کاهش ارزش تجهیزات و ملزومات مصرفی بیمارستان؛ ثبت حسابداری با مثال
وقتی موجودی انبار آسیب می‌بیند، آیا باید همچنان به بهای اولیه در حساب‌ها باقی بماند؟
فرض کنید بیمارستان تعدادی کیت مصرفی پزشکی در انبار دارد که بهای ثبت‌شده آنها در سیستم ۵۰۰ میلیون ریال است. این اقلام هنگام خرید در حساب ۱۶۰۱۰۲ ـ مواد و لوازم مصرفی بهداشتی و درمانی ثبت شده‌اند. در کدینگ نظام نوین مالی، این حساب در گروه موجودی اقلام مصرفی بهداشتی و درمانی قرار دارد.
در پایان دوره و هنگام بررسی موجودی انبار مشخص می‌شود بخشی از این کیت‌ها به علت شرایط نامناسب نگهداری آسیب دیده‌اند و دیگر ظرفیت خدمت‌رسانی سابق را ندارند.
چرا مبلغ دفتری باید کاهش پیدا کند
در حسابداری بخش عمومی، موجودی نباید صرفاً به این دلیل که هنوز از نظر فیزیکی در انبار وجود دارد، با همان مبلغ قبلی در حساب‌ها باقی بماند. اگر موجودی دچار آسیب‌دیدگی، فرسودگی یا نابابی شود و بهای ثبت‌شده آن دیگر قابل بازیافت نباشد، مبلغ دفتری آن باید کاهش پیدا کند. مبنای این موضوع آن است که دارایی نباید به مبلغی بیشتر از منافع اقتصادی یا توان بالقوه خدمت‌رسانی مورد انتظار آن در صورت‌های مالی منعکس شود.
محاسبه مبلغ کاهش ارزش
فرض کنیم بهای ثبت‌شده کیت‌ها ۵۰۰ میلیون ریال است و پس از بررسی وضعیت کالا و تعیین ارزش قابل بازیافت، مشخص شود ارزش آنها در شرایط فعلی فقط ۲۰۰ میلیون ریال است.
بنابراین میزان کاهش ارزش برابر است با:
| بهای ثبت‌شده موجودی | ۵۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال |
| ارزش پس از ارزیابی | ۲۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال |
| زیان کاهش ارزش | ۳۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال |
مبلغ کاهش ارزش باید در همان دوره‌ای که کاهش ارزش یا زیان اتفاق افتاده است به‌عنوان هزینه شناسایی شود.
در کدینگ نظام نوین مالی برای این موضوع، هم حساب ذخیره موجودی مواد و لوازم راکد و ناباب و هم حساب زیان کاهش ارزش موجودی و موجودی راکد و ناباب پیش‌بینی شده است.
ثبت حسابداری
ثبت حسابداری به این صورت خواهد بود:
| طرف | کد | عنوان حساب | مبلغ (ریال) |
|---|---|---|---|
| بدهکار | ۷۹۰۲۰۱ | زیان کاهش ارزش موجودی و موجودی راکد و ناباب | ۳۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| بستانکار | ۱۶۹۸۰۲ | ذخیره موجودی مواد و لوازم راکد و ناباب | ۳۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
در نتیجه، حساب ۱۶۰۱۰۲ ـ مواد و لوازم مصرفی بهداشتی و درمانی همچنان بهای ثبت‌شده موجودی را نشان می‌دهد و کاهش ارزش آن از طریق حساب ذخیره منعکس می‌شود. در کدینگ نظام نوین مالی، ۱۶۰۱۰۲ برای مواد و لوازم مصرفی بهداشتی و درمانی و ۱۶۹۸۰۲ برای ذخیره موجودی مواد و لوازم راکد و ناباب پیش‌بینی شده است.
تفاوت کاهش ارزش با مصرف کالا
نکته مهم این است که کاهش ارزش موجودی با مصرف کالا تفاوت دارد. در مصرف عادی، کالا برای ارائه خدمت از انبار خارج می‌شود و بهای آن به هزینه انتقال پیدا می‌کند؛ اما در کاهش ارزش، ممکن است کالا همچنان از نظر فیزیکی در انبار باشد، ولی به علت آسیب‌دیدگی، نابابی یا کاهش توان خدمت‌رسانی، دیگر نتوان آن را با ارزش قبلی در حساب‌ها نگهداری کرد.
همچنین اگر موجودی برای توزیع رایگان یا با بهای ناچیز نگهداری شود، موضوع کمی متفاوت است؛ چنین موجودی‌هایی بر مبنای اقل بهای تمام‌شده و بهای جایگزینی اندازه‌گیری می‌شوند. بهای جایگزینی نیز مبلغی است که واحد گزارشگر برای تهیه یک قلم کاملاً مشابه باید بپردازد.
پس وجود کالا در انبار به‌تنهایی برای حفظ ارزش دفتری آن کافی نیست؛ وضعیت واقعی کالا و توان آن برای ارائه خدمت نیز باید در ارزش گزارش‌شده موجودی منعکس شود.
مبنای این ثبت در نظام حسابداری بخش عمومی ۱۴۰۵
ثبت شمارهٔ (۴۹) نظام حسابداری بخش عمومی ۱۴۰۵ — شناسایی کاهش ارزش موجودی‌ها — تصریح می‌کند:
زیان کاهش ارزش موجودی‌ها می‌بایست در زیرفصل هزینه‌ها طبق طبقه‌بندی اقتصادی دولت شناسایی شود.
و دربارهٔ ماهیت حساب ذخیره:
حساب ذخیره کاهش ارزش موجودی‌ها به عنوان کاهنده حساب موجودی‌ها محسوب می‌شود.
و دربارهٔ موجودی نگهداری‌شده برای توزیع رایگان یا با بهای ناچیز:
موجودی‌هایی که برای توزیع بدون مطالبه بها یا مطالبه بهای ناچیز نگهداری می‌شوند، بر مبنای اقل بهای تمام شده و ارزش جایگزینی اندازه‌گیری می‌شوند. مبلغ کاهش ارزش موجودی‌ها و کلیه زیان‌های مرتبط با آنها به عنوان هزینه شناسایی می‌شود.
اگر ارزش موجودی بعداً بازگردد، ثبت شمارهٔ (۵۰) همان نظام می‌گوید هرگونه افزایشی از این بابت در دوره جاری باید به عنوان درآمد بازیافت کاهش ارزش موجودی‌ها یا کاهش هزینه دوره جاری — حداکثر تا حد جبران کاهش قبلی — شناسایی شود.
منبع : سایت حسابداری بیمارستان
کانال تلگرام @hospitalaccounting