ثبت حسابداری مالیات و عوارض ارزش افزوده در دانشگاه‌های علوم پزشکی

حسابداری مالیات و عوارض ارزش افزوده در بیمارستان به این بستگی دارد که واحد در آن فعالیت مؤدی قانون مالیات بر ارزش افزوده باشد یا نه. سه حالت وجود دارد.

حالت اول: خرید توسط واحدی که مؤدی نیست

بیمارستان بیشتر کالاها و خدمات را برای مصرف خودش می‌خرد. در این حالت مالیات و عوارض ارزش افزوده‌ای که در فاکتور پرداخت می‌شود، حساب جداگانه ندارد و به بهای تمام شده کالا یا خدمت اضافه می‌شود. در خرید دارو و لوازم انبار هم گفتیم که مبلغ موجودی برابر ناخالص تعهد به علاوه مالیات و عوارض ارزش افزوده است. اگر خرید از محل اعتبار طرح تملک دارایی سرمایه‌ای باشد، مالیات به بهای تمام شده طرح منظور می‌شود.

حساب	بدهکار	بستانکار
هزینه یا موجودی (بها + مالیات ارزش افزوده)	**
حساب‌ها و اسناد پرداختنی		**

در صورت‌وضعیت پیمانکاران، مالیات ارزش افزوده ردیف جداگانه بدهی دارد (ثبت حسابداری وجوه سپرده). طبق نظریه ۱۵۴ شورای حقوقی دیوان محاسبات، مالیات ارزش افزوده در تعیین نصاب معاملات لحاظ نمی‌شود (عدم احتساب مالیات ارزش افزوده در طبقه معاملات). همچنین طبق تبصره جزء ۴ بند ب ماده ۹ قانون مالیات بر ارزش افزوده، بخش حقوق و دستمزد قراردادهای تأمین نیروی انسانی و حجمی، با تأیید سازمان بیمه‌گر، معاف است (معافیت ارزش افزوده قراردادهای تأمین نیرو).

حالت دوم: فروش کالا یا خدمت مشمول توسط واحد مؤدی

اگر بیمارستان کالا یا خدمتی مشمول مالیات بفروشد، مالیات و عوارضی که از خریدار وصول می‌کند (یا هنوز وصول نکرده) بدهی است و به بانک مالیات و عوارض ارزش افزوده واریز می‌شود. این حساب طبق ماده ۷۶ قانون محاسبات عمومی توسط خزانه افتتاح می‌شود:

حساب	بدهکار	بستانکار
بانک مالیات و عوارض ارزش افزوده / حساب‌ها و اسناد دریافتنی	**
مالیات و عوارض ارزش افزوده فروش کالا و خدمات		**

در پایان دوره مالیاتی، مانده این حساب پس از واریز به حساب‌های مالیاتی بسته می‌شود:

حساب	بدهکار	بستانکار
مالیات و عوارض ارزش افزوده فروش کالا و خدمات	**
بانک مالیات و عوارض ارزش افزوده		**

طبق ماده ۲۱ قانون مالیات بر ارزش افزوده، مؤدیان موظفند در زمان مقرر مالیات را بپردازند؛ در غیر این صورت مشمول جریمه ماده ۲۳ می‌شوند. صدور صورتحساب الکترونیکی را در ارسال گروهی صورتحساب به سامانه مؤدیان ببینید.

حالت سوم: خرید برای فروش توسط واحد مؤدی

اگر خرید به منظور فروش باشد، مالیات خرید قابل کسر از مالیات فروش است و در حساب مالیات و عوارض ارزش افزوده خرید کالا و خدمات نگهداری می‌شود (برای خرید از سایر منابع، ثبت بودجه‌ای لازم نیست):

حساب	بدهکار	بستانکار
مالیات و عوارض ارزش افزوده خرید کالا و خدمات	**
بانک / حساب‌ها و اسناد پرداختنی		**

در پایان دوره مالیاتی:

• اگر مالیات فروش بیشتر باشد، تفاوت بدهی است: فروش بدهکار، خرید و بانک مالیات و عوارض ارزش افزوده بستانکار. پس از تسویه، باقی‌مانده بانک مالیات به حساب بانک مربوط برمی‌گردد.
• اگر مالیات خرید بیشتر باشد، تفاوت طلب واحد است و به تفکیک سال و دوره مالیاتی در حساب‌ها و اسناد دریافتنی نگهداری می‌شود. طلب تأییدشده طبق تبصره ۱ ماده ۱۷ قانون مالیات بر ارزش افزوده قابل استرداد است.
• اگر بدهی دوره با طلب دوره‌های قبل تهاتر شود، فروش بدهکار و خرید بستانکار می‌شود.

حساب مالیات و عوارض ارزش افزوده فروش به تفکیک نوع منابع، سال، دوره مالیاتی، اشخاص و مشخصات اعتبار و حساب خرید به تفکیک سال، دوره مالیاتی و اشخاص نگهداری می‌شود.

مثال

بیمارستان «الف» تجهیزاتی به بهای ۲٬۶۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال می‌خرد و ۱۰٪ مالیات و عوارض ارزش افزوده (۲۶۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال) در فاکتور آمده است. بیمارستان در این خرید مؤدی نیست، پس مالیات به بهای دارایی اضافه می‌شود:

حساب	بدهکار	بستانکار
دارایی (تجهیزات)	۲٬۸۶۰٬۰۰۰٬۰۰۰
حساب‌ها و اسناد پرداختنی - فروشنده		۲٬۸۶۰٬۰۰۰٬۰۰۰

برای تعیین نوع معامله، فقط ۲٬۶۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال ملاک است؛ یعنی این خرید با نصاب ۱۴۰۵ (۴٬۲۳۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال) معامله کوچک است.

منبع : سایت حسابداری بیمارستان
کانال تلگرام @hospitalaccounting