استهلاک تجهیزات پزشکی؛ عمر مفید را چطور تعیین کنیم؟
فرض کنید بیمارستان یک دستگاه الکتروشوک به مبلغ ۷۵۰ میلیون تومان خریداری کرده و دستگاه پس از تحویل، آماده استفاده در بخش اورژانس شده است.
چون دستگاه برای بیش از یک دوره مالی در ارائه خدمات درمانی استفاده می‌شود، مبلغ خرید آن در همان سال به‌طور کامل هزینه نمی‌شود؛ بلکه ابتدا به‌عنوان تجهیزات پزشکی شناسایی و سپس طی عمر مفید آن مستهلک می‌شود.
استهلاک از چه زمانی شروع می‌شود؟
ملاک، صرفاً تاریخ خرید یا تاریخ پرداخت وجه نیست.
استهلاک از زمانی شروع می‌شود که دارایی آماده بهره‌برداری و در اختیار واحد مربوط قرار گرفته باشد. در نظام حسابداری بخش عمومی ۱۴۰۵ همچنین اگر بهره‌برداری تا پانزدهم ماه شروع شود، همان ماه در محاسبه استهلاک منظور می‌شود؛ در غیر این صورت محاسبه از ابتدای ماه بعد انجام می‌شود.
بنابراین اگر بیمارستان دستگاه را در مرداد خریداری کند ولی نصب و آماده بهره‌برداری آن در شهریور انجام شود، شروع استهلاک براساس زمان آماده‌شدن برای بهره‌برداری تعیین می‌شود، نه صرفاً تاریخ فاکتور خرید.
مثال
بهای تمام‌شده دستگاه الکتروشوک ۷۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان است. عمر مفید را هم لازم نیست فرض کنیم: جدول محاسبهٔ استهلاک نظام حسابداری بخش عمومی ۱۴۰۵ (صفحهٔ ۳۹۷) برای این طبقه عدد مشخصی داده است.
انواع وسایل و تجهیزات بیمارستانی، اتاق عمل، دندانپزشکی و دامپزشکی، وسایل پزشکی و پاراکلینیکی شامل وسایل و تجهیزات مربوط به فیزیوتراپی، رادیولوژی، رادیوتراپی، آزمایشگاهی و نظایر آن — ۸ سال
دستگاه الکتروشوک در همین ردیف قرار می‌گیرد، پس عمر مفید آن ۸ سال است.
در نظام حسابداری بخش عمومی ۱۴۰۵، برای محاسبه استهلاک دارایی‌های ثابت مشهود و نامشهود روش خط مستقیم در نظر گرفته شده و ارزش باقیمانده نیز در محاسبه استهلاک صفر منظور می‌شود. بنابراین:
| شرح | مبلغ (تومان) |
|---|---|
| بهای تمام‌شده | ۷۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| عمر مفید (سال) | ۸ |
| هزینه استهلاک یک سال کامل | ۹۳٬۷۵۰٬۰۰۰ |
| همان مبلغ به ریال | ۹۳۷٬۵۰۰٬۰۰۰ |
ثبت حسابداری
در زمان خرید و شناسایی دستگاه:
| طرف | کد | عنوان حساب | مبلغ (ریال) |
|---|---|---|---|
| بدهکار | ۲۰۰۵۰۱ | تجهیزات پزشکی | ۷٬۵۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| بستانکار | ۳۰۱۰۰۸ | بستانکاران ـ سایر فروشندگان | ۷٬۵۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
در پایان دوره، بابت استهلاک یک سال کامل:
| طرف | کد | عنوان حساب | مبلغ (ریال) |
|---|---|---|---|
| بدهکار | ۷۸۰۵۰۱ | هزینه استهلاک تجهیزات پزشکی | ۹۳۷٬۵۰۰٬۰۰۰ |
| بستانکار | ۲۹۰۵۰۱ | استهلاک انباشته تجهیزات پزشکی | ۹۳۷٬۵۰۰٬۰۰۰ |
در نظام حسابداری بخش عمومی ۱۴۰۵ نیز ثبت استهلاک دوره به همین منطق انجام می‌شود؛ یعنی حساب هزینه مربوط بدهکار و حساب استهلاک انباشته دارایی بستانکار می‌شود.
استهلاک، کاهش قیمت بازار نیست
نکته مهم این است که استهلاک به معنی کاهش قیمت بازار دستگاه نیست. استهلاک، تخصیص سیستماتیک مبلغ استهلاک‌پذیر دارایی طی عمر مفید آن است. بنابراین دستگاه ممکن است همچنان سالم و در حال استفاده باشد، اما به دلیل مصرف تدریجی توان خدمت‌رسانی آن، هزینه استهلاک شناسایی شود.
همچنین اگر دستگاه کاملاً مستهلک شده باشد ولی هنوز از رده خارج نشده و در بیمارستان مورد استفاده قرار گیرد، بهای تمام‌شده و استهلاک انباشته آن تا زمان برکناری دائمی یا واگذاری همچنان در حساب‌ها باقی می‌ماند.
مبنای این محاسبه در نظام حسابداری بخش عمومی ۱۴۰۵
شیوه‌نامهٔ استهلاک نظام حسابداری بخش عمومی ۱۴۰۵:
برای محاسبه استهلاک دارایی‌های ثابت مشهود و نامشهود از روش خط مستقیم استفاده می‌شود. (بند ۱۲)
مأخذ محاسبهٔ استهلاک، مبلغ استهلاک‌پذیر دارایی‌هاست و ارزش باقیمانده (اسقاط) آنها «صفر» در نظر گرفته می‌شود. (بند ۱)
چنانچه تاریخ بهره‌برداری دارایی استهلاک‌پذیر لغایت پانزدهم ماه باشد، ماه مزبور در محاسبهٔ استهلاک منظور می‌شود. (بند ۴)
دارایی‌هایی که مبلغ استهلاک‌پذیر آنها بطور کامل مستهلک شده، تا زمان برکناری دائمی و واگذاری، بهای تمام‌شده و استهلاک انباشته را در حساب‌ها و دفاتر نگهداری نماید. (بند ۱۰)
منبع : سایت حسابداری بیمارستان
کانال تلگرام @hospitalaccounting