آیین نامه نحوه واگذاری و میزان مورد استفاده از انواع تنخواه گردان‌ها مصوب ۱۴۰۲
آیین نامه نحوه واگذاری و میزان مورد استفاده از انواع تنخواه گردان‌های موضوع ماده (۵۴) قانون محاسبات عمومی کشور مصوب ۱۳۶۶/۶/۱
مصوب ۱۴۰۲/۱۰/۲۴ وزارت امور اقتصادی و دارایی
با اصلاحات و الحاقات بعدی
تعاریف و اصطلاحات آیین نامه تنخواه گردان
ماده ۱
در این آیین نامه اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می‌روند:
- الف – قانون: قانون محاسبات عمومی کشور مصوب ۱۳۶۶ با اصلاحات و الحاقات بعدی
- ب – دستگاه اجرایی: وزارتخانه‌ها و مؤسسات دولتی موضوع مواد ۲ و ۳ قانون و سایر دستگاه‌هایی که به نحوی از انحاء از منابع بودجه عمومی دولت استفاده می‌نمایند.
- پ – تنخواه گردان استان: تنخواه گردان موضوع ماده ۲۵ قانون
- ت – تنخواه گردان حسابداری: تنخواه گردان موضوع ماده ۲۶ قانون
- ث – تنخواه گردان پرداخت: تنخواه گردان موضوع ماده ۲۷ قانون
- ج – کارپرداز: کارپرداز موضوع ماده ۳۵ قانون.
- چ – عامل ذی‌حساب: عامل ذی‌حساب موضوع ماده ۳۶ قانون
- ح – اعتبارات: اعتبار تخصیص یافته و اعتبار ابلاغی (از محل منابع عمومی یا اختصاصی) و وجوه سایر منابع
- خ – پرداخت اعتباری: پرداختی که در قالب اعتبار الکترونیکی از طریق اداره کل خزانه و یا خزانه معین استان به دستگاه‌های اجرایی واگذار می‌شود.
انواع تنخواه گردان‌ها و میزان واگذاری آن‌ها
ماده ۲
به منظور ایجاد تسهیل در امر پرداخت دستگاه اجرایی از محل اعتبارات انواع تنخواه گردان‌ها به میزان و ترتیب زیر واگذار می‌شود:
الف – تنخواه گردان حسابداری: برای پرداخت‌های مربوط به مخارج دستگاه اجرایی به میزان مجوز صادره توسط سازمان برنامه و بودجه کشور که متناسب با موجودی خزانه پرداخت می‌شود.
ب – تنخواه گردان پرداخت: به منظور ایجاد تسهیل در پرداخت برخی از مخارج توسط ذی‌حساب و یا مدیر امور مالی از محل اعتبارات به میزان و ترتیب زیر واگذار می‌گردد:
- به واحدهایی که دارای عامل ذی‌حساب هستند در شهرستان محل استقرار ذی‌حساب و یا مدیر امور مالی تا میزان پرداخت‌های ماهانه و در شهرستان‌های خارج از محل پرداخت‌های یک ماه بر اساس میانگین عملکرد سال قبل و یا برآورد استقرار ذی‌حساب و یا مدیر امور مالی تا میزان پرداخت‌های حداکثر سه ماه بر اساس میانگین عملکرد سال قبل و یا برآورد پرداخت‌های ماهانه از محل اعتبارات هزینه به تفکیک برنامه فعالیت و فصول هزینه.
- به واحدهای تدارکاتی مرکزی دستگاه اجرایی تا میزان پرداخت‌های یک ماه بر اساس میانگین عملکرد سال قبل و یا برآورد پرداخت‌های ماهانه از محل اعتبارات هزینه به تفکیک برنامه فعالیت و فصول هزینه.
- به واحدهای خارج از کشور دستگاه اجرایی تا میزان متوسط پرداخت‌های شش ماه بر اساس میانگین عملکرد سال قبل و یا برآورد پرداخت‌های ماهانه از محل اعتبارات هزینه به تفکیک برنامه و فصول هزینه.
- به واحدهای مستقر در خارج از محل استقرار ذی‌حساب و یا مدیر امور مالی که دارای عامل ذی‌حساب هستند تا میزان ده درصد اعتبارات هر یک از پروژه‌ها یا طرح‌های تملک دارایی‌های سرمایه‌ای به تفکیک طرح پروژه و فصول.
- به مأمور خرید یا کارپرداز برای خریدهای جزئی حداکثر تا مبلغ نصاب معاملات کوچک قانون برگزاری مناقصات که هر ساله توسط هیأت محترم وزیران تعیین می‌شود.
- به فرد یا هیأت‌هایی که به منظور انجام طرح‌های ماطلاعاتی و تحقیقاتی و نظارت فنی و یا سایر موارد به خارج از شهر محل خدمت خود اعزام می‌گردند و انجام مأموریت آن‌ها ملازمه با پرداخت هزینه‌هایی در محل مأموریت دارد و متناسب با هزینه‌های مذکور (به استثنای فوق العاده روزانه و هزینه‌ی سفر که پرداخت آن تابع مقررات مربوط می‌باشد) حداکثر تا مبلغ نصاب معاملات کوچک قانون برگزاری مناقصات.
- به سایر واحدهای دولتی در مواردی که اجرای تمام یا قسمتی از طرح یا فعالیتی که اعتبارات آن در بودجه مصوب یک دستگاه اجرایی به تصویب رسیده است و با رعایت قوانین و مقررات به مقامات سایر واحدهای دولتی تفویض گردد. در این گونه موارد در صورت عدم امکان استفاده از دستورالعمل ماده ۷۵ قانون ابلاغ اعتبار وجوه تنخواه گردان به حسابی که با رعایت ماده ۷۶ قانون محاسبات عمومی کشور افتتاح شده باشد واریز و استفاده از آن با امضای مشترک یکی از مقامات واحدهای دولتی اجرا کننده طرح یا فعالیت که از طرف بالاترین مقام اجرایی دستگاه صاحب اعتبار به آن‌ها تفویض اختیار شده است و مأمور واجد شرایطی که به منظور تصدی و نگهداری حساب وجوه دریافتی و واریز آن از طرف واحد دولتی گیرنده تنخواه گردان به ذی‌حساب و یا مدیر امور مالی معرفی می‌شود به عمل خواهد آمد. مأمور مزبور بر اساس قسمت اخیر ماده ۳۶ قانون محاسبات عمومی کشور از نظر واریز تنخواه گردان در حکم عامل ذی‌حساب محسوب می‌گردد.
میزان تنخواه گردان پرداخت مورد نیاز در هر یک از موارد فوق در حدود سقف‌های موصوف در این آیین نامه توسط ذی‌حساب و یا مدیر امور مالی تعیین و پس از تأیید بالاترین مقام دستگاه اجرایی مربوط یا مقامات مجاز از طرف او (مطابق با فرم شماره ۱ پیوست) نسبت به واگذاری آن اقدام خواهد گردید.
ج – تنخواه گردان استان: برای پرداخت مخارج دستگاه‌های اجرایی تابع بودجه استانی به میزان مجوز صادره توسط سازمان برنامه و بودجه کشور با درخواست نمایندگی خزانه یا در صورت لزوم رأسا توسط خزانه متناسب با موجودی پرداخت می‌شود.
تبصره ۱: کلیه وجوه تنخواه گردان موضوع این آیین نامه به حساب‌های بانکی مجاز که از طرف خزانه یا خزانه معین استان افتتاح شده است و یا تنخواه کارت بخش عمومی حسب مورد واریز می‌شود و یا به صورت اعتباری واگذار می‌گردد.
تبصره ۲: تنخواه گردان موضوع بندهای (الف) و (ج) ماده ۲ این آیین نامه حداکثر تا پایان سال مالی تسویه می‌گردد. در صورت عدم تسویه، حسب مورد خزانه یا خزانه معین استان می‌تواند رأسا نسبت به تسویه وجوه از محل اعتبارات تخصیص یافته اقدام نماید.
درخواست وجه و نحوه استفاده از تنخواه گردان حسابداری
ماده ۳
درخواست وجه برای دریافت تنخواه گردان حسابداری توسط ذی‌حساب و یا مدیر امور مالی، حسب مورد از اداره کل خزانه و یا خزانه معین استان به طریق فرآیند درخواست وجه الکترونیک صورت می‌گیرد. خزانه یا خزانه معین استان حسب مورد پس از رسیدگی بر اساس مفاد این آیین نامه و با رعایت مقررات مالی وجوه تنخواه گردان مورد درخواست را به حساب پرداخت دستگاه اجرایی ذی‌ربط نزد بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران واریز خواهد نمود.
ماده ۴
ذی‌حساب و یا مدیر امور مالی از محل تنخواه گردان حسابداری مربوط نسبت به انجام مخارج و نیز تکمیل تنخواه گردان‌های پرداخت با رعایت مفاد این آیین نامه و سایر مقررات مربوط اقدام خواهد کرد.
ماده ۵
عامل ذی‌حساب مخارج واحد مربوط را در مواردی که تنخواه گردان پرداخت در اختیار دارد از محل تنخواه گردان مذکور پرداخت می‌نماید. در مواردی که برای انجام بعضی پرداخت‌ها تنخواه گردان در اختیار عامل ذی‌حساب نبوده و یا کافی نباشد وجوه مورد نیاز بر اساس مدارک مربوط با رعایت ماده ۷ توسط ذی‌حساب و یا مدیر امور مالی در اختیار او گذارده خواهد شد.
ماده ۶
استفاده از تنخواه گردان پرداخت واگذار شده از محل اعتبارات هزینه با رعایت برنامه فعالیت و فصول و از محل اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای با رعایت طرح پروژه و فصول (مطابق با فرم شماره ۱ پیوست) مجاز می‌باشد.
تحویل اسناد و مهلت تسویه تنخواه گردان پرداخت
ماده ۷
اسناد و مدارک مربوط به استفاده از تنخواه گردان پرداخت بایستی حداکثر در پایان هر ماه به ذی‌حساب یا مدیر امور مالی مربوط تحویل شود. ذی‌حساب یا مدیر امور مالی ذی‌ربط پس از رسیدگی و تأیید اسناد و مدارک یاد شده و در صورت تقلیل مانده تنخواه گردان پرداخت به کمتر از پنجاه درصد میزان اولیه می‌تواند نسبت به تکمیل آن تا معادل اسناد و مدارک تأیید شده اقدام نماید.
تبصره: مهلت اشعاری در این ماده در مورد تنخواه گردان پرداخت واحدهای خارج از کشور موضوع ردیف ۳ بند (ب) ماده ۲ حداکثر تا بیستم ماه بعد خواهد بود.
ماده ۸
تنخواه گردان پرداخت واگذار شده از محل اعتبارات هزینه و اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای هر سال حداکثر تا ده روز پیش از پایان مهلت قانونی تعهد و پرداخت قابل استفاده خواهد بود. مانده مصرف نشده به حساب بانک پرداخت دستگاه اجرایی ذی‌ربط واریز و با تحویل اسناد قابل قبول مربوط به پرداخت‌های انجام شده در مواعد زیر تسویه می‌گردد:
- تنخواه گردان موضوع ردیف‌های (۱، ۲، ۳، ۴، ۵ و ۷) بند (ب) ماده ۲ در مورد تنخواه گردان پرداخت واگذار شده از محل اعتبارات هزینه هر سال و اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای هر سال حداکثر تا پنج روز پیش از پایان مهلت قانونی تعهد و پرداخت.
- تنخواه گردان موضوع ردیف ۶ بند (ب) ماده ۲ حداکثر ظرف مدت یک هفته پس از انجام مأموریت مربوط و پنج روز پیش از پایان مهلت قانونی تعهد و پرداخت.
اختیارات دستگاه اجرایی و تفویض واگذاری تنخواه گردان
ماده ۹
اختیارات دستگاه اجرایی در مورد تنخواه گردان‌هایی که برای اجرای طرح‌های تملک دارایی‌های سرمایه‌ای در اختیار شرکت‌های دولتی، مؤسسات و نهادهای عمومی غیردولتی گذارده می‌شود به عهده بالاترین مقام اجرایی شرکت دولتی و یا مؤسسات و نهادهای عمومی غیردولتی مربوط می‌باشد.
ماده ۱۰
کارپردازان و سایر مأمورانی که از طرف عامل ذی‌حساب وجوهی در اختیار آنان گذارده شده است مکلفند نسبت به واریز وجوه مذکور به ترتیب مواعد مقرر در ماده ۸ این آیین نامه اقدام نمایند.
تبصره: عاملین ذی‌حساب مکلفند در مورد واریز وجوه مزبور در این ماده پیگیری‌های مستمر و لازم معمول نمایند و در صورت تأخیر در واریز و یا ایجاد کسری ابواب جمعی در تنخواه گردان پرداخت ضمن انجام اقدامات لازم و به موقع مراتب را کتبا به ذی‌حساب و یا مدیر امور مالی مربوط و بالاترین مقام دستگاه اجرایی مربوط گزارش نمایند.
ماده ۱۱
ذی‌حساب و یا مدیر امور مالی مجاز است به منظور ایجاد تسهیل در امر پرداخت مخارج واحدهای تابعه دستگاه اجرایی مربوط اختیار واگذاری تنخواه گردان ضروری برای انجام مخارج موضوع ردیف‌های ۵ و ۶ بند (ب) ماده ۲ این آیین نامه را به عاملین ذی‌حساب ذی‌ربط تفویض نماید و در این‌گونه موارد عاملین ذی‌حساب نسبت به واگذاری تنخواه گردان‌های لازم برای پرداخت‌های ضروری حسب مورد تا میزان مقرر در بندهای فوق از محل تنخواه گردان پرداخت در اختیار خود اقدام خواهند نمود.
نواقص اسناد، واخواهی و کسری تنخواه گردان
ماده ۱۲
در صورتی که اسناد و مدارک مخارج انجام شده از محل تنخواه گردان پرداخت که به ذی‌حساب و یا مدیر امور مالی ارایه می‌نمایند دارای نواقصی باشد، عاملین ذی‌حساب و سایر کسانی که به موجب این آیین نامه مجاز به دریافت تنخواه گردان مذکور از ذی‌حساب و یا مدیر امور مالی می‌باشند مکلفند در اسرع وقت نسبت به رفع نواقص مربوط اقدام نمایند. در صورتی که رفع نقص برخی از این اسناد و مدارک به علت کوتاهی فرصت تا پایان مهلت‌های اشعاری در ماده ۸ مقدور نگردد، ذی‌حساب و یا مدیر امور مالی به منظور جلوگیری از تأخیر در تهیه گزارش‌های مالی رویدادهای مربوط به اسناد و مدارک یاد شده را مطابق نظام حسابداری بخش عمومی در دفاتر واحد گزارشگر اعمال حساب نماید.
در صورت واخواهی اسناد و مدارک یاد شده بابت تنخواه گردان پرداخت مسئولیت پاسخگویی و پیگیری آن برعهده واحد دریافت کننده تنخواه گردان می‌باشد. در ضمن واحد واگذار کننده تنخواه گردان پرداخت باید پیگیری‌های لازم را برای رفع واخواهی ایجاد شده انجام دهد.
ماده ۱۳
ذی‌حساب و یا مدیر امور مالی موظف است به محض اطلاع از ایجاد کسری در تنخواه گردان عامل ذی‌حساب و سایر مأمورانی که تنخواه گردان پرداخت در اختیار دارند ضمن رسیدگی و تعیین مبلغ کسری رویدادهای مربوط را مطابق نظام حسابداری بخش عمومی در دفاتر واحد گزارشگر اعمال حساب نماید و مراتب را طبق مقررات مربوط جهت اطلاع و اقدامات قانونی لازم به دادسرای دیوان محاسبات کشور و وزارت امور اقتصادی و دارایی و دستگاه اجرایی ذی‌ربط اعلام و موضوع را تا حصول نتیجه نهایی پیگیری نماید.
تبصره: کسری حاصله در تنخواه گردان رد وجوه سپرده عاملین ذی‌حساب نیز مشمول مفاد این ماده خواهد بود.
خلاصه حساب، نظارت ذی‌حساب و اعمال حساب تنخواه گردان
ماده ۱۴
عاملین ذی‌حساب و سایر دریافت کنندگان تنخواه گردان پرداخت موضوع ردیف‌های (۲، ۵ و ۷) بند (ب) ماده ۲ مکلفند در پایان هر ماه خلاصه حساب حاوی اطلاعات مربوط به میزان دریافتی تنخواه گردان پرداخت و پرداخت‌های انجام شده از محل دریافت مذکور و مانده مصرف نشده تا پایان ماه مورد عمل تهیه و به ذی‌حساب و یا مدیر امور مالی ذی‌ربط ارایه نمایند. خلاصه حساب مذکور بایستی مستند به اسناد و مدارک مثبته باشد.
ماده ۱۵
ذی‌حساب و یا مدیر امور مالی علاوه بر دریافت خلاصه حساب موضوع ماده ۱۴ مکلف است به طرقی از قبیل بازرسی در محل یا اعزام مأمور و با برقراری سیستم گزارش گیری مطمئن بر اساس دستورالعمل حسابداری عاملین ذی‌حساب (پیوست ۶ نظام حسابداری بخش عمومی)، مانده اقلام حساب‌های عاملین ذی‌حساب را رسیدگی نماید و در صورت ملاحظه کسری و یا پرداخت‌هایی که منطبق با قوانین و مقررات مربوط نباشد اقدامات لازم معمول دارد.
ماده ۱۶
اعمال حساب رویدادهای مربوط به تنخواه گردان‌های موضوع این آیین نامه مطابق نظام حسابداری بخش عمومی انجام می‌شود.
زمان اجرای آیین نامه و لغو آیین نامه قبلی
ماده ۱۷
این آیین نامه از ابتدای سال ۱۴۰۳ برای کلیه دستگاه‌های اجرایی لازم‌الاجرا می‌باشد و آیین نامه قبلی با اصلاحات و الحاقات آن لغو می‌شود.
سید احسان خاندوزی
وزیر امور اقتصادی و دارایی
منبع : سایت حسابداری بیمارستان
کانال تلگرام @hospitalaccounting