تهاتر طلب و بدهی با یک فروشنده؛ آیا همیشه مجاز است؟

فرض کنید بیمارستان از شرکت «الف» بابت یک قرارداد ۸۰۰ میلیون ریال طلب دارد. از طرف دیگر، بابت خرید کالا از همان شرکت نیز ۱ میلیارد ریال بدهکار است.

ممکن است در نگاه اول گفته شود: ۸۰۰ میلیون ریال طلب را با یک میلیارد ریال بدهی تهاتر کنیم و فقط ۲۰۰ میلیون ریال بدهی در حساب‌ها باقی بگذاریم.

اما وجود طلب و بدهی نسبت به یک شخص، به‌تنهایی برای تهاتر کافی نیست.

در حسابداری، حساب دریافتنی یک دارایی و حساب پرداختنی یک بدهی است و اصل بر این است که این دو بر اساس ماهیت خود شناسایی و گزارش شوند. در ساختار حساب‌ها نیز حساب‌های دریافتنی و پرداختنی به‌صورت سرفصل‌های مستقل نگهداری می‌شوند.

بنابراین قبل از تهاتر باید بررسی شود که آیا واحد حق قانونی و قابل اعمال برای تهاتر دارد و آیا تسویه واقعاً قرار است به‌صورت خالص انجام شود یا خیر.

اگر چنین شرایطی وجود نداشته باشد، نباید صرفاً به دلیل اینکه طرف حساب هر دو معامله یک شرکت است، طلب و بدهی را خالص کرد.

سه مرحله، در یک نگاه

در مثال ما، قبل از تسویه باید همچنان نشان داده شود:

مرحله	مانده دریافتنی	مانده پرداختنی
قبل از تهاتر	۸۰۰ میلیون ریال	۱ میلیارد ریال
بعد از تهاتر	صفر	۲۰۰ میلیون ریال
بعد از پرداخت مانده	صفر	صفر

ثبت تهاتر

اگر تهاتر طبق قرارداد، مقررات و مجوزهای مربوط قابل انجام باشد و مبلغ ۸۰۰ میلیون ریال واقعاً بابت بدهی شرکت منظور شود، ثبت تهاتر به این صورت خواهد بود:

طرف	کد	عنوان حساب	مبلغ
بدهکار	—	حساب پرداختنی به شرکت الف	۸۰۰ میلیون ریال
بستانکار	—	حساب دریافتنی از شرکت الف	۸۰۰ میلیون ریال

پس از تهاتر، مانده طلب صفر و مانده بدهی ۲۰۰ میلیون ریال است. و در زمان پرداخت مانده:

طرف	کد	عنوان حساب	مبلغ
بدهکار	—	حساب پرداختنی به شرکت الف	۲۰۰ میلیون ریال
بستانکار	—	بانک	۲۰۰ میلیون ریال

نکته مهم

نکته مهم این است که تهاتر، هزینه یا درآمد جدید ایجاد نمی‌کند. هزینه، درآمد، طلب و بدهی قبلاً براساس رویدادهای مربوط به خودشان شناسایی شده‌اند؛ تهاتر فقط نحوه تسویه دو مانده موجود را تغییر می‌دهد.

بنابراین این تصور که «چون از فروشنده هم طلب داریم و هم بدهی، فقط خالص آن را از ابتدا ثبت کنیم» درست نیست.

قاعده کاربردی این است: وجود طلب و بدهی از یک شخص ≠ مجوز خودکار برای تهاتر

ابتدا هر رویداد با ماهیت واقعی خودش ثبت می‌شود و تنها در صورت وجود شرایط و مجوز لازم، مانده‌ها با یکدیگر تسویه می‌شوند.

منبع : سایت حسابداری بیمارستان
کانال تلگرام @hospitalaccounting