انواع درآمدها در حسابداری دولتی دانشگاه های علوم پزشکی (درآمد عمومی، اختصاصی و شرکت دولتی)

در حسابداری دولتی درآمد عبارت است از تمام وجوه و منابع مالی وصول شده یا قابل وصول در دوره مالی جاری که موجب افزایش خالص دارایی ها یا حساب مازاد مستقل در مدت زمان معین می شود. بدین ترتیب درآمد موسسات دولتی باید دارای خصوصیات زیر باشد:

• الف- این درآمدها باید خالص دارایی های هر حساب مستقل را افزایش دهند.
• ب- درآمدهای مذکور باید در دسترس بوده و قابل اندازه گیری باشد.
• ج- درآمدهای فوق باید قابل تبدیل به وجه نقد باشند.
• د- درآمدهای یاد شده باید مازاد حساب های مستقل قابل مصرف را افزایش دهند.

درآمد هر موسسه به دو گروه درآمد عملیاتی و درآمد غیر عملیاتی تفکیک می شود. بر اساس استاندارد حسابداری شماره ۳ ایران، درآمد عملیاتی از فعالیت های اصلی و مستمر موسسه ناشی می شود و به ارزش منصفانه (ارزشی که خریداری مطلع و آگاه و فروشنده ای مطلع و آگاه در یک معامله حقیقی و در شرایط عادی به توافق می رسند) ما به ازای دریافتی یا دریافتنی اندازه گیری می شود.

انواع درآمدها از دیدگاه قوانین و مقررات

دیدگاه آیین نامه مالی و معاملاتی دانشگاه های علوم پزشکی و قانون اساسی

انواع درآمد واحدهای تابعه (بخش درمان و بهداشت و بخش آموزش)

حسابداری درآمد در دانشگاه های علوم پزشکی به دو بخش «ثبت درآمد در ستاد مرکزی» و «ثبت درآمد در واحدهای تابعه» تفکیک می شود. واحدهای تابعه (بیمارستان ها، دانشکده ها، مراکز بهداشت و …) درآمد حاصل از فعالیت های عملیاتی و غیر عملیاتی خود را به حساب بانکی غیر قابل برداشت واریز می کنند. درآمد واحدهای تابعه بر حسب حوزه فعالیت به دو بخش اصلی «درمان و بهداشت» و «آموزش» شناسایی می شود که انواع منابع درآمدی و نحوه اندازه گیری و زمان شناسایی هر کدام در دو جدول زیر آمده است.

انواع درآمد در بخش درمان و بهداشت

ردیف	شرح منابع درآمدی	نحوه اندازه گیری و زمان شناسایی
۱	ارایه خدمات درمانی در بخش سرپایی	دریافت وجه از بیماران در موقع ارائه خدمت و ارائه صورت حساب و ارسال به بیمه
۲	ارایه خدمات درمانی در بخش بستری	تهیه صورت حساب، دریافت وجه از بیماران، ارسال صورت حساب به بیمه
۳	ارایه خدمات تغذیه ای (همراه با دریافت بن غذا)	مبلغ فروش بن غذا در هنگام تحویل بن فروخته شده
۴	فروش دارو و لوازم پزشکی (داروخانه …)	زمان فروش و وجوه دریافتی
۵	ارایه خدمات دانشجویی به سایر دانشگاهها (دانشگاه آزاد …)	عقد قرارداد و ارائه خدمات
۶	برگزاری سمینارها و همایشها (حق شرکت در سمینار و شرکت در نمایشگاههای جنبی)	مفاد قرارداد و وجوه دریافتی

انواع درآمد در بخش آموزش

ردیف	شرح منابع درآمدی	نحوه اندازه گیری و زمان شناسایی
۱	ارایه خدمات آموزشی (همراه با دریافت شهریه)	دریافت شهریه از دانشجویان در موقع ثبت نام و برگزاری کلاسها
۲	ارایه خدمات تغذیه ای (همراه با دریافت بن غذا)	مبلغ فروش بن غذا در هنگام تحویل بن فروخته شده
۳	فروش مجلات و جزوات	مبلغ فروش و در هنگام تحویل اقلام فروخته شده
۴	ارایه خدمات مرتبط با کتابخانه (دریافت حق عضویت کتابخانه و جرایم تاخیر تحویل کتاب)	وجوه دریافتی در زمان دریافت مبلغ
۵	ارایه خدمات دانشجویی (صدور کارت، نامه …)	وجوه دریافتی در زمان دریافت مبلغ
۶	برگزاری سمینارها و همایشها (مبالغ دریافتی بابت برگزاری سمینارها و همایشها چه بصورت حق شرکت در سمینار و شرکت در نمایشگاههای جنبی آن)	مفاد قرارداد و وجوه دریافتی
۷	فروش لوازم اسقاطی (مبالغ دریافتی بابت فروش لوازم اسقاطی و ضایعات)	مبلغ فروش و در هنگام تحویل اقلام فروخته شده
۸	اجاره محل و فضاهای آموزشی	مفاد قرارداد و وجوه دریافتی
۹	اجاره محل و فضاهای غیر آموزشی (بوفه، چاپ و تکثیر …)	مفاد قرارداد و وجوه دریافتی
۱۰	دریافتی بابت نصب بنرهای تبلیغاتی	مفاد قرارداد و وجوه دریافتی
۱۱	دریافتی اضافه پرداختی (حقوق پرسنلی که قبلا هزینه شده)	پس از کسر از لیست حقوق و سایر مزایا
۱۲	برگزاری کلاس های آموزشی فوق برنامه و فوق العاده	دریافت شهریه از دانشجویان در موقع ثبت نام و برگزاری کلاس

مستند قانونی	متن
قانون اساسی — اصل ۵۳	کلیه دریافت‌های دولت در حساب های خزانه داری کل متمرکز می شود و همه پرداخت ها در حدود اعتبارات مصوب به موجب قانون انجام می گیرد.
آیین نامه معاملاتی — ماده ۱۹، تبصره ۳	درآمد اختصاصی شامل کلیه درآمدهایی است که طبق مقررات در اجرای وظایف موسسه و یا در ازای ارایه خدمات آموزشی، پژوهشی، بهداشتی، درمانی، دارویی و غذایی، فرهنگی، تبلیغاتی، کنگره ها، همایشهای علمی، رفاهی، ورزشی، مشاوره ای، فنی و وجوه حاصل از خسارات وارده به اموال منقول و غیر منقول، جرایم غیبت، فروش مواد زاید و بدون استفاده، فروش و یا اجاره خودرو و ماشین آلات و تجهیزات، املاک و ابنیه و امکانات موسسه و همچنین وجوه حاصل از عدم اجرای قراردادها و قولنامه ها و تعهدات اشخاص حقیقی و یا حقوقی و یا ضبط سپرده ها و ضمانت نامه ها و یا کلیه موارد مطروحه پیش بینی شده در این آیین نامه وصول گردد و یا مجوز وصول آن توسط هیات امنا صادر شده باشد.
آیین نامه معاملاتی — ماده ۲۰	موسسه مجاز است بمنظور افزایش درآمدها و تامین مالی بهینه نسبت به واگذاری، مشارکت یا فروش ظرفیت بلا استفاده از فضا و امکانات و اموال منقول و غیر منقول و املاک و ابنیه خود و یا فعالیت های اقتصادی پس از بازاریابی مناسب (ملی و بین المللی) و بررسی صرفه و صلاح موسسه، از طریق بخش غیر دولتی یا دیگر موسسات دولتی پس از کسب مجوز از هیات امنا اقدام نماید. به نحوی که وظایف حاکمیتی آن مخدوش نگردد.

دیدگاه قانون محاسبات عمومی کشور

ماده	متن
ماده ۱۰	دریافت های دولت عبارت است از کلیه وجوهی که تحت عنوان درآمد عمومی و درآمدهای اختصاصی و درآمد شرکت های دولتی و سایر منابع تامین اعتبار و سپرده ها و هدایا به استثنای هدایایی که برای مصارف خاصی اهدا می گردد و مانند اینها و سایر وجوهی که به موجب قانون باید در حساب های خزانه داری کل متمرکز شود.
ماده ۱۴	درآمد اختصاصی عبارت است از درآمدهایی که به موجب قانون برای مصرف یا مصارف خاص در بودجه کل کشور تحت عنوان درآمد اختصاصی منظور می گردد.
ماده ۳۷	پیش بینی درآمد و یا سایر منابع تامین اعتبار در بودجه کل کشور مجوزی برای وصول از اشخاص تلقی نمی گردد و در هر مورد احتیاج به مجوز قانونی دارد. مسئولیت حصول صحیح و بموقع درآمدها بعهده روسای دستگاه های اجرایی مربوط می باشد.
ماده ۳۸	وصول درآمدهایی که در بودجه کل کشور منظور نشده است طبق قوانین و مقررات مربوط مجاز است.
ماده ۳۹	وجوهی که از محل درآمدها و سایر منابع تامین اعتبار منظور در بودجه کل کشور وصول می شود و همچنین درآمدهای شرکت های دولتی به استثنای بانک ها و موسسات اعتباری و شرکت های بیمه باید به حساب های خزانه که در بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران افتتاح می گردد تحویل شود.
ماده ۴۹	وجوهی که بدون مجوز و یا زاید بر میزان مقرر وصول می شود اعم از اینکه منشا این دریافت اضافی اشتباه پرداخت کننده یا مامور وصول و یا عدم انطباق مبلغ وصولی با مورد باشد و یا اینکه تحقق اضافه دریافتی بر اثر رسیدگی دستگاه ذیربط و یا مقامات قضایی حاصل شود باید از محل درآمد عمومی به نحوی که در ادای حق ذینفع تاخیری صورت نگیرد رد شود.
ماده ۶۴	اعتبارات مصوب از محل درآمدهای اختصاصی تا آخر سال مالی در حدود وصولی درآمدهای مربوط قابل تعهد و پرداخت می باشد و مانده وجوه اعتبارات از محل درآمد اختصاصی مصرف نشده در هر سال باید تا پایان فروردین ماه سال بعد به خزانه برگشت داده شود تا به حساب درآمدهای عمومی کشور منظور گردد و تعهداتی که تا آخر سال مالی با رعایت مقررات در حدود اعتبارات مصوب و درآمدهای وصولی مربوط ایجاد شده و پرداخت نشده باشد در سال های بعد از محل اعتبار موضوع بند ک ماده ۵۸ این قانون قابل پرداخت خواهد بود.
تبصره ۱ ماده ۶۴	هر مبلغ از درآمدهای اختصاصی موضوع این ماده که زاید بر میزان پیش بینی شده در بودجه های مصوب مربوط وصول شود، قابل مصرف نبوده و باید به حساب درآمد عمومی کشور واریز گردد.

کانال تلگرام @hospitalaccounting
منبع : سایت حسابداری بیمارستان