کارگاه آموزشی تملک دارایی سرمایه‌ای بخش ۳: تعدیل و محاسبه آحاد بها در پیمان‌های عمرانی
تعریف تعدیل
معمولا در حین انجام پروژه قیمت کارها افزایش یا کاهش پیدا می‌کند، این تغییرات قیمت در قالب صورت‌وضعیتی به نام تعدیل به پیمانکار پرداخت یا کسر می‌شود.
مستندات قانونی پرداخت تعدیل
- بند «ه» ماده ۲۹ شرایط عمومی پیمان
- شرایط خصوصی پیمان
- بخشنامه تعدیل
بخشنامه نحوه تعدیل، بخشنامه شماره ۱۰۱/
ماده ۲۹ بند «ه»: تعدیل نرخ پیمان، به شرح زیر است.
تعاریف واژه‌ها و اصطلاحات (بخشنامه نحوه تعدیل)
۱-۱ دوره
هر یک از سه‌ماهه‌های منتهی به خرداد، شهریور، آذر و اسفند.
| فصل | ماه‌ها |
|---|---|
| بهار (سه‌ماهه اول) | فروردین، اردیبهشت، خرداد |
| تابستان (سه‌ماهه دوم) | تیر، مرداد، شهریور |
| پاییز (سه‌ماهه سوم) | مهر، آبان، آذر |
| زمستان (سه‌ماهه چهارم) | دی، بهمن، اسفند |
۱-۲ شاخص و ۱-۳ دوره پایه
شاخص: عددی که متوسط تغییرات قیمت هر دوره را نسبت به دوره پایه نشان می‌دهد.
دوره پایه: دوره‌ای که تمامی شاخص‌های مربوط به آن عدد صد (۱۰۰) است.
پرسش: برای پیوست ۳ بخشنامه، سه‌ماه چه سالی دوره پایه است؟ پاسخ: سه‌ماهه چهارم ۱۳۸۱.
شاخص‌های قطعی تعدیل آحادبها، دوره‌های سه‌ماهه سوم و چهارم سال ۱۳۸۲ پیوست ۳ بخشنامه شماره ۱۰۱/
| ردیف | شرح | سه‌ماهه چهارم ۱۳۸۱ | اول ۱۳۸۲ | دوم | سوم | چهارم |
|---|---|---|---|---|---|---|
| ۱ | شاخص رشته ابنیه | ۱۰۰/ | ۱۰۶/ | ۱۰۷/ | ۱۱۰/ | ۱۱۷/ |
| ۲ | شاخص رشته تاسیسات برقی | ۱۰۰/ | ۱۰۴/ | ۱۰۴/ | ۱۰۵/ | ۱۰۶/ |
| ۳ | شاخص رشته تاسیسات مکانیکی | ۱۰۰/ | ۱۰۵/ | ۱۰۵/ | ۱۰۶/ | ۱۰۹/ |
| ۴ | شاخص رشته راه، باند فرودگاه و زیرسازی راه‌آهن | ۱۰۰/ | ۱۰۷/ | ۱۱۰/ | ۱۱۳/ | ۱۱۸/ |
| ۵ | شاخص رشته خطوط انتقال آب | ۱۰۰/ | ۱۰۸/ | ۱۱۱/ | ۱۱۳/ | ۱۱۷/ |
| ۶ | شاخص رشته شبکه توزیع آب | ۱۰۰/ | ۱۰۸/ | ۱۱۱/ | ۱۱۳/ | ۱۱۷/ |
| ۷ | شاخص رشته چاه‌ها و قنات‌ها | ۱۰۰/ | ۱۰۸/ | ۱۱۱/ | ۱۱۴/ | ۱۱۷/ |
| ۸ | شاخص رشته آبیاری و زهکشی | ۱۰۰/ | ۱۰۸/ | ۱۱۲/ | ۱۱۵/ | ۱۲۰/ |
| ۹ | شاخص رشته شبکه جمع‌آوری و انتقال فاضلاب | ۱۰۰/ | ۱۰۸/ | ۱۱۱/ | ۱۱۳/ | ۱۱۸/ |
| شاخص کلی | ۱۰۰/ | ۱۰۷/ | ۱۰۹/ | ۱۱۱/ | ۱۱۷/ |
رشد شاخص‌ها
پرسش: هزینه احداث یک راه روستایی در آخر سال ۸۱ بالغ بر ۱ میلیارد تومان برآورد شده بود؛ هزینه ساخت راه فوق در اول سال ۱۴۰۰ چه‌قدر می‌تواند باشد؟
پاسخ: ۲۷ میلیارد و ۴۹۷ میلیون تومان.
۱-۴ فهرست بها
هر یک از فهرست‌های پایه در رشته‌های مختلف که از طرف سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور ابلاغ می‌شود.
پرسش: در سال ۱۴۰۰ در چند رشته فهرست بها منتشر شده است؟ پاسخ: در ۲۲ رشته.
نام رشته‌ها:
- خطوط انتقال آب
- تأسیسات برقی
- تأسیسات مکانیکی
- چاه
- آبخیزداری و منابع طبیعی
- ابنیه
- شبکه توزیع آب
- سدسازی
- راهداری
- راه، راه‌آهن و باند فرودگاه
- ساخت و ترمیم قنات
- انتقال و توزیع آب روستایی
- آبیاری تحت فشار
- شبکه جمع‌آوری و انتقال فاضلاب
- آبیاری و زهکشی
و رشته‌های دیگر تا مجموع ۲۲ رشته.
تقسیم‌بندی شاخص‌ها
شاخص‌ها از سه منظر تقسیم‌بندی می‌شوند:
- ماهیت کار: فصلی (گروهی)، رشته‌ای، کلی
- زمان‌های پیمان: مبنای پیمان، دوره انجام کار، میانگین
- قطعیت اعلام: موقت، قطعی
۱-۵ شاخص گروهی (فصلی)
عددی که متوسط تغییرات قیمت‌های واحد اقلام یک فصل از فهرست پایه در هر دوره را، نسبت به دوره پایه نشان می‌دهد.
۱-۶ شاخص رشته‌ای
عددی که متوسط تغییرات قیمت‌های واحد اقلام یک رشته از فهرست پایه در هر دوره را، نسبت به دوره پایه نشان می‌دهد.
۱-۷ شاخص کلی
عددی که متوسط تغییرات قیمت‌های واحد اقلام تمامی فهرست‌های پایه در هر دوره را، نسبت به دوره پایه نشان می‌دهد.
این شاخص برای تعدیل فصل تجهیز کارگاه استفاده می‌شد که به دلیل تغییر روش تعدیل فصل تجهیز کارگاه، در بخشنامه‌های سال ۸۵ به بعد شاخص کلی اعلام نمی‌شود.
| شماره فصل | شرح | سه‌ماهه چهارم ۹۸ | سوم ۹۹ | چهارم ۹۹ |
|---|---|---|---|---|
| اول | عملیات تخریب | ۱۶۲۲/ | ۲۵۵۲/ | ۲۶۸۴/ |
| دوم | عملیات خاکی با دست | ۱۵۰۵/ | ۲۲۹۶/ | ۲۴۲۴/ |
| سوم | عملیات خاکی با ماشین | ۱۸۷۵/ | ۲۲۲۲/ | ۲۴۴۷/ |
| چهارم | حفاری تونل | ۱۴۲۳/ | ۲۲۹۷/ | ۲۶۵۸/ |
| پنجم | عملیات حفاری، شمع‌کوبی و سپرکوبی | ۱۹۰۰/ | ۲۲۶۹/ | ۲۴۵۵/ |
| ششم | عملیات بنایی با سنگ | ۱۳۸۸/ | ۲۱۲۰/ | ۲۲۵۶/ |
| هفتم | اندود و بندکشی | ۱۳۳۱/ | ۱۹۷۴/ | ۲۰۵۲/ |
| هشتم | قالب‌بندی و چوب بست | ۱۲۷۷/ | ۲۲۰۶/ | ۲۲۸۰/ |
| بیست و چهارم | ژئوسنتتیک‌ها | ۱۵۸۸/ | ۲۵۷۱/ | ۲۶۵۸/ |
| پانزدهم (۲) | آسفالت | ۶۲۴/ | ۷۴۹/ | ۷۶۸/ |
| بیست و نهم (۲) | ادوات روسازی راه‌آهن (به جز ریل و سوزن) | ۱۶۴۶/ | ۲۳۴۱/ | ۲۴۵۸/ |
| شاخص رشته راه، راه‌آهن و باند فرودگاه | ۱۴۸۶/ | ۲۵۹۲/ | ۲۷۴۹/ |
شاخص تعدیل تجهیز و برچیدن کارگاه
طبق بند ۶ بخشنامه شماره ۹۲/
شاخص تعدیل تجهیز و برچیدن کارگاه مثال
مثال: شاخص‌های تعدیل هزینه تجهیز و برچیدن کارگاه را در یک پروژه راهسازی به دست آورید. شاخص تعدیل تجهیز و برچیدن برابر میانگین شاخص رشته ابنیه و شاخص رشته راه (ضرب در ۰/
شاخص تجهیز و برچیدن = (شاخص رشته ابنیه + شاخص رشته راه) × ۰/
| دوره | شاخص ابنیه | شاخص راه | شاخص تجهیز و برچیدن (میانگین) |
|---|---|---|---|
| سه‌ماهه چهارم ۹۸ | ۱۵۲۱/ | ۱۴۸۶/ | ۱۵۰۴ |
| سوم ۹۹ | ۲۸۰۱/ | ۲۵۹۲/ | ۲۶۹۹/ |
| چهارم ۹۹ | ۲۹۷۷/ | ۲۷۴۹/ | ۲۸۶۲/ |
(۱۴۸۶/
ارقام شاخص تجهیز و برچیدن، عینا مطابق مقادیر مندرج در همین کارگاه آموزشی درج شده است.
۱-۸ شاخص مبنای پیمان
شاخص مبنای پیمان در مناقصه‌ها: یک دوره سه‌ماهه قبل از دوره سه‌ماهه‌ای که آخرین روز مهلت تعیین‌شده توسط کارفرما برای تسلیم پیشنهاد قیمت پیمانکار در آن واقع شده است.
شاخص مبنای پیمان در ترک مناقصه: یک دوره سه‌ماهه قبل از دوره سه‌ماهه‌ای که پیشنهاد نهایی پیمانکار به صورت کتبی تسلیم کارفرما شده است.
۱-۸ شاخص مبنای پیمان مثال
مثال: در آگهی مناقصه‌ای، آخرین روز پیشنهاد قیمت به تاریخ ۹۹/۳/۳۰ اعلام شده است. شاخص مبنای پیمان مربوط به کدام دوره خواهد بود؟
پاسخ: سه‌ماهه چهارم سال ۱۳۹۸ (یک دوره برگشت به عقب).
نتیجه باید در متن ماده ۲۹ه شرایط خصوصی قید شود؛ به این ترتیب: «تعدیل نرخ این پیمان بر اساس بخشنامه ۱۰۱/
۱-۹ شاخص دوره انجام کار
شاخص دوره انجام عملیات اجرایی، مربوط به آن دوره.
۱-۱۰ کارکرد دوره
مبلغ کارهای انجام‌شده طی آن دوره، شامل عملیات اجرایی.
مثال: کارکرد صورت‌وضعیت تایید شده پیمانکار در فصل ۳ (عملیات خاکی فهرست راه و باند)، در صورت‌وضعیت‌های شماره ۶ و ۷ به شرح جدول است. کارکرد ریالی مربوط به صورت‌وضعیت شماره ۷، در چه دوره‌هایی واقع شده و مبلغ کارکرد هر دوره چقدر است؟
| فصل | شماره صورت‌وضعیت | تاریخ | مبلغ |
|---|---|---|---|
| ۳ | ۶ | ۹۲/۱۰/۵ | ۲۰۰ میلیون ریال |
| ۳ | ۷ | ۹۳/۴/۱۳ | ۷۷۰ میلیون ریال |
مدت کارکرد صورت‌وضعیت شماره ۷ در سه دوره واقع می‌شود:
| دوره | تعداد روز | محاسبه |
|---|---|---|
| چهارم ۹۲ | ۸۴ | ۲۵ + ۳۰ + ۲۹ = ۸۴ |
| اول ۹۳ | ۹۳ | ۳۱ + ۳۱ + ۳۱ = ۹۳ |
| دوم ۹۳ | ۱۳ | ۱۳ |
| جمع | ۱۹۰ | ۸۴ + ۹۳ + ۱۳ = ۱۹۰ روز |
مبلغ کارکرد صورت‌وضعیت شماره ۷ = مبلغ فعلی − مبلغ قبلی:
۷۷۰ − ۲۰۰ = ۵۷۰ میلیون ریال (مابه‌التفاوت)
سهم هر دوره از کارکرد ۵۷۰ میلیون ریال، به نسبت روزهای هر دوره:
(۸۴ ÷ ۱۹۰) × ۵۷۰ = ۲۵۲ میلیون ریال
(۹۳ ÷ ۱۹۰) × ۵۷۰ = ۲۷۹ میلیون ریال
(۱۳ ÷ ۱۹۰) × ۵۷۰ = ۳۹ میلیون ریال
| دوره | سهم کارکرد |
|---|---|
| چهارم ۹۲ | ۲۵۲ میلیون ریال |
| اول ۹۳ | ۲۷۹ میلیون ریال |
| دوم ۹۳ | ۳۹ میلیون ریال |
| جمع | ۵۷۰ میلیون ریال |
۱-۱۱ ضریب تعدیل
رابطه محاسبه کارکرد تعدیل‌شده:
کارکرد تعدیل‌شده = کارکرد + (ضریب تعدیل × کارکرد)
از این رابطه، ضریب تعدیل به دست می‌آید:
ضریب تعدیل = (کارکرد تعدیل‌شده − کارکرد) ÷ کارکرد
ضریب تعدیل = (کارکرد تعدیل‌شده ÷ کارکرد) − ۱
می‌دانیم بین کارکردها و شاخص‌ها تناسب مستقیم وجود دارد (کارکرد تعدیل‌شده متناظر با شاخص دوره کارکرد، و کارکرد متناظر با شاخص مبنای پیمان)، بنابراین:
ضریب تعدیل = (شاخص دوره کارکرد ÷ شاخص مبنای پیمان) − ۱
۱-۱۲ کارهای جدید
کارهایی که پس از انعقاد پیمان، در حین اجرای عملیات و در چارچوب موضوع پیمان به پیمانکار ابلاغ شود و برای آن‌ها قیمت و مقدار در فهرست‌بهای منضم به پیمان پیش‌بینی نشده است.
طبق بند «ج» ماده ۲۹ شرایط عمومی پیمان (تغییر مقادیر کار، قیمت‌های جدید، تعدیل نرخ پیمان):
اگر در چارچوب موضوع پیمان، کارهایی به پیمانکار ابلاغ شود که برای آن‌ها قیمت و مقدار در فهرست بها و مقادیر منضم به پیمان پیش‌بینی نشده است، پیمانکار باید بی‌درنگ پس از دریافت ابلاغ مهندس مشاور، قیمت پیشنهادی خود را برای اجرای کارهای یادشده، همراه با تجزیه قیمت، به مهندس مشاور تسلیم کند. قیمتی که با توافق پیمانکار و مهندس مشاور تعیین شود و به تصویب کارفرما برسد، ملاک پرداخت است. قیمت‌های جدیدی که به این صورت تعیین می‌شود باید بر حسب هزینه اجرای کار در محل اجرا محاسبه گردد. از این رو، تنها ضریب هزینه بالاسری پیمان به قیمت‌های جدید اعمال می‌شود.
تبصره: در صورتی که پیمان با استفاده از فهرست‌های بهای واحد پایه منعقد شده باشد، چگونگی تعیین قیمت جدید، علاوه بر مفاد این بند، تابع دستورالعمل نحوه استفاده از قیمت‌های پایه در تعیین قیمت جدید با اولویت دستورالعمل یاد شده است.
بند «د»: جمع بهای قیمت‌های جدید، علاوه بر آنکه تابع سقف تعیین‌شده در بند الف است، نباید از ۱۰ درصد مبلغ اولیه پیمان بیشتر شود.
فرایند تعیین قیمت کار جدید: مهندس مشاور کار جدید را ابلاغ می‌کند ← پیمانکار بلافاصله قیمت را با تجزیه قیمت و پیشنهادی ارائه می‌کند ← هزینه بالاسری اضافه می‌گردد ← پیمانکار و مشاور در مورد قیمت توافق می‌کنند ← کارفرما قیمت را تصویب می‌کند.
تعدیل کارهای جدید تعدیل معکوس
۲-۱-۵-۲: قیمت کارهای جدید در پیمان‌های منعقده بر اساس قیمت‌های واحد پایه، که برای آن‌ها قیمت در فهرست بهای منضم به پیمان یا فهرست بهای واحد پایه‌ای که قیمت پیمان از آن گرفته شده درج نشده است، با شاخص گروهی فصل مربوط تعدیل می‌شود. شاخص مبنای تعدیل این نوع کارها، شاخص دوره سه‌ماهه‌ای است که براساس قیمت‌های آن دوره، قیمت کار جدید تعیین و تصویب شده است. برای محاسبه تعدیل در این حالت، ابتدا قیمت کار جدید به عدد حاصل از عبارت زیر تقسیم می‌گردد تا به قیمت‌های دوره سه‌ماهه مربوط به مبنای پیمان تبدیل شود، سپس مانند سایر ردیف‌های قیمت منضم به پیمان، تعدیل می‌گردد:
قیمت کار جدید در دوره‌ای که آنالیز شده ÷ [(شاخص مبنای کار جدید ÷ شاخص مبنای پیمان)(۰/
به این کار تعدیل معکوس گفته می‌شود.
مثال آنالیز قیمت کار جدید، تعدیل معکوس
در قراردادی که سه‌ماه مبنای پیمان، سه‌ماه چهارم ۸۷ می‌باشد، کار جدیدی به شرح ذیل در سه‌ماهه دوم ۹۱ تصویب و به پیمانکار ابلاغ می‌باشد. نحوه محاسبه قیمت جدید و تعدیل معکوس را نشان دهید.
خلاصه آنالیز قیمت کار جدید در سه‌ماهه دوم ۹۱: تهیه، حمل و نصب نرده پیش‌ساخته بتنی (به طول یک متر).
| عامل | هزینه (تومان) |
|---|---|
| نیروی انسانی | ۸۱۴۷ |
| ماشین‌آلات | ۶۹۷۶ |
| مصالح | ۱۶۳۱۸ |
| حمل مصالح | ۵۵۹ |
| جمع | ۳۲۰۰۰ |
| شاخص تعدیل گروه فصل سیزدهم فهرست پایه راه و باند | دوره |
|---|---|
| ۳۷۳/ | سه‌ماهه دوم ۹۱ |
| ۲۲۱/ | سه‌ماهه چهارم ۸۷ (سه‌ماه مبنای پیمان) |
قیمت کار جدیدی که در صورت‌وضعیت وارد می‌شود:
۳۲۰۰۰ ÷ [(۳۷۳/
تعدیل معکوس: ۳۲۰۰۰ → ۱۹۴۰۳
تاخیر
تاخیر به دو دسته تقسیم می‌شود:
- مجاز: خارج از قصور پیمانکار
- غیرمجاز: ناشی از قصور پیمانکار
۱-۱۳ تاخیر مجاز
آن بخش از تطویل مدت پیمان که خارج از قصور پیمانکار باشد.
۱-۱۴ تاخیر غیرمجاز
آن بخش از تطویل مدت پیمان که ناشی از قصور پیمانکار باشد.
۱-۱۵ مدت پیمان
مدت اولیه پیمان با احتساب تاخیرهای مجاز (تمدید مدت)، خارج از قصور پیمانکار.
مدت پیمان = مدت اولیه پیمان (ذکرشده در ماده ۴ موافقتنامه) + تاخیرات مجاز (تمدیدها)
تمدید مدت پیمان بار مالی دارد. ماده ۴ موافقتنامه: تاریخ تنفیذ، مدت، تاریخ شروع کار؛ این مدت، تابع تغییرات موضوع ماده ۳۰ شرایط عمومی پیمان است.
۱-۱۶ مبلغ کارکرد صورت‌وضعیت
تفاوت مبلغ صورت‌وضعیت موردنظر با صورت‌وضعیت قبلی، برای هر یک از فهرست‌های منضم به پیمان.
مبلغ کارکرد صورت‌وضعیت = فعلی − قبلی ( مثال: ۷۷۰ − ۲۰۰ = ۵۷۰ )
۲- انتخاب نوع شاخص
نوع شاخص بر اساس نوع فهرست انتخاب می‌شود:
- فهرست پایه: کارکرد (شاخص فصلی)، تجهیز و برچیدن کارگاه (میانگین ابنیه و فهرست مربوطه)، مصالح پایکار (فصل مربوط به مصالح؛ برای سیمان، شن و ماسه بتن «فصل درجا»)، ستاره‌دار (فصل مربوطه)، کار جدید (تعدیل معکوس؛ در صورت وجود آیتم فهرست طبق فصل)
- غیرپایه: تطبیق با فصول فهرست پایه و تعدیل معکوس
- بخش ارزی: شرایط ویژه
۴- شاخص تعدیل در دوره تاخیر
- تاخیر مجاز: شاخص دوره انجام کار
- تاخیر غیرمجاز: متوسط شاخص‌های دوره‌های مربوط به مدت پیمان
شاخص تعدیل در دوره تاخیر مثال
مثال: پروژه‌ای در تاریخ ۹۰/۴/۱ شروع شده و مدت اولیه آن ۷ ماه می‌باشد. تاخیرات پیمانکار تا انتهای سال ۹۰ مجاز دانسته و مدت پیمان تا تاریخ ۹۰/۱۲/۲۹ تمدید گردیده است، لکن به دلیل قصور پیمانکار پروژه در تاریخ ۹۱/۴/۲۸ اتمام یافته است. در صورت وضعیت قطعی کارکرد فصل سوم بالغ بر ۲۷۰۰ میلیون ریال می‌باشد که ۶۰۰ میلیون ریال آن مربوط به مدت تاخیر می‌باشد. برای تعدیل کارکرد در مدت تاخیر از شاخص‌های کدام دوره استفاده می‌شود؟
کارکرد مربوط به مدت پیمان (۲۱۰۰ میلیون) با شاخص دوره انجام کار و کارکرد مربوط به مدت تاخیر غیرمجاز (۶۰۰ میلیون) با میانگین شاخص‌های سه دوره مربوط به مدت پیمان تعدیل می‌شود. شاخص فصل ۳ در دوره‌های مدت پیمان: دوم ۹۰ = ۳۷۶/
متوسط شاخص‌های مدت پیمان = (۳۷۶/
شاخص دوره‌های اول ۹۱ = ۴۵۷/
نکات مربوط به محاسبه تعدیل
- تعدیل حاصل جمع تعدیل فصل‌ها، پایکار و هزینه تجهیز می‌باشد.
- تاریخ واقعی کار باید در نظر گرفته شود، نه تاریخ صورت‌وضعیت.
- بهتر است در آخر هر ماه صورت‌وضعیت ارائه شود (برای کاهش حجم محاسبات).
- تعدیل هر کارکردی که زمان انجام آن قابل تعیین نباشد (مربوط به دوره تاخیر)، با شاخص میانگین محاسبه می‌شود.
- ضرایب قرارداد در تعدیل نیز اعمال می‌شود.
گرد کردن ضریب تعدیل
ضریب تعدیل، با سه رقم اعشار در محاسبات وارد می‌شود. این ضریب ابتدا با چهار رقم اعشار محاسبه می‌گردد؛ چنانچه رقم چهارم اعشار پنج یا بزرگ‌تر باشد، رقم چهارم حذف و یک واحد به رقم سوم اعشار اضافه می‌شود. در صورتی که رقم چهارم اعشار، کوچک‌تر از پنج باشد، حذف می‌گردد.
مثال:
[(۴۲۸/
[(۵۸۴/
تغییر ضریب ۰/۹۵ در رابطه تعدیل
۸-۱: در پیمان‌هایی که در مدت اولیه (مدت درج‌شده در موافقتنامه)، به اتمام رسیده و تحویل موقت شوند، عدد ۰/
۸-۲: در پیمان‌هایی که تا مدت پیمان (مدت اولیه به‌علاوه تاخیرهای مجاز) به اتمام رسیده و تحویل موقت شوند، عدد ۰/
ضریب تعدیل = [(شاخص دوره کارکرد ÷ شاخص مبنای پیمان) − ۱] × ۰/
| حالت اتمام پروژه | ضریب ۰/ |
|---|---|
| مدت اولیه پیمان | ۱ |
| مدت پیمان (داخل تمدیدها) | ۰/ |
| تاخیر غیرمجاز | تغییر نمی‌کند (۰/ |
۹- مبنای محاسبه تعدیل
۹-۱: پیمانکار مبالغ تعدیل آحادبها را براساس صورت‌وضعیت‌های تایید شده توسط کارفرما محاسبه می‌نماید و به‌منظور بررسی و پرداخت، به نحوی که در بند (الف) ماده ۳۷ شرایط عمومی پیمان تعیین شده است، مانند صورت‌وضعیت‌ها برای مهندس مشاور ارسال می‌دارد.
۹-۲: تا اعلام شاخص‌های قطعی دوره انجام کار، تعدیل صورت‌وضعیت‌ها با استفاده از آخرین شاخص‌های ابلاغ‌شده مربوط (موقت یا قطعی)، محاسبه و به صورت علی‌الحساب پرداخت می‌شود. با اعلام شاخص‌های قطعی دوره انجام کار، تعدیل طبق این دستورالعمل محاسبه و مبالغ آن به صورت قطعی به حساب پیمانکار منظور می‌گردد.
تعدیل قطعی وقتی تهیه می‌شود که شاخص‌های قطعی همه دوره‌های انجام کار اعلام شود.
۱۰- استفاده از جداول نمونه بخشنامه
برای سهولت محاسبات و رسیدگی به آن‌ها، استفاده از جدول‌های مناسب (مانند نمونه‌های پیوست) توصیه می‌شود. جدول یک شامل مشخصات پیمان و مشخصات صورت‌وضعیت‌ها و دوره‌ها است؛ جدول دو، صورت وضعیت موقت را با ستون‌های شماره‌گذاری‌شده (۱ تا ۱۳) از دوره کارکرد تا مبلغ تعدیل پوشش می‌دهد.
۱۰-۲ پرکردن جدول دو
مثال (پروژه راه روستایی زنگی کوه): صورت‌وضعیت موقت شماره ۲، از تاریخ ۹۰/۱۰/۶ تا تاریخ ۹۱/۴/۱۳، فهرست بهای رشته راه، راه‌آهن و باند فرودگاه، دوره مبنای پیمان سه‌ماهه سوم سال ۸۹.
| دوره کارکرد | فصل | مبلغ صورت‌وضعیت فعلی | مبلغ صورت‌وضعیت قبلی | مابه‌التفاوت دو صورت‌وضعیت | مبلغ کارکرد در دوره | نسبت مدت کارکرد | شاخص مبنا | شاخص دوره کارکرد | ضریب تعدیل | مبلغ تعدیل |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ۹۰ چهارم | ۳ | ۷۷۰/۰۰۰/۰۰۰ | ۲۰۰/۰۰۰/۰۰۰ | ۵۷۰/۰۰۰/۰۰۰ | ۲۵۲/۰۰۰/۰۰۰ (۸۴/ | ۸۴/ | ۲۷۹ | ۴۲۳/ | ۰/ | ۱۲۲/۹۷۶/۰۰۰ |
| ۹۱ اول | ۳ | ۲۷۹/۰۰۰/۰۰۰ (۹۳/ | ۹۳/ | ۲۷۹ | ۴۵۷/ | ۰/ | ۱۶۹/۳۵۳/۰۰۰ | |||
| ۹۱ دوم | ۳ | ۳۹/۰۰۰/۰۰۰ (۱۳/ | ۱۳/ | ۲۷۹ | ۴۸۸/ | ۰/ | ۲۷/۶۵۱/۰۰۰ |
نمونه‌های «جدول یک» و «جدول دو»ی رسیدگی‌شده در بخشنامه (مثلا پروژه بهسازی زنجان بیجار به طول ۱۳۰۰ متر) به عنوان فرم‌های تکمیل‌شده ارائه شده‌اند.
استفاده از نرم‌افزارها
- نرم‌افزار تدبیر
- نرم‌افزار تعدیل
- نرم‌افزار تکسا
- نرم‌افزار تدکار
پرسش و پاسخ از نظام فنی در خصوص تعدیل
۰۲۱۰۰۱
پرسش: در راستای اجرای یک پروژه، پیمانکار در شهریور ماه سال ۱۳۸۷ اقدام به تهیه آهن‌آلات پروژه به میزان ۱۵۰ تن نموده است. صورت‌وضعیت‌های موقت شماره ۲ و ۳ از طرف پیمانکار در ماه‌های مهر و آبان ارسال گردیده است و مقدار آهن‌آلات در صورت‌وضعیت شماره دو به میزان ۶۰ تن (مصالح پایکار) و صورت‌وضعیت شماره سه ۱۵۰ تن (کار انجام‌شده) می‌باشد. با توجه به شاخص‌های تعدیل ابلاغ‌شده، شاخص‌های فصل ۷ و ۹ از سه‌ماهه دوم به سوم کاهش داشته و تعدیل چگونه محاسبه می‌شود؟
پاسخ: در قراردادهایی که مشمول تعدیل آحادبهای پیمان براساس بخشنامه شماره ۱۰۱/
تاریخ ورود مصالح پایکار مهم نیست، برای پرداخت تعدیل تاریخ درج در صورت‌وضعیت مهم است!
۰۲۱۰۰۲
پرسش: درخصوص بند ۸ پیوست بخشنامه شماره ۱۰۱/
پاسخ: در قراردادهای منعقده براساس بخشنامه شماره ۱۰۱/
وقتی کار در مدت تاخیرات مجاز تمام می‌شود، ضریب به ۰/
۰۲۱۰۰۳
پرسش: در هنگام تهیه اسناد قراردادی، مبلغ کار براساس فهرست‌بهای سال ۱۳۷۹ برآورد و تنظیم گردید. لیکن شاخص تعدیل سهوا به عوض سه‌ماهه چهارم سال ۱۳۷۸، سه‌ماهه چهارم سال ۱۳۷۹ درج گردید. شاخص تعدیل قرارداد یادشده چگونه قابل تصحیح است؟
پاسخ: ضوابط و شرایط مندرج در موافقتنامه، شرایط عمومی و شرایط خصوصی پیمان حاکم بر روابط طرفین پیمان (کارفرما و پیمانکار) و نحوه پرداخت به پیمانکار بوده و هرگونه تغییری در آن که منجر به پرداخت اضافی شود تجدیدنظر در نرخ پیمان تلقی گردیده و نیاز به اخذ مجوز از مراجع ذیربط (شورای‌عالی فنی) دارد. لذا در صورت درخواست تغییر شاخص مبنای درج‌شده در پیمان، باید مراتب با دلایل مستند طی گزارش به مراجع ذیربط در لایحه قانونی راجع به تبصره ۸۰ قانون بودجه سال ۱۳۵۶ کل کشور منعکس شود.
تغییر شاخص مبنا (به نفع پیمانکار) به منزله تجدید نظر در نرخ پیمان است!
۰۲۱۰۰۴
پرسش: آیا زمان شروع محاسبه تعدیل عملیات براساس شاخص مبنای پیمان تاریخ تحویل زمین بوده یا تاریخ شروع واقعی کارهای اجرایی که پس از سپری شدن مدت قانونی تجهیز کارگاه می‌باشد ملاک خواهد بود؟
پاسخ: در قراردادهای تابع ضوابط طرح‌های تملک دارایی‌های سرمایه‌ای، تاریخ شروع کار، تاریخ نخستین صورت‌مجلس تحویل کارگاه است که پس از مبادله پیمان تنظیم می‌شود. بنابراین در محاسبات تعدیل اولین صورت‌وضعیت موقت، شروع تاریخ واقعی انجام کار ملاک است که از تاریخ مذکور اولین صورت ماهانه تنظیم و در این صورت وضعیت هزینه تجهیز کارگاه نیز منظور می‌شود.
مدت تجهیز کارگاه نیز از مدت انجام کار محاسبه می‌شود.
۰۲۱۰۰۵
پرسش: در هیچ‌کدام از بندهای شرایط خصوصی یک پیمان از جمله بند مربوط به تعدیل عبارتی قید نگردیده است. در این صورت نحوه پرداخت تعدیل به چه صورت خواهد بود؟
پاسخ: در قراردادهای طرح‌های تملک دارایی‌های سرمایه‌ای که براساس شرایط عمومی پیمان، پیوست بخشنامه شماره ۱۰۲/۱۰۸۸-۵۴/۸۴۲ مورخ ۱۳۷۸/۳/۳ منعقد شده‌اند، لازمه تعدیل نرخ پیمان پیش‌بینی شرایط مربوط در ماده ۲۹-ه شرایط خصوصی پیمان می‌باشد. به این ترتیب قراردادهای فاقد پیش‌بینی تعدیل نرخ پیمان در ماده یادشده مشمول تعدیل نمی‌باشند.
اگر در قرارداد حرفی از تعدیل زده نشده باشد، تعدیل پرداخت نمی‌شود.
۰۲۱۰۰۷
پرسش: با توجه به دستورالعمل تعدیل آحادبهای پیمان‌ها در صورتی که ضریب تعدیل در فرمول محاسبه تعدیل منفی و کارکرد پیمانکار در سه‌ماهه منفی باشد، حاصل تعدیل عددی مثبت خواهد بود؛ لذا با عنایت به این که توجیه مثبت بودن حاصل تعدیل در شرایطی که کارکرد پیمانکار منفی می‌باشد منطقی به نظر نمی‌رسد، وضعیت مثبت یا منفی بودن تعدیل در شرایط فوق چگونه است؟
پاسخ: در قراردادهای منعقده براساس فهارس‌بهای پایه که مشمول تعدیل براساس ضوابط بخشنامه شماره ۱۰۱/
منفی در منفی مثبت نمی‌شود!
۰۲۱۰۰۸
پرسش: در یک پروژه کارفرما طی سال‌های ۱۳۸۶ و ۱۳۸۷ حدود دو هزار تن میلگرد از محل خرید سال‌های قبل تحویل پیمانکاران خود نموده و توافق گردیده که قیمت آن‌ها براساس نرخ مصالح پایکار مندرج در فهرست بها منضم به پیمان از صورت کارکردهای پیمانکار کسر گردد. لذا با توجه به این که قراردادهای منعقده مشمول تعدیل آحاد بها بوده و زمان ورود میلگردها به کارگاه (ابتدای شروع پروژه) با زمان مصرف آن‌ها متفاوت است و مبنای کسر مبلغ میلگردها از پیمانکار براساس تاریخ مصرف و در صورت‌وضعیت متناسب با آن بوده، دوره شاخص مربوطه برای محاسبه تعدیل مصالح پایکار و تعدیل صورت‌وضعیت کارکرد چه زمانی است؟
پاسخ: در قراردادهای منعقده با ضوابط نظام فنی اجرایی کشور چنانچه در قرارداد پیش‌بینی تحویل مصالح توسط کارفرما انجام نشده باشد، برای موارد تحویل مصالح توسط کارفرما، آیین‌نامه اجرایی ماده (۸۱) قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت موضوع مصوبه شماره ۴۱۴۷/
منابع
- بخشنامه نحوه تعدیل
- فهرست بها
- بخشنامه شاخص‌های تعدیل
- شرایط عمومی پیمان
- شرایط خصوصی پیمان
منبع : سایت حسابداری بیمارستان
کانال تلگرام @hospitalaccounting