ثبت حسابداری هدایا و کمک‌های غیرنقدی در بیمارستان
فرض کنید شخصی یک دستگاه ویلچر به بیمارستان اهدا می‌کند. بیمارستان بابت دریافت آن وجهی پرداخت نکرده و در زمان اهدا نیز مبلغ مشخص و قابل اتکایی برای ثبت حسابداری در اختیار ندارد.
ویلچر دریافتی یک هدیه غیرنقدی است؛ یعنی دارایی مشهودی که بدون دریافت عوض و در قالب یک عملیات غیرمبادله‌ای به بیمارستان منتقل شده است.
تعیین ارزش منصفانه، پیش از ثبت
در شناخت اولیه، کمک‌ها و هدایای غیرنقدی باید به ارزش منصفانه در تاریخ تحصیل اندازه‌گیری شوند. بنابراین قبل از ثبت حسابداری، بیمارستان باید ارزش ویلچر را تعیین و مستند کند.
برای تعیین مبلغ می‌توان مستند خرید را از اهداکننده دریافت کرد یا برای تعیین قیمت روز، از فروشندگان تجهیزات پزشکی قیمت ویلچر مشابه را استعلام کرد. اگر قیمت بازار به‌راحتی قابل تعیین نباشد، می‌توان از کارشناس واجد شرایط برای تعیین ارزش منصفانه استفاده کرد.
فرض کنیم پس از بررسی و استعلام، ارزش منصفانه ویلچر در تاریخ دریافت ۱۰۰ میلیون تومان، معادل ۱٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال تعیین شده است.
حالت اول: هدیه بدون شرط
اگر اهدا بدون شرط باشد، با دریافت ویلچر، دارایی و درآمد حاصل از هدیه شناسایی می‌شود:
| طرف | کد | عنوان حساب | مبلغ (ریال) |
|---|---|---|---|
| بدهکار | ۲۰۰۵۰۱ | تجهیزات پزشکی | ۱٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| بستانکار | ۶۸۰۲۰۲ | هدایا و کمک‌های غیرنقدی ـ سرمایه‌ای | ۱٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
در سیستم نیز ورود این دارایی از طریق رسید «هدایا و کمک‌های دریافتی» انجام می‌شود؛ این نوع رسید برای ورود کالاهایی که به‌عنوان هدیه یا کمک به مؤسسه تحویل می‌شوند در نظر گرفته شده است.
حالت دوم: هدیه مشروط
اما اگر اهداکننده برای استفاده از ویلچر شرط مشخص و الزام‌آوری تعیین کرده باشد، درآمد در زمان دریافت بلافاصله شناسایی نمی‌شود.
برای مثال، فرض کنید اهداکننده شرط کرده باشد که ویلچر صرفاً مطابق شرایط تعیین‌شده توسط وی مورد استفاده قرار گیرد. در این حالت، هنگام دریافت ویلچر ابتدا دارایی در مقابل بدهی شناسایی می‌شود:
| طرف | کد | عنوان حساب | مبلغ (ریال) |
|---|---|---|---|
| بدهکار | ۲۰۰۵۰۱ | تجهیزات پزشکی | ۱٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| بستانکار | ۳۱۰۲۹۰ | سایر بدهی‌ها | ۱٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
سپس با تحقق شرط تعیین‌شده توسط اهداکننده، بدهی مربوط کاهش یافته و درآمد هدیه شناسایی می‌شود:
| طرف | کد | عنوان حساب | مبلغ (ریال) |
|---|---|---|---|
| بدهکار | ۳۱۰۲۹۰ | سایر بدهی‌ها | ۱٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| بستانکار | ۶۸۰۲۰۲ | هدایا و کمک‌های غیرنقدی ـ سرمایه‌ای | ۱٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
در فهرست حساب‌های نظام نوین مالی، حساب «سایر بدهی‌ها» در گروه بدهی‌ها با ماهیت بستانکار پیش‌بینی شده است.
جمع‌بندی
بنابراین نکته اصلی این است:
- هدیه بدون شرط ← شناسایی دارایی و درآمد
- هدیه مشروط ← ابتدا شناسایی دارایی و بدهی؛ سپس با تحقق شرط، کاهش بدهی و شناسایی درآمد
و در هر دو حالت، چون بیمارستان بابت ویلچر وجهی پرداخت نکرده است، مبلغ ثبت از قیمت خرید بیمارستان به دست نمی‌آید؛ مبنای ثبت، ارزش منصفانه ویلچر در تاریخ دریافت است.
مبنای این ثبت در نظام حسابداری بخش عمومی ۱۴۰۵
نظام حسابداری بخش عمومی ۱۴۰۵، فصل دوم، ذیل ثبت شمارهٔ ۷، همین تفکیک را تصریح می‌کند:
هنگامی که واحد گزارشگر در نتیجه عملیات غیرمبادله‌ای، دارایی شناسایی می‌کند، معادل مبلغ دارایی اندازه‌گیری شده درآمد شناسایی می‌کند، مگر اینکه ملزم به شناسایی یک بدهی نیز باشد. در این صورت درآمد معادل افزایش در خالص دارایی‌ها شناسایی می‌شود. هنگامی که بدهی با ایفای تعهدات کاهش می‌یابد، مبلغ کاهش در بدهی به عنوان درآمد شناسایی می‌شود.
و دربارهٔ مبنای اندازه‌گیری:
ممکن است موجودی‌ها از طریق عملیات غیرمبادله‌ای تحصیل شود… در چنین شرایطی بهای تمام شده موجودی‌های مذکور برابر با ارزش منصفانه آن در تاریخ تحصیل است.
منبع : سایت حسابداری بیمارستان
کانال تلگرام @hospitalaccounting