه پرداختنی
**
ثبت شماره (۲)؛ شناسایی سود تضمین شده تحقق یافته اوراق مرابحه در هر سال مالی
بدهکار — عنوان حساب معین
مبلغ
بستانکار — عنوان حساب معین
مبلغ
ارزش خالص انباشته
**
سود تضمین شده پرداختنی
**
ثبت شماره (۳)؛ به میزان تسویه اصل و سود تضمین شده اوراق مرابحه
بدهکار — عنوان حساب معین
مبلغ
بستانکار — عنوان حساب معین
مبلغ
اوراق مرابحه پرداختنی
**
سود تضمین شده پرداختنی
**
ارزش خالص انباشته
**
رویدادهای مالی و بودجهای مربوط به بازپرداخت اصل و سود تضمین شده اوراق مرابحه باید مطابق ثبت‌های مربوط به "واحد گزارشگر دارای اعتبار بودجهای" در بند (پ) بخش دوازدهم (حسابداری اوراق اجاره) از فصل هفتم توسط واحد گزارشگر دریافت‌کننده اعتبار تخصیص یافته شناسایی و اطلاعات آن بر اساس ترتیبات مقرر در بخشنامه‌های مربوط وزارت امور اقتصادی و دارایی با موضوع گزارش بدهی‌ها و مطالبات، به مرکز مدیریت بدهی های عمومی و روابط مالی دولت ارسال شود. شایان ذکر است، مرکز مدیریت بدهی های عمومی و روابط مالی دولت بایستی صرفا سطوح تفصیلی "سال" و "موضوع بدهی" را برای حساب‌های معین" اوراق مرابحه پرداختنی" و "سود تضمین شده پرداختنی" نگهداری نماید.
