آیین‌نامه اجرایی ماده (۱۰) قانون ساماندهی صنعت خودرو مصوب ۱۴۰۲؛ سن فرسودگی خودرو و ممنوعیت استفاده از خودروهای فرسوده دولتی
آیین‌نامه اجرایی ماده (۱۰) قانون ساماندهی صنعت خودرو در ۱۴۰۲/۱۰/۱۷ در هیئت وزیران تصویب شد. متن زیر متن با اصلاحات و الحاقات بعدی (از جمله اصلاحات ۱۴۰۵/۰۴/۲۴) از سامانه ملی قوانین و مقررات است.
خلاصه و نکات مهم
- خودروهای فرسوده دولتی (ماده ۹): هرگونه استفاده و نگهداری از خودروهای فرسوده دولتی و فروش و واگذاری آنها در همه دستگاه‌های دولتی، دو سال پس از لازم‌الاجرا شدن آیین‌نامه ممنوع است و بدون استفاده از تسهیلات دولتی از رده خارج می‌شوند.
- سن فرسودگی خودروهای دولتی (تبصره ۴ ماده ۲، الحاقی ۱۴۰۵): طبق همان جدول ماده ۲ محاسبه می‌شود؛ مثلا سواری بنزینی و گازسوز ۲۰ سال، ترکیبی ۲۳، برقی ۲۵، وانت ۱۵، مینی‌بوس دیزلی ۱۲ و کامیون ۲۵ سال.
- کلانشهرها (تبصره ۸ ماده ۲): تردد، نقل و انتقال و تعویض پلاک خودروها به کلانشهرها پس از رسیدن به سن فرسودگی ممنوع است.
- سوخت (تبصره ۷ ماده ۲): به خودروهای فرسوده سهمیه سوخت نرخ اول و دوم داده نمی‌شود، مگر در سامانه ثبت‌نام کرده باشند.
- برای امور مالی و اموال: خودروی دولتی که به سن فرسودگی رسیده باید از رده خارج شود؛ فروش یا واگذاری آن به عنوان خودرو مجاز نیست و هزینه نگهداری و تعمیر آن قابل پذیرش نیست. نامه مدیرکل مدیریت اموال و دارایی‌های دولت (۱۴۰۵) هم با استناد به همین آیین‌نامه و قانون هوای پاک، استفاده از این خودروها را حتی با معاینه فنی مجاز ندانسته است.
هیئت وزیران در جلسه ۱۴۰۲/۱۰/۱۷ به پیشنهاد مشترک سازمان حفاظت محیط زیست و وزارت صنعت، معدن و تجارت و سازمان ملی استاندارد ایران و بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران و به استناد تبصره (۷) ماده (۱۰) اصلاحی قانون ساماندهی صنعت خودرو مصوب ۱۴۰۱ و اصل ۱۳۸ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، آیین نامه اجرایی ماده مذکور را به شرح زیر تصویب کرد:
آیین نامه اجرایی ماده (۱۰) قانون ساماندهی صنعت خودرو
مصوب ۱۴۰۲/۱۰/۱۷
با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده ۱ – در این آیین نامه، اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می‌روند:
۱- قانون: قانون ساماندهی صنعت خودرو مصوب ۱۴۰۰ با اصلاحات بعدی آن.
۲- وزارت: وزارت صنعت، معدن و تجارت.
۳- صندوق: صندوق مادرتخصصی حمایت از تحقیقات و توسعه صنایع پیشرفته وزارت صنعت، معدن و تجارت.
۴- خودرو: خودروی موضوع ماده (۸) قانون.
۵- سن فرسودگی: سن معین شده وسایل نقلیه موتوری مطابق این آیین نامه.
۶- خودروی فرسوده: تمامی وسایل نقلیه موتوری با سن بیشتر از سن فرسودگی.
۷- کلانشهر: شهرهای بالای یک میلیون نفر جمعیت.
۸- اسقاط: اعمال تغییرات فیزیکی بر روی خودروهای فرسوده به صورتی که خودرو و قطعات آن غیرقابل استفاده و غیرقابل برگشت به چرخه حمل و نقل شود.
۹- گواهی اسقاط: گواهی الکترونیکی دارای شناسه منحصربه فرد و یکتا که نشان دهنده انجام عملیات اسقاط و از رده خارج شدن صحیح خودروی فرسوده بوده و مورد تأیید مراجع ذی صلاح می‌باشد.
۱۰- سامانه: سامانه ای جامع شامل تمامی فرآیندهای اسقاط موضوع قانون و امور مرتبط در حوزه اسقاط، از جمله صدور گواهی اسقاط، پرداخت وجه معادل اسقاط، ارسال اطلاعات جهت شماره گذاری و سایر موارد مبتنی بر اسقاط وسایل نقلیه که تحت مدیریت وزارت فعالیت می‌نماید.
۱۱- فراجا: فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران.
۱۲- مرکز: مرکز اسقاط و بازیافت خودرو که واحد صنعتی بوده و ضمن اخذ تأییدیه های فراجا و سازمان حفاظت محیط زیست، پروانه بهره برداری معتبر از وزارت را اخذ می‌نماید و مجاز به فعالیت برابر دستورالعمل موضوع تبصره (۱) ماده (۱۸) این آیین نامه در حوزه اسقاط و بازیافت خودرو می‌باشد.
۱۳ (الحاقی ۱۴۰۵/۰۴/۲۴)- انواع خودروی ترکیبی (هیبریدی):
الف- خودرو بردافزا (ای.آر.ای.وی): انواع خودرو سواری دارای موتور برقی به عنوان نیروی محرکه خودرو و موتور احتراقی صرفا به منظور تغذیه (شارژ) باتری بوده و در این آیین نامه جزو خودرو برقی محسوب می‌شود.
ب- خودرو برقی- بنزینی (هیبریدی) (اچ.ای.وی): انواع خودرو سواری با هر دو موتور پیستونی درون سوز جرقه ای - احتراقی و موتور برقی به عنوان نیروی محرکه.
پ- خودرو برقی- بنزینی (هیبریدی) پلاگین (پی.اچ.ای.وی): انواع خودرو سواری با هر دو موتور پیستونی درون سوز جرقه ای - احتراقی و موتور برقی به عنوان نیروی محرکه که قابلیت تغذیه (شارژ) از طریق اتصال به منابع خارجی برق را دارند.
۱۴ (الحاقی ۱۴۰۵/۰۴/۲۴)- گروه کاربری پایه: کاربری هایی که به صورت هم خانواده در پرداخت عوارض عرضه کنندگان خودرو نوشماره امکان استفاده از گواهی اسقاط مطابق جدول زیر برای آنها وجود دارد:
| ردیف | نام گروه | کاربری های عضو |
|---|---|---|
| ۱ | موتورسیکلت | موتورسیکلت |
| ۲ | سواری | سواری- وانت- تاکسی- ون ام ۱- کامیونت تا ۴ تن |
| ۳ | دیزل سبک | کامیونت ۴ تا ۶ تن – مینی بوس- ون ام ۲ |
| ۴ | دیزل سنگین | کامیون و اتوبوس |
| ۵ | کامیون کشنده | کامیون کشنده |
ماده ۲ – سن فرسودگی وسایل نقلیه به شرح زیر است:
| ردیف | نوع وسیله نقلیه، سوخت و مشخصات فنی | سن فرسودگی (سال) | |
|---|---|---|---|
| ۱-۱ | خودروهای شخصی شامل سواری، استیشن (سفری)، سواری کار و ون مسافربری | بنزینی | ۲۰ |
| ۲-۱ | گازسوز – دوگانه سوز | ||
| ۳-۱ | دیزلی | ||
| ۴-۱ | ترکیبی (هیبریدی) | ۲۳ | |
| ۵-۱ | برقی | ۲۵ | |
| ۱-۲ | خودروهای عمومی شامل تاکسی سواری، استیشن (سفری)، سواری کار و ون مسافربری | بنزینی، دوگانه سوز، پایه گازسوز و دیزلی | ۱۲ |
| ۲-۲ | |||
| ۳-۲ | ترکیبی (هیبریدی) | ۱۵ | |
| برقی | ۲۰ | ||
| ۱-۳ | مینی بوس | دیزلی | ۱۲ |
| ۲-۳ | پایه گازسوز | ۱۵ | |
| ۳-۳ | برقی | ۲۰ | |
| ۴ | اتوبوس برون شهری | ۱۵ | |
| ۱-۵ | اتوبوس درون شهری | دیزلی | ۱۰ |
| ۲-۵ | پایه گازسوز | ۱۲ | |
| ۳-۵ | برقی | ۲۰ | |
| ۶ | وانت | پایه گازسوز، بنزینی، دوگانه سوز و دیزلی | ۱۵ |
| ۷ | کامیونت، کامیون و کشنده | ۲۵ | |
| ۱-۸ | موتورسیکلت | بنزینی کاربراتوری | ۶ |
| ۲-۸ | بنزینی انژکتوری | ۱۲ | |
| ۳-۸ | برقی | ۱۵ |
تبصره ۱ – سن خودروهای وارداتی در صورت داشتن سابقه شماره گذاری، بر اساس کارت شناسایی وسیله نقلیه و در غیر این صورت براساس شماره شناسایی وسیله نقلیه (وی آی ان) سازنده محاسبه می‌شود.
تبصره ۲ (اصلاحی ۱۴۰۵/۰۴/۲۴) – اسقاط خودروهای حادثه دیده به هر علت از جمله آتش سوزی، تصادف سنگین و غیره که به سن فرسودگی نرسیده باشند، بر اساس گزارش مراجع ذی صلاح و تأییدیه فراجا و پس از ثبت در سامانه بلامانع است.
تبصره ۳ (منسوخه ۱۴۰۵/۰۴/۲۴) – در مورد خودروهای بالای (۱۰) سال که مطابق جدول موضوع این ماده، به سن فرسودگی نرسیده اند، در صورتی که از نظر ایمنی یا آلایندگی طی دو بار متوالی قادر به اخذ گواهی معاینه فنی نشوند، مالک وسیله نقلیه می‌تواند نسبت به اسقاط وسیله نقلیه خود اقدام نماید. این گروه از خودروها در اولویت پرداخت تسهیلات قرار نخواهند گرفت.
تبصره ۳ (اصلاحی ۱۴۰۵/۰۴/۲۴) – سن فرسودگی اتوبوس های درون شهری مشروط به بازآمد (اورهال) و أخذ تأییدیه های مربوط به ایمنی و زیست محیطی از سازمان های ذی ربط تا ۵ سال قابل افزایش خواهد بود.
تبصره ۴ (الحاقی ۱۴۰۵/۰۴/۲۴) – سن فرسودگی خودروهای دولتی مطابق سن فرسودگی جدول موضوع این ماده محاسبه می‌شود.
تبصره ۵ (الحاقی ۱۴۰۵/۰۴/۲۴) – خودروهای تجاری که مطابق با جدول فوق به سن فرسودگی رسیده اند، شامل محدودیت هایی از قبیل ممنوعیت حمل بار و مسافر در کلان شهرها و عدم ورود به منطقه کم انتشار آلاینده (LEZ) خواهند بود.
تبصره ۶ (الحاقی ۱۴۰۵/۰۴/۲۴) – کلیه سکوهای حمل بار و مسافر در کشور موظفند از هرگونه بکارگیری خودروهایی که به سن فرسودگی رسیده اند، ممانعت به عمل آورند.
تبصره ۷ (الحاقی ۱۴۰۵/۰۴/۲۴) – خودروهایی که مطابق با جدول موضوع این ماده به سن فرسودگی رسیده اند، سهمیه سوخت مطابق با نرخ اول و دوم برای آنها تغذیه (شارژ) نخواهد شد و تنها درصورتی امکان دریافت کارت سوخت خواهند داشت که در سامانه ثبت نام کرده باشند.
تبصره ۸ (الحاقی ۱۴۰۵/۰۴/۲۴) – تردد، نقل و انتقال و تعویض پلاک خودروها به کلان شهرها پس از رسیدن به سن فرسودگی با رعایت شرایط ماده (۵) ممنوع بوده و پلیس راهور فراجا موظف است نسبت به تخصیص شماره (کد) جریمه خودروهای فرسوده به تمامی دوربین های نظارتی اقدام کند.
ماده ۳ (اصلاحی ۱۴۰۵/۰۴/۲۴) – وزارت مکلف است تمامی زیرساخت های نرم افزاری و سخت افزاری لازم برای ایجاد سامانه را فراهم و به منظور تمرکززدایی از عملکرد سامانه و پیشگیری از تخلفات صدور گواهی اسقاط، دسترسی لازم خدمت اینترنتی (وب سرویس) به سامانه را برای دستگاه های اجرایی مربوط از جمله پلیس راهور فراجا، بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران، وزارت کشور و وزارت راه و شهرسازی ایجاد نماید. وزارت مکلف است به استناد ماده (۲) قانون هوای پاک مصوب ۱۳۹۶ با اصلاحات بعدی و با رعایت بند (پ) ماده (۱۰۷) قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۴۰۳، دسترسی کامل خدمت اینترنتی (وب سرویس) به سامانه برای سازمان حفاظت محیط زیست، ایجاد نماید.
ماده ۴ (جایگزین ۱۴۰۵/۰۴/۲۴) – در راستای توجیه پذیر شدن اسقاط و مشارکت در طرح های نوسازی انواع ناوگان خودرو فرسوده از نظر اقتصادی، سازمان بهینه سازی و مدیریت راهبردی انرژی مکلف است با همکاری شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده های نفتی ایران، وزارت، سازمان حفاظت محیط زیست و وزارت راه و شهرسازی، در ازای اسقاط کامیون و کشنده، نسبت به اعطای گواهی صرفه جویی سوخت پذیرش شده در بهابازار (بورس) انرژی به صورت توأمان با صدور گواهی اسقاط توسط وزارت به مالک حقیقی یا حقوقی اسقاط کننده خودروی فرسوده به شرح زیر اقدام نماید:
۱(الحاقی ۱۴۰۵/۰۴/۲۴)- دستگاه های اجرایی ذی ربط از جمله سازمان راهداری و حمل ونقل جاده ای، سازمان شهرداری ها و دهیاری های کشور و شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده های نفتی ایران مکلفند مطابق برنامه اعلامی تبصره (۱) این ماده از ارائه هرگونه خدمات مرتبط با حمل ونقل برون شهری و درون شهری، از قبیل صدور بارنامه، باربرگ و ثبت عملکرد پیمایش و همچنین تخصیص سوخت پایه و سوخت مبتنی بر عملکرد به خودروهای باری کامیون و کشنده با ظرفیت اسمی (۲۰) تن و بالاتر که براساس اطلاعات مندرج در کارت شناسایی وسیله نقلیه مشمول سن فرسودگی مندرج در جدول زیر می‌باشند، خودداری نمایند:
جدول زمان بندی ایجاد محدودیت تخصیص سوخت برای ناوگان فرسوده
| سن ناوگان | زمان شروع محدودیت |
|---|---|
| بیش از ۵۵ سال | پس از ابلاغ شیوه نامه و طبق برنامه محدودیت |
| ۵۴ و ۵۵ سال | پس از ابلاغ شیوه نامه و طبق برنامه محدودیت |
| ۵۲ و ۵۳ سال | پس از ابلاغ شیوه نامه و طبق برنامه محدودیت |
| ۵۰ و ۵۱ سال | پس از ابلاغ شیوه نامه و طبق برنامه محدودیت |
تبصره ۱ (الحاقی ۱۴۰۵/۰۴/۲۴) – برنامه اعمال محدودیت متناسب با ظرفیت تولید داخل و واردات توسط وزارت، وزارت راه و شهرسازی (سازمان راهداری و حمل و نقل جاده ای) و وزارت کشور (سازمان شهرداری ها و دهیاری های کشور) تهیه و اعلام می‌گردد.
تبصره ۲ (الحاقی ۱۴۰۵/۰۴/۲۴) – پس از اجرای طرح برای ناوگان بالاتر از (۵۰) تن، تصمیم گیری درخصوص اعمال محدودیت ها و مشوق های مندرج در این ماده برای سایر ناوگان با ظرفیت و سن پایین تر توسط کارگروهی با حضور نمایندگان سازمان بهینه سازی و مدیریت راهبردی انرژی، شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده های نفتی ایران، سازمان راهداری و حمل و نقل جاده ای و سازمان شهرداری ها و دهیاری های کشور، وزارت و سازمان حفاظت محیط زیست انجام و توسط سازمان بهینه سازی و مدیریت راهبردی انرژی ابلاغ می‌گردد.
۲(الحاقی ۱۴۰۵/۰۴/۲۴)- متقاضیان اسقاط کامیون و کشنده موضوع این ماده که دارای کارت سوخت فعال مطابق تأییدیه شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده های نفتی ایران و همچنین تابعیت ایرانی مالک براساس احراز شناسه(کد) ملی (برای اشخاص حقیقی) یا شناسه ملی (برای اشخاص حقوقی) هستند، پس از اخذ تأیید اسقاط از وزارت و ابطال کارت سوخت توسط شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده های نفتی ایران می‌توانند علاوه بر گواهی اسقاط از گواهی صرفه جویی سوخت براساس شیوه نامه مورد اشاره این ماده بهره مند شوند. شیوه نامه اجرایی این ماده و میزان گواهی صرفه جویی قابل تخصیص به هر خودرو (متناسب با سن، ارزش بازار و سایر ویژگی های آن) حداکثر ظرف دو ماه پس از ابلاغ این آیین نامه توسط سازمان بهینه سازی و مدیریت راهبردی انرژی با همکاری دستگاه های مذکور در این ماده تدوین و ابلاغ می‌گردد.
تبصره ۱ – آن دسته از خودروهای فرسوده که در سامانه ثبت نام نموده و برای اسقاط، اعلام آمادگی کرده اند، با رعایت اولویت های جدول موضوع این ماده، حداکثر تا پنج سال و زمان ایجاد شرایط لازم و اعطای تسهیلات مزبور از طریق سامانه از محدودیت های مربوط به خودروهای فرسوده، موضوع ماده (۸) قانون هوای پاک مصوب ۱۳۹۶، مستثنی می‌باشند. وزارت مکلف است در پایان هر سال، براساس جدول یادشده، فهرست خودروهای مشمول معافیت را به پلیس راهور فراجا جهت اعمال قانون اعلام نماید.
ماده ۵ (اصلاحی ۱۴۰۵/۰۴/۲۴) – کارگروه ملی کاهش آلودگی هوا مسئول سیاست گذاری و اولویت بندی طرح های نوسازی و از رده خارج کردن خودروهای فرسوده و اعلام آن به وزارت به صورت سالانه می‌باشد.
تبصره ۱ (اصلاحی ۱۴۰۵/۰۴/۲۴) – وزارتخانه های راه و شهرسازی، کشور و نفت موظفند طرح های خود را پس از هماهنگی با وزارت جهت تصویب در کارگروه اعلام نمایند.
تبصره ۲ (الحاقی ۱۴۰۵/۰۴/۲۴) – آن دسته از خودروهای فرسوده که در سامانه ثبت نام نموده و برای اسقاط، اعلام آمادگی کرده اند، با رعایت اولویت های موضوع این ماده، حداکثر تا پنج سال و زمان ایجاد شرایط لازم و اعطای تسهیلات مزبور از طریق سامانه از محدودیت های مربوط به خودروهای فرسوده، موضوع تبصره های ذیل ماده (۲) این آیین نامه، مستثنی می‌باشند. وزارت موظف است در پایان هر سال، فهرست خودروهای مشمول معافیت را به پلیس راهور فراجا، وزارت کشور، وزارت نفت، بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران و کلیه دستگاه های مجری، جهت اعمال قانون اعلام نماید.
تبصره ۳ (الحاقی ۱۴۰۵/۰۴/۲۴) – دارندگان خودروهایی که علی رغم ایجاد شرایط لازم و اعطای تسهیلات توسط سامانه نسبت به خروج خودروهای فرسوده خود از ناوگان اقدام نکنند، پس از اعلام توسط وزارت به پلیس راهور فراجا، با ممنوعیت تردد و سایر محدودیت های موضوع تبصره های ذیل ماده (۲) این آیین نامه مواجه می‌شوند.
تبصره ۴ (الحاقی ۱۴۰۵/۰۴/۲۴) – در صورت عدم استقبال متقاضیان در هر گروه کاربری با اولویت های مشخص شده در کارگروه، امکان ارایه مشوق ها به خودروهای با سن فرسودگی پایین تر مجاز بوده و عدم محدودیت ایجادشده در تردد گروه قبلی لغو می‌شود.
ماده ۶ (منسوخه ۱۴۰۵/۰۴/۲۴) – تردد خودروها پس از رسیدن به سن فرسودگی در کلانشهرها با رعایت شرایط مقرر در مواد (۳) و (۴) این آیین نامه ممنوع است. پلیس راهور فراجا موظف است نسبت به تخصیص شماره (کد) جریمه خودروهای فرسوده به تمامی دوربین های نظارتی اقدام نماید.
تبصره – نقل و انتقال و تعویض پلاک خودروها به کلانشهرها پس از رسیدن به سن فرسودگی ممنوع بوده و مشمول معافیت ثبت در سامانه موضوع تبصره (۱) ماده (۴) این آیین نامه نیستند.
ماده ۷ (اصلاحی ۱۴۰۵/۰۴/۲۴) – در اجرای تبصره (۲) ماده (۱۰) قانون، تولیدکنندگان خودرو و موتورسیکلت در داخل کشور موظفند به ازای تولید هر چهار دستگاه خودرو یا موتورسیکلت، گواهی اسقاط خودرو یا موتورسیکلت معادل را از مرکز اسقاط دریافت کنند. شماره گذاری خودروها و موتورسیکلت ها منوط به ارائه گواهی اسقاط توسط خودروسازان و موتورسیکلت سازان معادل بیست و پنج درصد (۲۵%) تولید ماهانه است. مراکز اسقاط مکلف به ارائه گواهی اسقاط مورد تقاضای تولیدکنندگان خودرو و موتورسیکلت می‌باشند.
تبصره (اصلاحی ۱۴۰۵/۰۴/۲۴) – در صورتی که میزان تولید گواهی اسقاط در گروه های کاربری پایه به میزان نیاز تولیدکنندگان و واردکنندگان نباشد، وزارت با تأیید سازمان حفاظت محیط زیست با توجه به میزان عرضه و تقاضای گواهی اسقاط در سایر گروه های کاربری گواهی اسقاط، مجاز به ادغام آن و یا ایجاد ساز و کار (مکانیزم) استفاده از گروه معادل به ازای گروه کاربری پایه خواهد بود.
ماده ۸ (اصلاحی ۱۴۰۵/۰۴/۲۴) – واردکنندگان خودرو (غیر از برقی و ترکیبی (هیبریدی)) موظفند به ازای واردات هر یک دستگاه خودرو، مطابق با رتبه انرژی خودروی وارداتی و با توجه به قیمت خودروی وارداتی خود، مطابق با جدول زیر نسبت به ارائه گواهی اسقاط مطابق با گروه کاربری متناظر اقدام نمایند:
| بازه قیمت خودرو (براساس اظهارنامه گمرکی) (هزار یورو) | تعداد گواهی اسقاط انواع خودروی وارداتی نو شماره صفر کیلومتر | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| خودروهای سنگین (تجاری و عمومی) | خودروهای سواری | موتورسیکلت | ||||||
| تا ۵۰ | ۵۰ و بالاتر تا ۸۰ | ۸۰ و بالاتر | تا ۱۵ | ۱۵ و بالاتر | تا ۸ | ۸ و بالاتر | ||
| رتبه انرژی | (ای) و (بی) | ۶ | ۸ | ۱۰ | ۱ | ۱ | ۲ | ۳ |
| (سی) و (دی) | ۸ | ۱۰ | ۱۲ | ۵ | ۷ | ۴ | ۸ | |
| (ای)، (اف) و (جی) | ۱۲ | ۱۴ | ۱۶ | ۶ | ۹ | ۶ | ۱۲ |
تبصره ۱ – برای خودروهای وارداتی کارکرده که از زمان ساخت آنها حداکثر دو سال می‌گذرد، جدول تعداد گواهی اسقاط مورد نیاز برای خودروهای سنگین (تجاری و عمومی) معادل بیست و پنج درصد (۲۵%) و برای خودروهای سواری و موتورسیکلت معادل پنجاه درصد (۵۰%) گواهی اسقاط نسبت به جدول فوق افزایش خواهد یافت.
تبصره ۲ – برای خودروهای وارداتی کارکرده که از زمان ساخت آنها بیش از دو سال (تا سقف پنج سال) می‌گذرد، جدول تعداد گواهی اسقاط مورد نیاز برای خودروهای سنگین (تجاری و عمومی) معادل پنجاه درصد (۵۰%) و برای خودروهای سواری و موتورسیکلت معادل صد درصد (۱۰۰%) گواهی اسقاط نسبت به جدول فوق افزایش خواهد یافت.
تبصره ۳ – برای آن دسته از خودروهای وارداتی کارکرده که فاقد مستندات مورد تأیید سازمان ملی استاندارد ایران درخصوص رتبه انرژی محصول وارداتی می‌باشند، ملاک عمل پایین ترین رتبه انرژی ((ای )، (اف) و ( جی)) تعریف شده در بازه های قیمتی خواهد بود.
تبصره ۴ (اصلاحی ۱۴۰۵/۰۴/۲۴) – برای خودروهای امدادی (آمبولانس و آتش نشانی)، یگان حفاظت سازمان حفاظت محیط زیست، نظامی، امنیتی و انتظامی گواهی اسقاط معادل بیست و پنج درصد (۲۵%) جدول موضوع این ماده اعمال خواهد شد.
تبصره ۵ – کلیه خودروهای وارداتی از جمله خودروهای وارداتی موضوع بند (ث) ماده (۳۰) قانون احکام دائمی برنامه های توسعه کشور مصوب ۱۳۹۵، مشمول جدول فوق خواهند بود.
تبصره ۶ (اصلاحی ۱۴۰۵/۰۴/۲۴) – واردات خودروهای سنگین (کامیون و کشنده) صرفا منوط به ارائه گواهی اسقاط خودروی مشابه (کامیون و کشنده) صورت می‌گیرد و واردکنندگان پیش از ثبت سفارش متعهد به ارایه گواهی اسقاط (کامیون و کشنده) می‌باشند.
ماده ۹ – هرگونه استفاده و نگهداری از خودروهای فرسوده دولتی، فروش و واگذاری آنها در تمامی دستگاه های دولتی دو سال پس از لازم الاجرا شدن این آئین نامه ممنوع است و بدون استفاده از تسهیلات دولتی از رده خارج می‌شوند.
ماده ۱۰ – خودروهای تولیدی تمام برقی از ارائه گواهی اسقاط و یا تعهدات مالی مرتبط معاف می‌باشند. واردکنندگان خودروهای برقی موظفند به ازای واردات (۸) دستگاه خودرو، گواهی اسقاط (۱) دستگاه خودرو از همان گروه خودرویی مندرج در جدول ماده (۲) این آیین نامه را در سامانه درج نمایند.
تبصره ۱ (اصلاحی ۱۴۰۵/۰۴/۲۴) – تولید کنندگان خودروهای ترکیبی (هیبریدی) موظفند به ازای تولید هر (۴) خودرو، گواهی اسقاط (۱) دستگاه خودرو از همان گروه خودرویی مندرج در جدول ماده (۲) این آیین نامه را در سامانه درج نمایند و واردکنندگان خودروهای ترکیبی (هیبریدی) موظفند به ازای واردات هر (۲) دستگاه خودرو، فارغ از میزان ارزبری، گواهی اسقاط (۱) دستگاه خودرو از همان گروه خودرویی مندرج در جدول ماده (۲) این آیین نامه را در سامانه درج نمایند.
تبصره ۲ (اصلاحی ۱۴۰۵/۰۴/۲۴) – واردات و شماره گذاری خودروهای تمام برقی و ترکیبی (هیبریدی) کامل وارداتی که به منظور کاربری اختصاصی حمل و نقل عمومی به تشخیص وزارت کشور و وزارت راه و شهرسازی وارد می‌شوند، معاف از اسقاط خودروهای فرسوده می‌باشند.
ماده ۱۱ (اصلاحی ۱۴۰۵/۰۴/۲۴) – مراکز موظفند نسبت به عرضه گواهی های اسقاط در سامانه حداکثر ظرف (۷) روز پس از تولید گواهی اسقاط اقدام نمایند و در صورت عدم عرضه گواهی های اسقاط تولیدی خود در مهلت مقرر، امکان عرضه مجدد و فروش آنها را نخواهند داشت. گواهی های اسقاط عرضه شده در مهلت مقرر و با قیمت مصوب، تاریخ انقضا نداشته و تا زمان عرضه به متقاضیان، در سامانه فعال خواهند بود.
تبصره ۱ – مالکیت گواهی اسقاط با مالک وسیله نقلیه بوده و مجاز است استفاده از آن را به سایر ذی نفعان واگذار نماید.
تبصره ۲ (منسوخه ۱۴۰۵/۰۴/۲۴) – وزارت موظف است ضمن ایجاد ساز و کار فروش گواهی اسقاط در سامانه برای کلیه اشخاص حقیقی و حقوقی، حداقل قیمت خرید خودروی فرسوده را به تفکیک نوع و سال ساخت (مدل)، با و بدون احتساب قیمت گواهی اسقاط به مراکز اسقاط ابلاغ و در سامانه درج نماید.
تبصره ۳ (اصلاحی ۱۴۰۵/۰۴/۲۴) – وزارت موظف به ایجاد سازوکاری در سامانه خواهد بود تا گواهی های اسقاط تولیدی و عرضه نشده توسط مراکز، امکان فروش و عرضه خارج از سامانه را نداشته باشد و اطلاعات گواهی های اسقاط ابطال شده را به صورت برخط به فراجا و وزارت نفت ارسال نماید.
تبصره ۴ – وزارت موظف است ساز و کاری را فراهم نماید که تولیدکنندگان و واردکنندگان بر اساس ساز و کارهای موجود و مطابق با میزان آمار تولید و واردات واقعی خود، نسبت به خرید گواهی اسقاط در سامانه اقدام نمایند.
تبصره ۵ (منسوخه ۱۴۰۵/۰۴/۲۴) – سازمان حمایت مصرف کنندگان و تولیدکنندگان موظف است با توجه به ارائه اسناد و مدارک مثبته از ناحیه مراکز، هر شش ماه یک بار نسبت به ارزش گذاری گواهی اسقاط اقدام نماید.
تبصره ۶ (منسوخه ۱۴۰۵/۰۴/۲۴) – مراکز موظفند ظرف دو ماه از تاریخ ابلاغ این آیین نامه، تمامی گواهی های اسقاط انباشتی خود قبل از ابلاغ این آیین نامه را با قیمت مصوب سازمان حمایت مصرف کنندگان و تولیدکنندگان در سامانه عرضه نمایند. پس از پایان مهلت مقرر، تمامی این گواهی ها از درجه اعتبار ساقط و غیرقابل استفاده خواهند بود.
تبصره ۷ (اصلاحی ۱۴۰۵/۰۴/۲۴) – درصورت عدم تأمین گواهی اسقاط در سامانه به تشخیص وزارت، تولیدکنندگان خودرو می-توانند یک و نیم درصد (۱/
تبصره ۸ – در اجرای تبصره (۴) ماده (۱۰) قانون، تولیدکنندگان خودروی سواری با سهم داخلی سازی کمتر از چهل درصد (۴۰%) قطعات، موظف به ارائه گواهی اسقاط برابر با پنجاه درصد (۵۰%) تعداد تعیین شده برای خودروهای وارداتی مشابه تعیین شده در ماده (۸) این آیین نامه می‌باشند. این دسته از تولیدکنندگان مشمول شرایط تبصره (۷) این ماده نخواهند بود.
تبصره ۹ (منسوخه ۱۴۰۵/۰۴/۲۴) – وزارت موظف است با همکاری فراجا، زیرساخت سامانه های خود را برای انجام برخط تمامی فرآیندهای این ماده، فراهم کند و امکان نظارت بر روی تمامی فرآیندهای مورد نظر به سازمان حفاظت محیط زیست را ارائه نماید.
تبصره ۱۰ – فراجا موظف است نسبت به ارسال دوره ای اطلاعات خودروهای فرسوده اسقاط شده (در بازه های زمانی هفتگی)، به صورت برخط به سامانه اقدام نموده و متقابلا وزارت در همان بازه های زمانی، به صورت برخط اطلاعات مربوط به خودروهای مجاز به شماره گذاری از نظر شرط اسقاط (پرداخت عوارض شده) را به فراجا ارسال نماید.
ماده ۱۲ – صندوق موظف است منابع حاصل شده را هر سه ماه یک بار به حساب خزانه داری کل کشور واریز و گزارش عملکرد مالی را به دولت ارائه نماید.
تبصره (الحاقی ۱۴۰۵/۰۴/۲۴) – در اجرای صحیح مفاد تبصره (۲) ماده (۱۰) قانون، صندوق موظف است تحت نظارت وزارت، اطلاعات مالی درآمد (شامل گزارش دریافتی به تفکیک شرکت های تولیدکننده و واردکننده، تعداد محصول، تاریخ واریز به صندوق، تاریخ واریز صندوق به خزانه داری کل کشور، گردش مالی ناشی از عوارض مربوط به این قانون) و هزینه کرد (از قبیل پرداخت تسهیلات به تفکیک گروه کاربری) را به صورت برخط به سامانه ارائه نماید. صندوق موظف به هماهنگی کامل با وزارت در حوزه منابع و مصارف وجوه دریافتی حوزه اسقاط خودروهای فرسوده می‌باشد.
ماده ۱۳ – منابع حاصل شده پس از گردش خزانه داری کل کشور به صورت صد درصد (۱۰۰%) تخصیص یافته، صرف پرداخت یارانه سود و تسهیلات بانکی به متقاضیان اسقاط خودرو و موتورسیکلت فرسوده (با اولویت موتورسیکلت و خودروهای حمل و نقل عمومی) خواهد شد.
ماده ۱۴ – در اجرای تبصره (۶) ماده (۱۰) قانون، به منظور جایگزینی موتورسیکلت ها و خودروهای فرسوده با اولویت خودروهای حمل و نقل عمومی، وزارت نفت مکلف است با همکاری وزارت، به مبلغ مصوب شورای اقتصاد از محل سازوکار ماده (۱۲) قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر و ارتقای نظام مالی کشور مصوب ۱۳۹۴ و منابع بانکی تعیین شده توسط شورای پول و اعتبار برای هر سال، تسهیلات و کمک های بلاعوض لازم که در سه ماهه اول سال تعیین می‌شود، پرداخت نماید.
ماده ۱۵ (اصلاحی ۱۴۰۵/۰۴/۲۴) – جدول میزان تولید گواهی اسقاط حاصل از اسقاط خودروهای فرسوده به شرح زیر می‌باشد:
| – | کاربری | تعداد گواهی معادل |
|---|---|---|
| خودروهای حمل و نقل عمومی درون شهری و برون شهری | مینی بوس و ون نوع ام دو | ۹ |
| ون نوع ام یک یا کاروان | ۷ | |
| تاکسی و آمبولانس | ۶ | |
| وانت (بالای یک تن) و وانت پیکاپ | ۵ | |
| وانت ( یک تن و پایین تر) | ۴ | |
| اتوبوس بین شهری و اتوبوس متوسط (میدل باس) | ۲۰ | |
| اتوبوس درون شهری و اتوبوس متوسط (میدل باس) | ۲۰ | |
| خودروهای سنگین و تجاری | کامیون سنگین (۲۶ تن به بالا) | ۲۴ |
| کامیون متوسط (۱۰ تا ۲۶ تن) | ۱۸ | |
| کامیون سبک (۶ تا ۱۰ تن) | ۱۲ | |
| کامیونت از ۴ تن و بالاتر | ۷ | |
| کامیونت تا ۴ تن | ۵ | |
| کامیون کشنده (بالاتر از ۱۶۰ تن) | ۳۰ | |
| کامیون کشنده (از ۷۵ تا ۱۶۰ تن) | ۲۸ | |
| کامیون کشنده (از ۴۱ تا ۷۵ تن) | ۲۵ | |
| کامیون کشنده (تا ۴۱ تن) | ۲۴ | |
| شخصی | سواری، سواری سفری (استیشن) و سواری کار | ۳ |
| موتورسیکلت | موتورسیکلت | ۲ |
تبصره ۱ – جدول موضوع این ماده (معادل سازی گواهی اسقاط) صرفا برای خودروهایی که پس از ابلاغ این آیین نامه در فرآیندهای مختلف سامانه ثبت نام می‌نمایند، لحاظ خواهد شد.
تبصره ۲ – وزارت موظف است ساز و کاری را جهت نظارت بر حسن عملکرد مراکز اسقاط در سامانه ایجاد نماید تا مراکز اسقاط و بازیافت متخلف، پس از اخطار لازم به مراجع قضایی معرفی شده و پروانه فعالیت آنها لغو شود.
تبصره ۳ – وزارت نفت مکلف است کارت سوخت خودروهای اسقاط شده را ابطال نماید.
تبصره ۴ (اصلاحی ۱۴۰۵/۰۴/۲۴) – شماره گذاری خودروها و موتورسیکلت های تولید داخل منوط به ارائه گواهی اسقاط معادل یک دستگاه خودرو به ازای هر (۴) دستگاه تولید محصولات خود، مطابق با تعداد گواهی اسقاط مندرج در جدول موضوع این ماده خواهند بود.
تبصره ۵ (منسوخه ۱۴۰۵/۰۴/۲۴) – گروه کاربری موتورسیکلت مشمول حکم مقرر در تبصره ماده (۷) این آیین نامه نخواهد بود و تولیدکنندگان موتورسیلکت موظفند صرفا نسبت به ارائه گواهی اسقاط با کاربری موتورسیکلت اقدام نمایند. گواهی اسقاط موتورسیکلت امکان استفاده در همه گروه های کاربری را خواهد داشت.
تبصره ۶ (اصلاحی ۱۴۰۵/۰۴/۲۴) – متقاضیانی که در طرح های جایگزینی موتورسیکلت های فرسوده نسبت به انتخاب موتورسیکلت های برقی اقدام نمایند تعداد گواهی اسقاط موتورسیکلت فرسوده آنها، معادل دو برابر تعداد گواهی اسقاط مندرج در جدول موضوع این ماده، در نظر گرفته خواهد شد. نحوه تخصیص این تعداد گواهی اسقاط به ذی نفعان در طرح های جایگزینی، مطابق با شیوه نامه های ابلاغی وزارت خواهد بود.
تبصره ۷ (الحاقی ۱۴۰۵/۰۴/۲۴) – قیمت گذاری برای انواع گواهی اسقاط با در نظر گرفتن جزء (۲) بند (ث) ماده (۴۸) قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۴۰۳، مطابق با گروه کاربری تعیین شده در ماده (۱) این آیین نامه صورت می‌گیرد.
ماده ۱۶ – حداقل بیست درصد (۲۰%) از خودروهای عرضه شده در قرعه کشی، به دارندگان خودروهای فرسوده (هرکدام برای یک دستگاه، در صورت وجود) با اولویت حمل و نقل عمومی اختصاص می‌یابد، مشروط به اینکه خریدار در هنگام تحویل خودروی جدید، گواهی اسقاط خودروی فرسوده خود را تحویل دهد.
ماده ۱۷ – شرکت های تولیدکننده و واردکننده خودرو موظفند از ابتدای خرداد ماه سال ۱۴۰۳ نسبت به ارائه دفترچه راهنمای بازیافت محصولات خود به مراکز اقدام نمایند.
تبصره – شرکت های مذکور موظفند نسبت به در نظر گرفتن ملاحظات اسقاط در فرآیند طراحی محصول خود اقدام و نحوه انجام بازیافت با بالاترین بهره وری را در اختیار مراکز قرار دهند. صدور تأییدیه شماره گذاری محصولات جدید علاوه بر تأییدیه سایر مراجع، منوط به ارائه دفترچه اسقاط محصول به وزارت می‌باشد.
ماده ۱۸ – مراکز موظفند ضمن دریافت دفترچه راهنمای اسقاط از تولیدکنندگان و واردکنندگان خودرو، نسبت به ایجاد تجهیزات و ساز و کار نوین برای کاربرد مجدد و بازیافت حداکثری قطعات محصولات اسقاطی، اقدام نمایند.
تبصره ۱ (اصلاحی ۱۴۰۵/۰۴/۲۴) – دستورالعمل نحوه اسقاط و بازیافت، تعیین هزینه های کارشناسی، احراز اصالت خودرو، سطح فناوری و عملکرد مراکز و رتبه بندی آن ها بر اساس میزان بازیافت محصولات، همچنین نحوه نظارت بر فعالیت مراکز و برخورد با تخلفات آنها ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ این آیین نامه، در چارچوب قوانین و مقررات توسط وزارت و با کسب نظر از سازمان حفاظت محیط زیست و فراجا و سایر دستگاه های مربوط تدوین و توسط وزارت ابلاغ می‌شود.
تبصره ۲ (اصلاحی ۱۴۰۵/۰۴/۲۴) – مراکز موظفند امکان استقرار، بازدید و ارزیابی شرکت های بازرسی صلاحیت دار مورد تأیید مرکز ملی تأیید صلاحیت و سایر نمایندگان وزارت از فرآیندهای اسقاط خودرو و انتقال اطلاعات مورد نیاز آنها را فراهم نمایند. همچنین سازمان حفاظت محیط زیست مطابق قانون امکان بازدید و نظارت بر مراکز اسقاط را دارد.
ماده ۱۹ – وزارت موظف است ضمن نظارت بر حسن عملکرد مراکز اسقاط و ساز و کار صدور گواهی اسقاط در سامانه با افراد یا مراکز متخلف متناسب با سطح تخلف آنها برخورد قانونی نماید.
تبصره ۱ – استعلام اولیه سوابق خودرو از سه مرجع پلیس راهور فراجا، بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران و شرکت پالایش و پخش فرآوردههای نفتی صورت می‌پذیرد. مراجع مذکور موظفند همکاری لازم را با وزارت به عمل آورند.
تبصره ۲ – وزارت موظف است ضمن بهره گیری از فناوری های نوین از جمله هوش مصنوعی و داده کاوی در شناسایی تخلفات، دستورالعمل نظارت و رتبه بندی مراکز اسقاط مشتمل بر نحوه اسقاط خودرو، بازیافت و اسقاط مجدد از قطعات را با مشارکت ذی نفعان، ظرف شش ماه از تاریخ ابلاغ این آیین نامه تدوین و ابلاغ نماید.
ماده ۲۰ – خودروهای موضوع آیین نامه شناسایی و صیانت از وسیله های نقلیه تاریخی موضوع تصویب نامه شماره ۱۸۶۰۹۴/
ماده ۲۱ (اصلاحی ۱۴۰۵/۰۴/۲۴) – تصویب نامه شماره ۶۱۵۷۲/
معاون اول رئیس جمهور - محمد مخبر
متن با اصلاحات و الحاقات بعدی از سامانه ملی قوانین و مقررات (qavanin.ir): آیین نامه اجرایی ماده 10 قانون ساماندهی صنعت خودرو.
منبع : سایت حسابداری بیمارستان
کانال تلگرام @hospitalaccounting