دستورالعمل اجرایی ماده ۱۶۹ مکرر قانون مالیاتهای مستقیم (شماره اقتصادی و کارت اقتصادی مودیان)

مقدمه، موضوع و تعاریف

دستورالعمل بکارگیری شماره اقتصادی مودیان مالیاتی — موضوع ماده ۱۶۹ مکرر قانون مالیاتهای مستقیم

بسمه تعالی

ذینفعان

کلیه اشخاص حقیقی و اشخاص حقوقی موضوع قانون مالیاتهای مستقیم.

موضوع

دستورالعمل اجرائی موضوع ماده ۱۶۹ مکرر قانون مالیاتهای مستقیم.

بنا به اختیار حاصل از مفاد ماده ۱۶۹ مکرر قانون مالیاتهای مستقیم اصلاحی مصوب ۲۷/۱۱/۱۳۸۰، کلیه اشخاص حقیقی و حقوقی موظفند نسبت به ثبت نام جهت دریافت کارت اقتصادی اقدام و براساس موارد زیر برای انجام معاملات خود، صورت حساب صادر و شماره اقتصادی مربوط به خود و طرف معامله را در صورت حساب ها و فرم ها و اوراق مربوط درج نموده و همچنین فهرست معاملات خود را به اداره امور مالیاتی مربوطه تسلیم نمایند.

هدف

اجرای ماده ۱۶۹ مکرر قانون مالیاتهای مستقیم از تاریخ ۱/۱/۱۳۹۰.

دامنه کاربرد

کلیه اشخاص حقیقی که به انجام معاملات و هر نوع فعالیت اقتصادی مبادرت می نمایند و کلیه اشخاص حقوقی که در دامنه شمول قانون مالیاتهای مستقیم و قانون مالیات بر ارزش افزوده قرار می گیرند.

تعاریف

کارت اقتصادی: کارتی است حداقل شامل نام و شماره اقتصادی که در اجرای مفاد ماده ۱۶۹ مکرر قانون مالیاتهای مستقیم از طرف سازمان امور مالیاتی کشور صادر و حسب مورد در اختیار اشخاص حقیقی و حقوقی قرار داده می شود.

شماره اقتصادی: شماره منحصر بفردی است که توسط سازمان امور مالیاتی کشور، حسب مورد به اشخاص حقیقی و حقوقی اختصاص داده می شود.

صورت حساب: منظور صورتحساب نمونه اعلام شده در اجرای ماده ۱۶۹ قانون مالیاتهای مستقیم و ماده ۱۹ قانون مالیات بر ارزش افزوده می باشد.

اشخاص حقیقی: منظور از اشخاص حقیقی در این دستورالعمل کلیه اشخاص حقیقی موضوع قانون مالیاتهای مستقیم و قانون مالیات بر ارزش افزوده می باشند که حسب مورد به انجام هرنوع معامله و فعالیت اقتصادی مبادرت می نمایند.

اشخاص حقوقی: منظور از اشخاص حقوقی در این دستورالعمل کلیه اشخاص حقوقی موضوع قانون مالیاتهای مستقیم و قانون مالیات بر ارزش افزوده می باشد.

مصرف کننده نهایی: منظور از مصرف کننده نهایی، شخص حقیقی است که کالا یا خدمات را متناسب با نیاز خود برای مصارف شخصی خریداری نموده و از آن برای عرضه کالا و خدمات به دیگران استفاده نمی نماید.

اشخاص مکلف، نحوه ثبت نام و تکالیف دارندگان کارت اقتصادی (بندهای ۱ تا ۳)

۱- اشخاص مکلف به ثبت نام و اخذ کارت اقتصادی

۱-۱- کلیه اشخاص حقوقی و حقیقی موضوع این دستورالعمل.

۱-۲- در مورد اشخاص حقیقی که از لحاظ مالیاتی واحدهای شغلی متعدد و مستقلی دارند طبق مقررات این دستورالعمل مکلفند برای هر محل شغلی، شماره اقتصادی دریافت نمایند.

۱-۳- در اجرای ماده ۱۰۷ قانون برنامه پنج ساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران برای شرکای شرکت مدنی موضوع تبصره ۳ ماده ۱۰۰ و یا مشارکت های موضوع تبصره ماده ۱۰۱ قانون مالیاتهای مستقیم، یک شماره اقتصادی صادر می شود.

۲- نحوه ثبت نام و درخواست کارت اقتصادی

۲-۱- اشخاص حقیقی و حقوقی مکلفند به ترتیبی که سازمان امور مالیاتی کشور اعلام می نماید به سامانه ثبت نام مودیان و تخصیص شماره اقتصادی به نشانی www.tax.gov.ir مراجعه و نسبت به ثبت نام و درخواست شماره اقتصادی اقدام نمایند.

۲-۲- اشخاص حقیقی و حقوقی که به موجب این دستورالعمل ملزم به اخذ کارت اقتصادی گردیده اند مکلفند هرگونه تغییرات از جمله انحلال، تغییر نام، تغییر شغل، تغییر نشانی و یا سایر موارد را حسب مورد حداکثر ظرف مدت یک ماه از تاریخ تغییرات مذکور، از طریق درگاه به سازمان امور مالیاتی مربوط اعلام نمایند. در غیر اینصورت هرگونه مسئولیت ناشی از آن بعهده دارنده کارت می باشد.

۲-۳- اشخاص حقیقی و حقوقی تا پایان زمان مهلت تعیین شده توسط سازمان امور مالیاتی کشور برای دریافت و به کارگیری شماره اقتصادی بایستی حسب مورد از شماره ملی و شناسه ملی بعنوان شماره اقتصادی استفاده نمایند.

۳- تکالیف دارندگان کارت اقتصادی

۳-۱- اشخاص حقوقی و حقیقی موضوع بندهای الف و ب ماده ۹۵ قانون مالیاتهای مستقیم مکلفند از تاریخ ۱/۱/۱۳۹۱ برای عرضه و فروش کالا و خدمات از صورتحساب فروش کالا به شرح فرم نمونه موضوع ماده ۱۶۹ قانون مالیاتهای مستقیم (پیوست شماره ۱) استفاده نمایند و در صورت حساب‌های صادره، شماره اقتصادی خود را چاپ و شماره اقتصادی خریدار را درج نمایند. درج شماره اقتصادی فروشنده با استفاده از سیستمهای نرم افزاری یا صندوقهای فروش در صورتحساب فروش صادره بمنزله چاپ تلقی می شود.

تبصره: اشخاص حقیقی و حقوقی موضوع این دستورالعمل مکلفند مادامی که برای آنها شماره اقتصادی صادر نشده، از شماره ملی برای اشخاص حقیقی و شناسه ملی برای اشخاص حقوقی به جای شماره اقتصادی استفاده نمایند.

۳-۲- اشخاص حقیقی و حقوقی موضوع این دستورالعمل مکلفند هنگام خرید کالا و یا خدمات شماره اقتصادی خود را جهت درج در صورتحساب به فروشنده ارائه و در مواردی که خریدار از ارائه شماره اقتصادی خودداری کند چنانچه فروشنده، مشخصات خریدار و موضوع مورد معامله را ظرف مهلت یک ماه از زمان انجام معامله به شرح فرم نمونه (پیوست شماره ۲) به اداره امور مالیاتی اعلام نماید، مشمول جریمه تخلف از این بابت نخواهد بود، در غیر اینصورت طرفین معامله متضامنا مسئول خواهند بود.

۳-۳- درج شماره اقتصادی در قراردادها، اسناد و مدارک فروش، هنگام فروش کالا یا خدمات و صدور صورتحساب از سوی فروشنده صورت خواهد گرفت و در صورت عدم درج شماره اقتصادی خریدار، در اجرای مفاد ماده ۱۶۹ مکرر قانون مالیاتهای مستقیم و تبصره ۲ آن، متضامنا مسئول خواهند بود.

۳-۴- کلیه اشخاص حقیقی و حقوقی مشمول این دستورالعمل اعم از وزارتخانه ها، موسسات دولتی، بانکها، شهرداریها، موسسات وابسته به دولت و شهرداریها و سایر اشخاص حقیقی و حقوقی اعم از انتفاعی و غیر انتفاعی مکلفند در کلیه قراردادها، اوراق و فرمهای مورد استفاده جهت انجام معاملات خود و اعطای تسهیلات بانکی اعم از ارزی و ریالی و بیمه نامه و غیره نسبت به درج شماره اقتصادی طرفین معامله اقدام نمایند.

تکالیف اشخاص ثالث و نحوه ارائه فهرست معاملات (بندهای ۴ و ۵)

۴- تکالیف اشخاص ثالث

۴-۱- گمرک ایران مکلف به درج شماره اقتصادی کلیه واردکنندگان، صادرکنندگان، حق العملکاران در اظهارنامه های گمرکی می باشد.

۴-۲- ذیحسابیها و یا مدیران کل امور مالی مکلفند فهرست معاملات خود را طبق فرم نمونه (پیوست شماره ۳ و ۴) و همچنین فهرست قراردادهای خدماتی و پیمانکاری را طبق فرم نمونه (پیوست شماره ۵) تا یک ماه پس از پایان هر فصل به صورت الکترونیکی از طریق پورتال سازمان و یا در محیط رایانه ای به اداره امور مالیاتی ذیربط ارائه نمایند.

۴-۳- بانکها مکلفند شماره اقتصادی اشخاص حقیقی و حقوقی موضوع این دستورالعمل را در قراردادهای اعطای تسهیلات یا هر نوع معاملات بانکی اعم از ارزی یا ریالی درج نمایند.

۴-۴- وزارت بازرگانی مکلف است در فرم های مربوط به ثبت سفارش اشخاص حقیقی و حقوقی موضوع این دستورالعمل شماره اقتصادی آنها را درج و ارائه نمایند.

۵- نحوه ارائه فهرست معاملات اشخاص حقیقی و حقوقی به اداره امور مالیاتی

۵-۱- کلیه اشخاص حقیقی و حقوقی موضوع بندهای الف و ب ماده ۹۵ قانون مالیاتهای مستقیم مکلفند از تاریخ ۱/۱/۱۳۹۱ فهرست معاملات خود را بصورت فصلی (براساس سال شمسی)، تا یک ماه پس از پایان هر فصل بصورت الکترونیکی از طریق پورتال سازمان یا در محیط رایانه ای، طبق فرم نمونه (پیوست شماره ۳ و ۴ و ۵) به اداره امور مالیاتی ذیربط ارائه نمایند.

تبصره: چنانچه انتهای سال مالی اشخاص حقوقی در خلال یکی از فصلهای سال شمسی باشد، برای فصل شمسی مذکور دو فهرست معامله تنظیم و ارسال می نمایند، به گونه ای که از ابتدای فصل شمسی تا پایان سال مالی خود یک فهرست و همچنین از ابتدای سال مالی تا پایان فصل شمسی مذکور نیز یک فهرست جداگانه تسلیم می نمایند.

۵-۲- فروشندگان مکلفند کارت اقتصادی طرف معامله را رویت نموده یا از طریق پورتال سازمان امور مالیاتی کشور نسبت به سنجش اعتبار شماره اقتصادی ارائه شده اقدام نمایند.

۵-۳- کلیه اشخاص حقوقی و صاحبان مشاغل موضوع بندهای الف و ب ماده ۹۵ قانون مالیاتهای مستقیم مصوب ۲۷/۱۱/۱۳۸۰ مکلف به نگهداری صورتحساب‌های مربوط به خریدهای خود در سال عملکرد و سال بعد از آن می باشند و در صورت درخواست ماموران مالیاتی باید به آنان ارائه دهند.

تخلفات و جرائم، نحوه رسیدگی و موارد ابطال کارت اقتصادی (بندهای ۶ تا ۸)

۶- تخلفات و جرائم موضوع ماده ۱۶۹ مکرر و تبصره های ذیل آن

۶-۱- عدم صدور صورتحساب یا عدم درج شماره اقتصادی خود و طرف معامله حسب مورد یا استفاده از شماره اقتصادی خود برای معاملات دیگران یا استفاده از شماره اقتصادی دیگران برای معاملات خود، مشمول جریمه ای معادل ۱۰% مبلغ مورد معامله ای که بدون رعایت ضوابط این دستورالعمل انجام شده است.

۶-۲- عدم ارائه فهرست معاملات، مشمول جریمه ای معادل ۱% مبلغ معاملاتی که فهرست آنها ارائه نشده خواهد بود.

۶-۳- استفاده کنندگان از شماره اقتصادی دیگران نسبت به مالیات بر درآمد و همچنین جرائم موضوع این ماده با اشخاصی که شماره اقتصادی آنان مورد استفاده قرار گرفته است مسئولیت تضامنی خواهند داشت.

۶-۴- در مواردی که خریدار از ارائه شماره اقتصادی خودداری و فروشنده نسبت به اجرای تکلیف موضوع بند (۳-۲) این دستورالعمل اقدام نماید خریدار با توجه به مسئولیت تضامنی مشمول جریمه ای معادل ۱۰% مبلغ مورد معامله خواهد بود.

۶-۵- عدم ارائه صورتحساب‌های مربوط به خریدهای اشخاص حقوقی و صاحبان مشاغل موضوع بندهای الف و ب ماده ۹۵ قانون مالیاتهای مستقیم در سال عملکرد و سال بعد از آن که مورد درخواست ماموران مالیاتی قرار گیرد مشمول جریمه ای معادل ۱۰% مبلغ صورتحساب‌های ارائه نشده خواهد بود.

۶-۶- هرگونه جعل، تقلب، معاملات غیر واقعی، سواستفاده و تبانی اشخاص موضوع این دستورالعمل در ارتباط با صدور صورتحساب و شماره اقتصادی خلاف مقررات بوده و ضمن مسئولیت تضامنی، مطابق با قانون مبارزه با پولشویی، قانون ارتقا سلامت نظام اداری مصوب مجمع تشخیص مصلحت نظام و سایر قوانین و مقررات مربوط اقدام خواهد گردید.

۷- نحوه رسیدگی و مطالبه جرائم توسط ادارات امور مالیاتی

۷-۱- ادارات امور مالیاتی مربوط، مکلفند فهرست معاملات و هرگونه اسناد و مدارک مرتبط با شماره اقتصادی را مورد بررسی قرار دهند و نیز براساس اختیارات قانونی و وفق مفاد این دستورالعمل و رعایت سایر مقررات قانونی ضمن اعلام نظارت دوره ای و کنترل مستمر بر جریان فعالیتهای اقتصادی مودیان، بررسیهای لازم را در صورت دوره های فصلی و سالانه از اشخاص مشمول این دستورالعمل بعمل آورند. چنانچه ماموران مالیاتی در بررسیهای دوره ای و یا رسیدگی های بعمل آمده با تخلفات مندرج در ماده ۱۶۹ مکرر قانون مالیاتهای مستقیم ۱۳۸۰ و این دستورالعمل مواجه شدند، ضمن تنظیم گزارش تخلفات، جرائم متعلق را با رعایت مهلت مقرر در ماده ۱۵۷ قانون مالیاتهای مستقیم مطالبه نمایند.

۷-۲- مودی مکلف است ظرف سی روز از تاریخ ابلاغ برگ مطالبه نسبت به پرداخت آن اقدام کند. در غیر اینصورت معترض شناخته شده و موضوع جهت رسیدگی و صدور رای به هیات حل اختلاف مالیاتی ارجاع خواهد شد. رای هیات مزبور قطعی و لازم الاجرا است. جریمه مذکور غیرقابل بخشش است و از طریق مقررات اجرائی موضوع قانون مالیاتهای مستقیم قابل وصول خواهد بود.

۷-۳- چنانچه ادارات امور مالیاتی ذیربط موضوع رسیدگی، به موارد تخلفی مانند جعل، تقلب، معاملات غیر واقعی و تبانی و سواستفاده راجع به صورتحساب و شماره اقتصادی برخورد نمایند، موظفند از طریق اداره کل ذیربط به دادستانی انتظامی مالیاتی گزارش نمایند تا عندالاقتضا متخلفین تحت پیگرد قضائی قرار گیرند. اقدام به تعقیب قضائی، مانع مطالبه و وصول جرائم مالیاتی موضوع ماده ۱۶۹ مکرر نخواهد بود.

۸- موارد ابطال کارت اقتصادی

در موارد ذیل کارت و شماره اقتصادی باطل می گردد:

۸-۱- فوت اشخاص حقیقی.

۸-۲- در صورت اعلام اشخاص حقیقی مبنی بر خاتمه فعالیت اقتصادی.

۸-۳- انحلال اشخاص حقوقی ثبت شده پس از اتمام عملیات تصفیه و سایر اشخاص حقوقی پس از لغو مجوز ذیربط.

۸-۴- صدور حکم مراجع قضایی مبنی بر ابطال کارت اقتصادی.

تذکر ۱: دارنده کارت اقتصادی یا قائم مقام قانونی آن در موارد فوق موظفند به نزدیکترین اداره امور مالیاتی مراجعه و نسبت به تحویل و ابطال کارت اقدام نمایند.

تذکر ۲: استفاده از کارت اقتصادی بعد از باطل شدن، در حکم سواستفاده از شماره اقتصادی بوده و دارنده کارت و استفاده کننده از آن نسبت به مالیات بر درآمد و جرائم متعلقه مسئولیت تضامنی خواهند داشت.

تذکر ۳: صدور کارت المثنی دارای محدودیتهای قانونی بوده و سواستفاده احتمالی از کارت مزبور رافع مسئولیت صاحب کارت نخواهد بود مگر آنکه خلاف آن از سوی مراجع قضائی اعلام گردد.

پیوستها (فرم های نمونه)

پیوستها (فرم های نمونه)

پیوست شماره ۱: صورتحساب فروش کالا و خدمات

مشخصات فروشنده: نام شخص حقیقی/حقوقی، شماره اقتصادی، شماره ثبت/شماره ملی، نشانی کامل (استان، شهرستان، کد پستی ۱۰ رقمی، شهر، نشانی)، شماره تلفن/نمابر.

مشخصات خریدار: نام شخص حقیقی/حقوقی، شماره اقتصادی، شماره ثبت/شماره ملی، نشانی کامل (استان، شهرستان، کد پستی ۱۰ رقمی، شهر، نشانی)، شماره تلفن/نمابر.

مشخصات کالا یا خدمات مورد معامله: ردیف، کدکالا، شرح کالا یا خدمت، تعداد/مقدار، واحد اندازه گیری، مبلغ واحد (ریال)، مبلغ کل (ریال)، مبلغ تخفیف، مبلغ کل پس از تخفیف (ریال)، جمع مالیات و عوارض (ریال)، جمع مبلغ کل بعلاوه جمع مالیات و عوارض (ریال)، و در انتها جمع کل.

نحوه محاسبه براساس شماره ستون: (۴×۶)، (۸-۷)، (مجموع نرخ مالیات و عوارض ۹۰)، (۱۰+۹).

شرایط و نحوه فروش: نقدی / غیرنقدی. توضیحات. مهر و امضا فروشنده. مهر و امضا خریدار. شماره سریال. تاریخ.

پیوست شماره ۲: لیست اسامی خریدارانی که از ارائه شماره اقتصادی/شماره ملی امتناع ورزیده اند

اسامی خریدارانی که در ماه ……… سال ……… از ارائه شماره اقتصادی/شماره ملی امتناع ورزیده اند.

نام فروشنده، نشانی، کدپستی ۱۰ رقمی، شماره اقتصادی، شماره ثبت، تلفن.

ستونهای جدول: ردیف، نام و نام خانوادگی خریدار، نشانی، شرح کالا، تاریخ خرید، مبلغ. امضا شخص حقیقی. مهر و امضا شرکت.

پیوست شماره ۳: گزارش فروش

سال ……… نام فروشنده، نشانی، کدپستی ۱۰ رقمی، شماره اقتصادی، شماره صفحه از ……… .

گزارش فروش فصل: بهار / تابستان / پائیز / زمستان. شماره ثبت، تلفن.

ستونهای جدول: ردیف، نام و نام خانوادگی/نام شرکت (خریدار)، نشانی (کدملی/شماره اقتصادی، شهر، خیابان، کدپستی ۱۰ رقمی)، شماره تلفن و کد شهر، شرح نوع کالا/خدمات، ایران کد (کدکالا)، کد برگشتی، مبلغ خرید به ریال، مالیات بر ارزش افزوده (مالیات، عوارض)، جمع کل. جمع کل به حروف. امضا شخص حقیقی. مهر و امضا شخص حقوقی.

• در صورت برگشت از فروش و تخفیفات فصول قبل سال جاری با قید رقم، ستون کد برگشتی با علامت (×) مشخص گردد.
• ضمنا رقم برگشتی در داخل پرانتز و ردیف مربوطه کلا با رنگ قرمز نوشته شود.
• مواردی که کد کالا مشخص نمی باشد در ستون مربوطه شرح نوع کالا ذکر شود.

پیوست شماره ۴: گزارش خرید

سال ……… نام خریدار، نشانی، کدپستی ۱۰ رقمی، شماره اقتصادی، شماره صفحه از ……… .

گزارش خرید فصل: بهار / تابستان / پائیز / زمستان. شماره ثبت، تلفن.

ستونهای جدول: ردیف، نام و نام خانوادگی/نام شرکت (فروشنده)، نشانی (کدملی/شماره اقتصادی، شهر، خیابان، کدپستی ۱۰ رقمی)، شماره تلفن و کد شهر، شرح نوع کالا/خدمات، ایران کد (کدکالا)، کد برگشتی، مبلغ خرید به ریال، مالیات بر ارزش افزوده (مالیات، عوارض)، جمع کل. جمع کل به حروف. امضا شخص حقیقی. مهر و امضا شخص حقوقی.

• در صورت برگشت از خرید و تخفیفات فصول قبل سال جاری با قید رقم، ستون کد برگشتی با علامت (×) مشخص گردد.
• ضمنا رقم برگشتی در داخل پرانتز و ردیف مربوطه کلا با رنگ قرمز نوشته شود.
• مواردی که کد کالا مشخص نمی باشد در ستون مربوطه شرح نوع کالا ذکر شود.

پیوست شماره ۵: صورت پرداخت قراردادها

سال ……… صورت پرداخت قرارداد سازمان/شرکت ………، نشانی، کدپستی ۱۰ رقمی، شماره اقتصادی، شماره صفحه از ……… .

گزارش قرارداد فصل: بهار / تابستان / پائیز / زمستان. شماره ثبت، تلفن.

ستونهای جدول: ردیف، طرف قرارداد (شخص حقیقی/حقوقی)، نشانی (کدملی/شماره اقتصادی، شهر، خیابان، کدپستی ۱۰ رقمی)، شماره تلفن و کد شهر، کد برگشتی، شماره و تاریخ قرارداد، موضوع قرارداد، شرح پرداخت، مبلغ کل، مبلغ ناخالص پرداختی، مالیات بر ارزش افزوده (مالیات، عوارض)، مالیات مکسوره. جمع کل به حروف. امضا و مهر.

• در صورت فسخ قرارداد فصول قبل سال جاری با قید مبلغ قرارداد، ستون کد برگشتی با علامت (×) مشخص گردد.
• ضمنا مبلغ فسخ قرارداد در داخل پرانتز و ردیف مربوطه کلا با رنگ قرمز نوشته شود.

دانلود فایل کامل (PDF): دستورالعمل اجرایی ماده ۱۶۹ مکرر قانون مالیاتهای مستقیم (شماره اقتصادی و کارت اقتصادی مودیان)

کانال تلگرام @hospitalaccounting
منبع : سایت حسابداری بیمارستان