دستورالعمل نحوه تعدیل آحاد بهای پیمان‌ها (بخشنامه ۱۰۱/۱۷۳۰۷۳ مورخ ۱۳۸۲/۹/۱۵)؛ متن کامل با رابطه ضریب تعدیل
بخشنامه شماره ۱۰۱/
خلاصه برای امور مالی و ذیحسابی
- ضریب تعدیل = ۰/
۹۵ × [(شاخص دوره انجام کار ÷ شاخص مبنای پیمان) − ۱] و با سه رقم اعشار در محاسبه وارد می‌شود (بندهای ۱۱-۱ و ۳-۵). - شاخص مبنای پیمان، شاخص سه‌ماهه قبل از سه‌ماهه‌ای است که آخرین مهلت تسلیم پیشنهاد قیمت در آن بوده (در ترک مناقصه: قبل از تسلیم پیشنهاد نهایی) (بند ۸-۱).
- کارکرد تأخیر مجاز با شاخص دوره انجام کار و کارکرد تأخیر غیرمجاز با متوسط شاخص‌های مدت پیمان تعدیل می‌شود (بند ۴).
- اگر کار در مدت اولیه تحویل موقت شود، ۰/
۹۵ به یک و اگر در مدت پیمان (با تأخیر مجاز) تحویل موقت شود، به ۰/ ۹۷۵ تبدیل می‌شود؛ مابه‌التفاوت با صورت‌وضعیت قطعی پرداخت می‌شود (بند ۸). - ملاک تعیین دوره سه‌ماهه، تاریخ واقعی انجام کار در کارگاه است نه تاریخ تهیه یا ارسال صورت‌وضعیت (تبصره بند ۱-۵).
- تا اعلام شاخص قطعی، تعدیل با آخرین شاخص ابلاغ‌شده به‌صورت علی‌الحساب پرداخت می‌شود (بند ۲-۹).
در راهنمای کنترل پرداخت صورت‌وضعیت تعدیل موقت ۱۴۰۵؛ ۲۱ نکته برای ذیحساب در پیمان‌های عمرانی و تغییر مقادیر کار در شرایط عمومی پیمان به این دستورالعمل استناد شده است.
متن بخشنامه
به استناد ماده ۲۳ قانون برنامه و بودجه و آیین‌نامه اجرایی آن، تصویب‌نامه شماره ۶۱۵۰۰ مورخ ۱۳۶۳/۷/۲۱ هیئت وزیران و در چارچوب نظام فنی و اجرایی طرح‌های عمرانی کشور (تصویب‌نامه شماره ۲۴۵۲۵/
در صورتی که دستگاه‌های اجرایی اسناد مناقصه‌ای را برای اخذ پیشنهاد قیمت در اختیار پیمانکاران قرار داده باشند، لازم است یک نسخه از این بخشنامه و دستورالعمل پیوست آن را به‌عنوان دستورالعمل جایگزین دستورالعمل تعدیل قبلی برای آن‌ها ارسال دارند تا پیمانکاران پیشنهاد قیمت خود را بر این اساس ارائه نمایند.
با توجه به اینکه در دستورالعمل پیوست، شاخص مبنای دوره سه‌ماهه مربوط به محاسبه فهرست‌های پایه حذف شده است، بنابراین چنانچه در فاصله زمانی ابلاغ دو فهرست بهای پایه متوالی که معمولا حدود یک‌سال است، تغییرات قابل ملاحظه‌ای در قیمت‌ها ایجاد شود، این سازمان ضرایب متناسبی را ابلاغ خواهد نمود تا با اعمال آن، برآورد هزینه کارها به‌هنگام شوند.
محمد ستاری‌فر — معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان
متن دستورالعمل (پیوست بخشنامه)
۱. تعاریف
تعاریف زیر به واژه‌ها و اصطلاحاتی اختصاص دارد که در این دستورالعمل مورد استفاده قرار می‌گیرند.
۱-۱. دوره
هر یک از سه‌ماهه‌های منتهی به خرداد، شهریور، آذر یا اسفند.
۲-۱. شاخص
عددی که متوسط تغییرات قیمت هر دوره را نسبت به دوره پایه نشان می‌دهد.
۳-۱. دوره پایه
دوره‌ای که تمامی شاخص‌های مربوط به آن عدد صد (۱۰۰) است.
۴-۱. فهرست‌بها
هر یک از فهرست‌های واحد بهای پایه در رشته‌های مختلف که از طرف سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور ابلاغ می‌شود.
۵-۱. شاخص گروهی (فصلی)
عددی که متوسط تغییرات قیمت‌های واحد اقلام یک فصل از فهرست بهای واحد پایه در هر دوره را، نسبت به دوره پایه نشان می‌دهد.
۶-۱. شاخص رشته‌ای
عددی که متوسط تغییرات قیمت‌های واحد اقلام یک رشته از فهرست بهای واحد پایه در هر دوره را، نسبت به دوره پایه نشان می‌دهد.
۷-۱. شاخص کلی
عددی که متوسط تغییرات قیمت‌های واحد اقلام تمامی فهرست‌های واحد پایه در هر دوره را، نسبت به دوره پایه نشان می‌دهد.
۸-۱. شاخص مبنای پیمان
۱-۸-۱. در مناقصه
یک دوره سه‌ماهه قبل از دوره سه‌ماهه‌ای که آخرین روز مهلت تعیین شده توسط کارفرما برای تسلیم پیشنهاد قیمت پیمانکار در آن واقع شده است.
۲-۸-۱. در ترک مناقصه
یک دوره سه‌ماهه قبل از دوره سه‌ماهه‌ای که پیشنهاد نهایی پیمانکار به‌صورت کتبی تسلیم کارفرما شده است.
۹-۱. شاخص دوره انجام کار
شاخص دوره انجام عملیات اجرایی، مربوط به آن دوره.
۱۰-۱. کارکرد دوره
مبلغ کارهای انجام شده طی آن دوره شامل عملیات اجرایی، مصالح پای‌کار و هزینه تجهیز یا برچیدن کارگاه.
۱۱-۱. ضریب تعدیل
ضریبی که از رابطه:
ضریب تعدیل = ۰/
بدست می‌آید.
۱۲-۱. کارهای جدید
کارهایی که پس از انعقاد پیمان، در حین اجرای عملیات و در چارچوب موضوع پیمان به پیمانکار ابلاغ شود و برای آن‌ها قیمت و مقدار در فهرست بهای منضم به پیمان، پیش‌بینی نشده است.
۱۳-۱. تاخیر مجاز
آن بخش از تطویل مدت پیمان که، خارج از قصور پیمانکار باشد.
۱۴-۱. تاخیر غیرمجاز
آن بخش از تطویل مدت پیمان که، ناشی از قصور پیمانکار باشد.
۱۵-۱. مدت پیمان
مدت اولیه پیمان با احتساب تاخیرهای مجاز (تمدید مدت)، خارج از قصور پیمانکار
۱۶-۱. مبلغ کارکرد صورت‌وضعیت
تفاوت مبلغ صورت‌وضعیت موردنظر با صورت‌وضعیت قبلی برای هر فصل از هر یک از فهرست‌های منضم به پیمان.
۲. انتخاب نوع شاخص برای محاسبه تعدیل
۱-۲. پیمان‌هایی که براساس قیمت‌های واحد پایه منعقد شده‌اند.
۱-۱-۲. مبلغ کارکرد
مبلغ کارکرد، با شاخص‌های گروهی (فصلی) فهرست بهای واحد پایه مربوط تعدیل می‌شود.
۲-۱-۲. مبلغ تجهیز و برچیدن کارگاه
مبلغ تجهیز و برچیدن کارگاه، با شاخص کلی تعدیل می‌شود.
۳-۱-۲. مبلغ مصالح پای‌کار
مبلغ مصالح پای‌کار هر فهرست پایه با شاخص گروهی فصل‌های مربوط به مصالح موردنظر تعدیل می‌شود.
تبصره ۱: مبالغ مصالح پای‌کار مربوط به سیمان، شن و ماسه با شاخص‌های گروهی فصل «بتن درجا» در فهرست مربوط تعدیل می‌شود.
تبصره ۲: در موارد خاص مانند قلت مبلغ برآورد و یا غیرقابل تفکیک بودن اقلام کار به فصول فهرست بها برای استفاده از شاخص‌های گروهی، بنا به تشخیص دستگاه اجرایی، می‌توان به‌جای شاخص گروهی از شاخص یا شاخص‌های رشته‌ای مربوط استفاده کرد، در این صورت باید مراتب با تعیین رشته و یا رشته‌های مربوط، در اسناد و مدارک مناقصه و پیمان درج شود. در غیر این‌صورت در تمام حالات برای محاسبه تعدیل از شاخص‌های گروهی برای اقلام کار و کلی برای تجهیز و برچیدن کارگاه طبق ضوابط این دستورالعمل استفاده خواهد شد.
۴-۱-۲. اقلام ستاره‌دار
ردیف‌های غیرپایه (اقلام ستاره‌دار)، که برای آن‌ها قیمت پایه تهیه نشده است و هنگام تهیه برآورد قیمت آن‌ها مطابق دستورالعمل مربوط تعیین و تصویب می‌گردد، مشابه سایر ردیف‌های فصل مربوط تعدیل می‌شوند.
۵-۱-۲. کارهای جدید
۱-۵-۱-۲. قیمت کارهای جدیدی که از فهرست بهای واحد پایه منضم به پیمان، یا فهرست بهای واحد پایه‌ای که قیمت پیمان از آن انتخاب می‌شود، با شاخص گروهی فصل مربوط تعدیل می‌گردد. شاخص مبنای تعدیل این نوع کارها، همان شاخص مبنای پیمان خواهد بود.
۲-۵-۱-۲. قیمت کارهای جدید در پیمان‌های منعقده براساس قیمت‌های واحد پایه، که برای آن‌ها قیمت در فهرست بهای منضم به پیمان، یا فهرست بهای واحد پایه‌ای که قیمت پیمان از آن گرفته شده، درج نشده است. با شاخص گروهی فصل مربوط تعدیل می‌شود. شاخص مبنای تعدیل این نوع کارها، شاخص دوره سه‌ماهه‌ای است که براساس قیمت‌های آن دوره، قیمت کار جدید تعیین و تصویب شده است.
برای محاسبه تعدیل در این حالت ابتدا قیمت کار جدید به عدد حاصل از عبارت:
[۰/
تقسیم می‌گردد، تا به قیمت‌های دوره سه ماهه مربوط به مبنای پیمان تبدیل شود، سپس مانند سایر ردیف‌های قیمت منضم به پیمان، تعدیل می‌گردد.
۶-۱-۲. در کارهایی که بنا به عللی از قبیل شرایط ویژه، طبیعت و نوع کار، استفاده مستقیم از شاخص‌های فهرست‌های پایه و یا روش تعدیل این دستورالعمل مناسب نیست، دستگاه اجرایی باید قبل از واگذاری کار، روش موردنظر برای تعدیل قیمت این نوع کارها را، طی گزارش توجیهی به سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور (دبیرخانه شورای‌عالی فنی) پیشنهاد کند، تا پس از تصویب شورای عالی فنی، ملاک عمل قرار گیرد.
۲-۲. پیمان‌هایی که فهرست بهای واحد پایه برای آن‌ها ابلاغ نشده است.
در این پیمان‌ها، تطبیق فهرست‌بهای موردنظر با انواع فهرست‌های پایه و فصل‌های مربوط به آن‌ها، هنگام تهیه فهرست مقادیر و برآورد کار و قبل از ارجاع کار، توسط دستگاه اجرایی انجام می‌شود. نرخ پیمان این نوع کارها، مطابق روش این دستورالعمل مورد تعدیل قرار می‌گیرد. قیمت کارهای جدید در این پیمان‌ها، طبق مفاد بند (۲-۵-۱-۲) تعدیل می‌گردد.
۳. تعدیل بخش ارزی
در پیمان‌هایی که تمام یا بخشی از پرداخت‌های آن‌ها ارزی است، در صورت نیاز به تعدیل بخش ارزی، باید مطابق بند (۶-۱-۲) عمل گردد.
۴. شاخص تعدیل کارکرد در دوره تاخیر
۱-۴. تاخیر مجاز
عملیات اجرا شده در مدت تأخیر مجاز با شاخص‌های دوره مربوط به انجام کار تعدیل می‌شود.
۲-۴. تاخیر غیرمجاز
عملیات اجرا شده در مدت تاخیر غیرمجاز، با متوسط شاخص‌های دوره‌های مربوط به مدت پیمان (مدت درج شده در پیمان و مدت‌های تمدید شده) تعدیل می‌شود.
۳-۴. شاخص علی‌الحساب برای دوران تاخیر
در پایان مدت اولیه و یا هر تمدید پیمان، دستگاه اجرایی مکلف است بنا به تقاضای پیمانکار تاخیرها را رسیدگی و شاخص‌های تعدیل کارکرد دوره‌های بعد را، با توجه به نوع تاخیرها مشخص نماید. تا انجام این رسیدگی، تعدیل کارکردهای بعد از مدت اولیه یا هر تمدید پیمان، حسب مورد با شاخص‌های دوره سه ماهه مربوط به پایان مدت اولیه یا هر تمدید پیمان، محاسبه و به‌صورت علی‌الحساب پرداخت خواهد شد.
۵. محاسبه تعدیل صورت‌وضعیت‌ها
۱-۵. برای محاسبه تعدیل هر صورت‌وضعیت، ابتدا دوره‌های مربوط به کارکرد آن صورت‌وضعیت مشخص، سپس با استفاده از شاخص‌های گروهی مربوط و شاخص مبنای پیمان، ضرایب تعدیل محاسبه می‌شود. مبلغ تعدیل هر فصل از حاصل‌ضرب ضریب تعدیل در مبلغ کارکرد صورت‌وضعیت آن فصل، مربوط به دوره (سه ماهه) موردنظر بدست می‌آید. مبلغ تعدیل صورت‌وضعیت حاصل‌جمع جبری مبالغ تعدیل کارکرد فصل‌ها، مصالح پای‌کار مربوط به هر فصل و تجهیز (یا برچیدن) کارگاه تا تاریخ صورت‌وضعیت موردنظر خواهد بود.
تبصره: به‌منظور تعیین دوره‌های سه ماهه هر صورت‌وضعیت برای مشخص شدن شاخص‌های دوره سه ماهه، تاریخ واقعی انجام کارها در کارگاه ملاک عمل است و سایر زمان‌ها مانند تاریخ تهیه صورت‌وضعیت و یا تاریخ ارسال آن ملاک عمل نمی‌باشد.
یادآوری: به منظور کاهش حجم محاسبات تعدیل، تاکید می‌شود در آخر هر ماه شمسی، صورت‌وضعیت کارهای انجام شده تا آن تاریخ، همراه با مقدار مصالح، به تفکیک هر فصل و تجهیز کارگاه انجام شده، تنظیم شود.
۲-۵. تعدیل مبلغ مابه‌التفاوت بین آخرین صورت‌وضعیت موقت و قطعی
مبلغ مابه‌التفاوت بین آخرین صورت‌وضعیت موقت و صورت‌وضعیت قطعی، چنانچه مربوط به عملیات انجام شده بین تاریخ شروع پیمان و تاریخ آخرین صورت‌وضعیت موقت باشد، در صورت مشخص بودن دوره انجام، طبق شاخص‌های دوره مربوط و در غیر این‌صورت با متوسط شاخص‌های دوره‌های مدت یاد شده تعدیل می‌شود.
۱-۲-۵. چنانچه عملیات تمام یا قسمتی از مبلغ مابه‌التفاوت، در مدت تاخیر غیرمجاز پیمان انجام شده باشد، تعدیل آن طبق مفاد بند (۲-۵) صورت می‌گیرد.
۳-۵. گرد کردن ضریب تعدیل
ضریب تعدیل، با سه رقم اعشار در محاسبات وارد می‌شود. این ضریب ابتدا با چهار رقم اعشار محاسبه می‌گردد. چنانچه رقم چهارم اعشار پنج یا بزرگ‌تر باشد، رقم چهارم حذف و یک واحد به رقم سوم اعشار اضافه می‌شود. در صورتی که رقم چهارم اعشار، کوچک‌تر از پنج باشد، حذف می‌گردد.
۶. تعدیل پیمان‌هایی که خاتمه می‌یابند
چنانچه براساس اسناد و مدارک پیمان، بدون آنکه قصوری متوجه پیمانکار باشد، پیمان خاتمه داده شود کارکرد پیمانکار طبق این دستورالعمل مشمول تعدیل آحاد بها خواهد بود.
۷. تعدیل پیمان‌هایی که فسخ می‌شوند
چنانچه براساس اسناد و مدارک پیمان به علت قصور پیمانکار، پیمان فسخ شود، تعدیل مبلغ کارهای انجام شده طبق این دستورالعمل محاسبه، می‌شود.
۱-۸. در پیمان‌هایی که در مدت اولیه (مدت درج شده در موافقت‌نامه)، به اتمام رسیده و تحویل موقت شوند، عدد ۰/
۲-۸. در پیمان‌هایی که تا مدت پیمان (مدت اولیه به‌علاوه تاخیرهای مجاز) به اتمام رسیده و تحویل موقت شوند، عدد ۰/
۸. تغییر ضریب ۰/۹۵ در رابطه ضریب تعدیل
۳-۸. مبلغ مابه‌التفاوت ناشی از تبدیل عدد ۰/
۹. مبنای محاسبه تعدیل و نحوه ارائه آن
۱-۹. پیمانکار مبالغ تعدیل آحاد بها را براساس صورت‌وضعیت‌های تایید شده توسط کارفرما محاسبه می‌نماید و به‌منظور بررسی و پرداخت، به نحوی که در بند (الف) ماده ۳۷ شرایط عمومی پیمان تعیین شده است، مانند صورت‌وضعیت‌ها برای مهندس مشاور ارسال می‌دارد.
۲-۹. تا اعلام شاخص‌های قطعی دوره انجام کار، تعدیل صورت‌وضعیت‌ها با استفاده از آخرین شاخص‌های ابلاغ شده مربوط (موقت یا قطعی)، محاسبه و به صورت علی‌الحساب پرداخت می‌شود. با اعلام شاخص‌های قطعی دوره انجام کار، تعدیل طبق این دستورالعمل محاسبه و مبالغ آن به صورت قطعی به حساب پیمانکار منظور می‌گردد.
۱۰. +۰ برای سهولت محاسبات و رسیدگی به آن‌ها، استفاده از جدول‌های مناسب (مانند نمونه‌های پیوست) توصیه می‌شود.
منبع : سایت حسابداری بیمارستان
کانال تلگرام @hospitalaccounting