ماده ۴۷ آیین‌نامه مالی و معاملاتی؛ پرداخت کمک، هدایا و اعانه
متن ماده ۴۷
ماده ۴۷ — (اصلاحی ۱۳۹۲) پرداخت کمک، هدایا و اعانه به صورت نقدی یا غیرنقدی به افراد و مؤسسات دولتی یا غیردولتی توسط رئیس مؤسسه تا سقف ۱۰٪ کل اعتبارات مؤسسه و در صورت نیاز مازاد بر آن پس از تأیید هیأت امنا بلامانع است، مشروط به آن که به تشخیص رئیس مؤسسه یا مقام مجاز از طرف ایشان خدمات فرد حقیقی حقوقی ذینفع در راستای اهداف و وظایف مؤسسه باشد. اینگونه پرداخت‌ها به حساب هزینه قطعی منظور خواهد شد. هزینه قطعی در مورد واحدهای اجرایی مستقل پس از درخواست کتبی رئیس واحد اجرایی و موافقت رئیس مؤسسه خواهد بود.
سابقه و مواد مشابه
در آیین‌نامه ۱۳۸۵ این ماده فقط «پرداخت کمک یا اعانه» را به تشخیص رئیس مؤسسه مجاز می‌دانست و می‌گفت این پرداخت‌ها «با اخذ رسید از دریافت‌کننده» به هزینه قطعی منظور می‌شود. آیین‌نامه ۱۳۹۰ (مصوب ۱۳۹۰/۰۴/۱۸ هیأت امنا) «هدایا»، «مقام مجاز» و حکم واحدهای مستقل را افزود و قید رسید را از متن برداشت و بند ۱۴ پیشنهادهای مشترک دور اول هیأت‌های امنا در سال ۱۳۹۲ سقف ده درصد و تأیید هیأت امنا برای مازاد را اضافه کرد.
عبارت متن ۱۳۸۵ همان عبارت ماده ۷۱ قانون محاسبات عمومی کشور است، با یک تفاوت اساسی: ماده ۷۱ پرداخت کمک و اعانه به افراد و مؤسسات غیردولتی را جز در حدود وظایف قانونی ممنوع کرده و ماده ۴۷ اصل را بر جواز گذاشته است. دلیل این تفاوت ماده ۱ قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه است که دانشگاه‌ها را بدون رعایت قانون محاسبات و فقط در چارچوب آیین‌نامه‌های مصوب هیأت امنا اداره می‌کند.
قانون ضوابط پرداخت کمک
ضوابط ماده ۷۱ در قانون ضوابط پرداخت کمک و یا اعانه به افراد و مؤسسات غیردولتی مصوب ۱۳۷۸ آمده است: کمک فقط در چهار حالت مجاز است: فعالیت گیرنده در راستای اهداف دستگاه باشد، تعهد مشخصی بپذیرد، کمک جزو وظایف قانونی دستگاه باشد یا رفع نیاز مشروع او ضروری باشد. طبق تبصره ۱ ماده ۱، کمک نباید جنبه خرید خدمت، روزمزد یا رابطه استخدامی پیدا کند. طبق ماده ۲، کمک نقدی با رسید گیرنده یا اعلامیه بانکی واریز به حساب ذینفع به هزینه قطعی منظور می‌شود و در کمک غیرنقدی، رسید گیرنده در حکم قبض و حواله انبار است.
سقف، مجوز و واحد مستقل
سقف ده درصد نسبت به کل اعتبارات منظور (مصوب) سالانه مؤسسه سنجیده می‌شود و پرداخت بیش از آن به مصوبه هیأت امنا نیاز دارد؛ پس جمع این پرداخت‌ها باید در طول سال پایش شود. تشخیص اینکه خدمات گیرنده در راستای اهداف مؤسسه است با رئیس مؤسسه یا مقام مجاز از طرف اوست؛ در واحد مستقل، رئیس واحد درخواست کتبی می‌دهد و پرداخت پس از موافقت رئیس مؤسسه هزینه قطعی می‌شود.
سه درصد رئیس و هزینه هدایای مؤسسه
راه دوم پرداخت هدیه، تبصره ۳ ماده ۱۴ آیین‌نامه است که حداکثر سه درصد اعتبارات را بدون الزام به آیین‌نامه در اختیار رئیس مؤسسه می‌گذارد. طبق بند «ج» ماده ۴ دستورالعمل آن، اهدای هدایا با تأیید رئیس و امضای گیرنده یا گواهی واریز بانکی مجاز است و اگر رسید گرفتنی نباشد، با صورتجلسه به امضای بالاترین مقام واحد و رئیس مؤسسه هزینه قطعی می‌شود. در سند باید روشن باشد پرداخت از کدام محل است.
هزینه هدایا، پذیرایی و تشریفاتی که خود مؤسسه انجام می‌دهد تابع بند «ه» ماده ۴۵ است و با صورتحساب یا صورتجلسه پرداخت می‌شود. هدایایی که مؤسسه دریافت می‌کند نیز موضوع ماده ۲۷ است و طبق نیت اهداکننده مصرف می‌شود؛ هیچ‌کدام از این دو، پرداخت موضوع ماده ۴۷ نیست.
تشریفات و مرز با خرید خدمت
پرداخت کمک نقدی معامله نیست و مناقصه و تضمین ندارد، اما خرید کالا یا خدمتی که اهدا می‌شود معامله است و تابع ماده ۵۵ و نصاب معاملات است. اگر گیرنده در برابر پرداخت کاری برای خود مؤسسه انجام دهد، موضوع خرید خدمت است و باید با قرارداد و تشریفات ماده ۵۵ انجام شود، نه با ماده ۴۷.
ثبت و طبقه‌بندی هزینه
پرداخت ماده ۴۷ هزینه قطعی است و در نظام حسابداری بخش عمومی به‌صورت تعهدی در گروه «هزینه‌ها - انتقالات» ثبت می‌شود. بر اساس زیرعنوان‌های یادداشت‌های ۴۱ تا ۴۳، کمک به مؤسسه دولتی در حساب ۶۱۰۰۶ «هزینه کمک‌های بلاعوض» (کمک بلاعوض به سایر واحدهای دولت عمومی)، کمک به اشخاص حقیقی در حساب ۶۱۰۰۷ «هزینه مزایای اجتماعی» (مزایای کمک اجتماعی) و کمک به مؤسسات غیردولتی در حساب ۶۱۰۰۸ «سایر هزینه‌ها» (انتقالات طبقه‌بندی‌نشده در جای دیگر) می‌نشیند. چک‌لیست خزانه‌داری برابری یادداشت ۴۱ با مانده حساب ۶۱۰۰۶ را کنترل می‌کند. اگر هدیه به شکل کارت هدیه باشد، ثبت خرید و واگذاری کارت هدیه اعمال می‌شود.
مالیات گیرنده
کمک بلاعوض در اصل درآمد اتفاقی است، اما طبق بند «الف» ماده ۱۲۷ قانون مالیات‌های مستقیم کمک نقدی و غیرنقدی مؤسسات دولتی به اشخاص حقیقی از مالیات اتفاقی معاف است، مگر آنجا که مشمول مالیات حقوق باشد. بنابراین کمک یا هدیه به کارکنان خود مؤسسه طبق مواد ۸۲ و ۸۳ همان قانون جزو مزایای شغل است و در فیش حقوق با کسر مالیات پرداخت می‌شود.
منبع : سایت حسابداری بیمارستان
کانال تلگرام @hospitalaccounting